Język biak, także: biak-numfoor, biak-numfor (wós Vyak) – język austronezyjski używany w prowincji Papua w Indonezji (przez grupę etniczną Biak), na wyspach Biak, Supirori, Numfoor i na pobliskich mniejszych wyspach. Według danych z 2007 roku posługuje się nim 70 tys. osób.

Zróżnicowanie dialektalne nie jest zbyt znaczne (sprowadza się do niewielkich różnic dźwiękowych i leksykalnych). Niekiedy biak i numfor rozpatruje się jako dwa języki.

Pewni jego użytkownicy zamieszkują również wschodnie wybrzeże Ptasiej Głowy. Historycznie (od XVIII w.) służył jako regionalny język handlowy. W tej roli został zastąpiony przez lokalny malajski i indonezyjski (stracił na znaczeniu po drugiej wojnie światowej). Wywarł wpływ na niektóre języki papuaskie (m.in. moi, maybrat, inanwatan, hatam). Z języka biak pochodzi wiele lokalnych toponimów (np. nazwa miasta Manokwari – dosł. „stara wieś”).

Potencjalnie zagrożony wymarciem, jego znajomość zanika u młodszego pokolenia. Prawie wszyscy jego użytkownicy znają też lokalny malajski, a oprócz tego w użyciu jest język indonezyjski. Niemniej w miejscowościach oddalonych od miasta Biak pozostaje żywym środkiem codziennej komunikacji (na pocz. XXI w. odnotowano, że posługują się nim również dzieci). Wykazuje znaczne wpływy malajskiego/indonezyjskiego (w zakresie leksyki, fonologii i struktur czasownikowych).

Jest jednym z nielicznych języków indonezyjskiej Papui o długiej tradycji literackiej, a także jednym z najlepiej poznanych języków regionu (poświęcono mu różne opisy gramatyczne i słowniki). Pierwsze kroki w zakresie dokumentacji języka biak poczynili holenderscy misjonarze, którzy zbierali dane leksykalne i gramatyczne oraz materiały tekstowe (od II poł. XIX w. do XX w.). Istnieje również bogaty zbiór publikacji do użytku szkolnego. W XXI w. badaniem języka biak zajmował się Wilco van den Heuvel, autor opracowania gramatycznego z 2006 r.  Jest zapisywany alfabetem łacińskim.

Przypisy

Bibliografia

• Wilco van denW. Heuvel Wilco van denW., Biak: description of an Austronesian language of Papua, Utrecht: LOT, 2006 (LOT Dissertation Series 138), ISBN 90-78328-10-X, OCLC 1106782756 [dostęp 2023-01-27] [zarchiwizowane z adresu 2017-08-17]  (ang.).
• Wilco van denW. Heuvel Wilco van denW., Grammatical borrowing in Biak, [w:] YaronY. Matras, JeanetteJ. Sakel (red.), Grammatical Borrowing in Cross-Linguistic Perspective, Berlin–New York: Walter de Gruyter, 2007 (Empirical Approaches to Language Typology 38), s. 329–342, DOI: 10.1515/9783110199192.329, ISBN 978-3-11-019919-2, OCLC 503443424  (ang.).
• K. AlexanderK.A. Adelaar K. AlexanderK.A., Contact languages in Indonesia and Malaysia other than Malay, [w:] Stephen A.S.A. Wurm, PeterP. Mühlhäusler, Darrell T.D.T. Tryon (red.), Atlas of Languages of Intercultural Communication in the Pacific, Asia, and the Americas: Vol I: Maps. Vol II: Texts, Berlin–New York: Walter de Gruyter, 1996 (Trends in Linguistics. Documentation 13), s. 695–711, DOI: 10.1515/9783110819724.2.695, ISBN 978-3-11-081972-4, OCLC 1013949454 [dostęp 2022-08-30]  (ang.).
• HolgerH. Warnk HolgerH., The coming of Islam and Moluccan-Malay culture to New Guinea c.1500–1920, „Indonesia and the Malay World”, 38 (110), 2010, s. 109–134, DOI: 10.1080/13639811003665454, ISSN 1363-9811, OCLC 4839504188  (ang.).
• Stephen A.S.A. Wurm Stephen A.S.A., Australasia and the Pacific, [w:] ChristopherCh. Moseley (red.), Encyclopedia of the World’s Endangered Languages, Abingdon–New York: Routledge, 2007, s. 425–577, DOI: 10.4324/9780203645659, ISBN 978-0-203-64565-9, OCLC 47983733  (ang.).

Linki zewnętrzne

• Language Documentation Group / Dr W. van den Heuvel: The Biak Language in its cultural context. Faculteit der Letteren, Vrije Universiteit Amsterdam. [dostęp 2023-01-27]. (ang.).
• Emily Gasser: Biak Talking Dictionary. Swarthmore College, 2016. [dostęp 2023-01-14]. (ang.).
• On-line language documentation for Biak (Austronesian). University of Oxford. [dostęp 2024-01-13]. (ang.).
• Biak. Endangered Languages Project. [dostęp 2023-03-02]. (ang.).