basa Gayo
Obszar

Aceh (Indonezja)

Liczba mówiących

300 tys. (2000)

Pismo/alfabet

łacińskie

Klasyfikacja genetyczna
Status oficjalny
Ethnologue 6b zagrożony↗
Kody języka
ISO 639-2 gay
ISO 639-3 gay
IETF gay
Glottolog gayo1244
Ethnologue gay
BPS 0010 1
WALS gay
W Wikipedii
Zobacz też: język, języki świata
Ta strona zawiera symbole fonetyczne MAF. Bez właściwego wsparcia renderowania wyświetlane mogą być puste prostokąty lub inne symbole zamiast znaków Unikodu.

Język gayo (basa Gayo) – język austronezyjski używany na Sumatrze w Indonezji, rozpowszechniony wśród ludu Gayo, zamieszkującego górzyste tereny w północnej części wyspy. Według danych z 2000 roku posługuje się nim ok. 300 tys. osób.

Według Ethnologue dzieli się na cztery dialekty: deret, lut, serbejadi-lukup, lues. Wszystkie odmiany są wzajemnie zrozumiałe, różnice między nimi dotyczą leksyki i cech wymowy. Dialekty serbejadi (z rejonu wsi Lukup) i lues (z rejonu wsi Belangkejeren) uchodzą za niekulturalne. W powszechnym użyciu jest także język indonezyjski, który odgrywa dużą rolę w edukacji, mediach i komunikacji międzyetnicznej.

Został powiązany z językami batackimi oraz językami z wysp u zachodniego wybrzeża Sumatry. Występuje wiele zapożyczeń z aceh i malajskiego; oba te języki miały duże znaczenie historyczne.

W mieście Takengon, zamieszkiwanym przez różne grupy etniczne, najczęściej używanym językiem jest indonezyjski. W pozostałych miejscowościach gayo pozostaje preferowanym środkiem codziennej komunikacji.

Pierwsze informacje nt. ludu Gayo ukazały się w 1903 r. W 1907 r. G.A.J. Hazeu wydał słownik (Gajösch-Nederlandsch woordenboek), w którym znalazły się również dane nt. fonologii i morfologii. Kolejne znaczące publikacje pochodzą z II poł. XX wieku. Pod auspicjami Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa ukazały się słowniki: Kamus Bahasa Gayo-Indonesia (1982), Kamus Bahasa Indonesia-Bahasa Gayo (dwa tomy, 1996). W słowniku z 1996 r. skupiono uwagę na dialekcie lut. W latach 70. i 80. XX w. powstało szereg prac poświęconych różnym aspektom tego języka (fonologii, morfologii i składni), sporządzonych przez badaczy z Universitas Syiah Kuala.

Tradycyjnie nie był zapisywany, a w roli języka literackiego występował malajski (zapisywany pismem jawi). W okresie kolonialnym do użytku wprowadzono alfabet łaciński, przy czym nie istnieje ogólnie przyjęta ortografia. Piśmiennictwo w języku gayo obejmuje dzieła poetyckie i gazety.

Przypisy

  1. ↑ Michaił Anatoljewicz Czlenow: Gajo. W: Walerij Aleksandrowicz Tiszkow (red.): Narody i rieligii mira: encykłopiedija. Moskwa: Bolszaja rossijskaja encykłopiedija, 1998, s. 130. ISBN 978-5-85270-155-8. OCLC 40821169. (ros.).
  2. 1 2 3 M. Paul Lewis, Gary F. Simons, Charles D. Fennig (red.), Gayo, [w:] Ethnologue: Languages of the World, wyd. 19, Dallas: SIL International, 2016 [dostęp 2020-12-04] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-03] (ang.).
  3. 1 2 Eades 2005 ↓, s. 18.
  4. 1 2 3 Eades 2005 ↓, s. 7.
  5. ↑ Eades 2005 ↓, s. 4.
  6. ↑ Harald Hammarström, Robert Forkel, Martin Haspelmath, Sebastian Bank: Gayo. Glottolog 4.6. [dostęp 2022-09-10]. [zarchiwizowane z tego adresu (2022-09-10)]. (ang.).
  7. ↑ Eades 2005 ↓, s. 4, 6–7.
  8. 1 2 3 Eades 2005 ↓, s. 17.
  9. ↑ Christiaan Snouck Hurgronje: Het Gajoland en zijne bewoners. Uitgegeven op last der regeering. Batavia: Landsdrukkenj, 1903. OCLC 417603673. [dostęp 2023-06-12]. (niderl.).
  10. ↑ G.A.J. Hazeu: Gajösch-Nederlandsch woordenboek met Nederlandsch-Gajösch register. Batavia: Landsdrukkerij, 1907. OCLC 9769365. (niderl.).
  11. ↑ M.J. Melalatoa, Harimurti Kridalaksana, Ahmad Banta, Asiah Abubakar Melalatoa, Abud Daud Benerselam: Kamus Bahasa Gayo-Indonesia. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1982. OCLC 65054143. [dostęp 2023-06-12]. (indonez.).
  12. ↑ Thantawy R. i in. 1996a ↓.
  13. ↑ Thantawy R. i in. 1996b ↓.
  14. ↑ Thantawy R. i in. 1996a ↓, s. iv–v.
  15. ↑ Thantawy R. i in. 1996b ↓, s. vi–vii.
  16. ↑ Eades 2005 ↓, s. 43.

Bibliografia

  • Domenyk Eades: A Grammar of Gayo: A Language of Aceh, Sumatra. Canberra: Pacific Linguistics, Research School of Pacific and Asian Studies, Australian National University, 2005, seria: Pacific Linguistics 567. DOI: 10.15144/PL-567. ISBN 978-0-85883-553-5. OCLC 61689497. (ang.).
  • Thantawy R., Hartini Supadi, A.R. Darulaman, Zulfah Salam, Nurdin Amin, H. Armoza, Chairul Bakri, Hj. Cut Bunsuraini: Kamus bahasa Indonesia – bahasa Gayo. T. I. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1996. ISBN 979-459-699-X. OCLC 37241172. [dostęp 2023-06-12]. (indonez.).
  • Thantawy R., Hartini Supadi, A.R. Darulaman, Zulfah Salam, Nurdin Amin, H. Armoza, Chairul Bachri, Hj. Cut Bunsuraini: Kamus bahasa Indonesia – bahasa Gayo. T. II. Jakarta: Pusat Pembinaan dan Pengembangan Bahasa, Departemen Pendidikan dan Kebudayaan, 1996. ISBN 979-459-700-7. OCLC 37241172. [dostęp 2023-06-12]. (indonez.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.