Józef Gigiel-Melechowicz
Traunicht, Melechowicz
pułkownik piechoty
Data i miejsce urodzenia

6 marca 1890
Sambor, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

kwiecień 1940
Charków, USRR, ZSRR

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Wojsko Polskie

Jednostki

Podkarpacka Brygada ON

Stanowiska

dowódca brygady

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
II wojna światowa
Kampania wrześniowa

Odznaczenia

Józef Gigiel-Melechowicz vel Józef Gigiel, ps. „Traunicht”, „Melechowicz” (ur. 6 marca 1890 w Samborze, zm. w kwietniu 1940 w Charkowie) – pułkownik piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys

Urodził się 6 marca 1890 w Samborze, w rodzinie Antoniego i Marii z Kroczaków. W latach 1900–1906 ukończył pięć klas w c. k. Gimnazjum im. Arcyksiężniczki Elżbiety w Samborze. Później przez rok studiował teologię w Klasztorze Reformatów w Krakowie oraz ukończył kurs uzupełniający z wyższego gimnazjum i zdał maturę w Gimnazjum św. Anny w Krakowie, lecz świadectwa nie otrzymał. Podjął pracę na kolei jako urzędnik niższego szczebla. W latach 1911–1912 odbył obowiązkową służbę wojskową w Śląsko-Morawskim Pułku Piechoty Nr 100 w Krakowie, w charakterze jednorocznego ochotnika. W październiku lub listopadzie 1912 wstąpił do Związku Strzeleckiego.

Po wybuchu I wojny światowej, od 6 sierpnia 1914 służył w Legionach Polskich pod pseudonimem „Traunicht”. Dowodził plutonem w 3. kompanii II, a następnie III batalionu 1 pułku piechoty. 22 grudnia 1914 został ciężko ranny w bitwie pod Łowczówkiem. Do 1 lipca 1915 leczył się w szpitalu. 9 sierpnia 1915 awansował do stopnia podporucznika. 11 listopada 1915 na awansowany do stopnia porucznika, a 1 listopada 1916 kapitana. Po wyleczeniu ran otrzymał przydział do 6 pułku piechoty, w którym służył do kryzysu przysięgowego jako dowódca II, a później III batalionu. We wrześniu 1917 został aresztowany w Przemyślu i przewieziony do Warszawy. W areszcie przebywał do 18 lutego 1918. Po wyjściu na wolność nawiązał kontakt z konspiracją, przybrał nowy pseudonim „Melechowicz”, który z czasem stał się drugim członem jego nazwiska. Współpracował z POW w Warszawie, Lublinie, Kijowie i Odessie.

12 czerwca 1919 objął dowództwo Batalionu Zapasowego 6 pułku piechoty Legionów w Płocku. Od 10 stycznia do 31 marca 1920 był odkomenderowany na wyższy kurs aplikacyjny dowódców batalionów w Rembertowie. 1 kwietnia 1920 został przydzielony do Dowództwa Okręgu Generalnego „Pomorze” na stanowisko szefa Oddziału II i IV. 15 lipca 1920 został zatwierdzony w stopniu majora z dniem 1 kwietnia 1920, w piechocie, w „grupie byłych Legionów Polskich”. Od 15 lipca do 31 sierpnia 1920 był organizatorem i dowódcą 263 ochotniczego pułku piechoty, a następnie pozostawał w rezerwie personalnej Dowództwa Frontu Północnego. 15 września został przydzielony do Dowództwa 1 Dywizji Legionów, a 24 listopada 1920 do Dowództwa Wojska Litwy Środkowej.

1 czerwca 1921 pełnił służbę w Dowództwie Odcinka Kordonowego Wilno, pozostając na ewidencji macierzystego 6 pp Leg. W październiku 1921 został przeniesiony do 15 pułku piechoty „Wilków” w Dęblinie. Od 6 marca do 6 lipca 1922 był słuchaczem kursu dowódców piechoty dywizyjnej i pułków piechoty w Doświadczalnym Centrum Wyszkolenia Armii w Rembertowie. Egzamin z taktyki zdał z wynikiem dostatecznym, a z pozostałych przedmiotów z wynikiem dobrym. W międzyczasie (3 maja 1922) został zweryfikowany w stopniu podpułkownika ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 229. lokatą w korpusie oficerów piechoty. W lipcu 1922 został przeniesiony do 16 pułku piechoty w Tarnowie na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. W kwietniu 1924 został przeniesiony do 54 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Tarnopolu na stanowisko zastępcy dowódcy pułku. 22 maja 1925 został zatwierdzony na tym stanowisku. 31 marca 1927 został przeniesiony do 40 pułku piechoty we Lwowie. 1 stycznia 1928 został mianowany pułkownikiem ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1928 i 15. lokatą w korpusie oficerów piechoty. Z dniem 3 lutego 1928 został przeniesiony służbowo do Doświadczalnego Centrum Wyszkolenia w Rembertowie, w charakterze słuchacza III unifikacyjnego trzymiesięcznego kursu dowódców pułków. 17 listopada 1936 inspektor armii, generał dywizji Kazimierz Fabrycy wystawił mu następującą opinię: „Bardzo dobry w terenie i z wojskiem. Na mapie wychodzi gorzej. Wychowawca słaby. Upija się - wysłany przez dcę OK do lecznicy na 3 miesiące. Typ dobrego bojowego dcy, z którym nie wiadomo co zrobić w czasie pokoju”. 12 stycznia 1937 został przeniesiony do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie.

W kampanii wrześniowej był dowódcą Podkarpackiej Brygady Obrony Narodowej. Po agresji ZSRR na Polskę w czasie walk dostał się do niewoli radzieckiej. Przebywał w obozie w Starobielsku. Wiosną 1940 został zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD w Charkowie i pogrzebany w Piatichatkach. Od 17 czerwca 2000 spoczywa na Cmentarzu Ofiar Totalitaryzmu w Charkowie.

Był żonaty z Teresą (zm. 1971 w Londynie), z którą miał dwóch synów: Zdzisława Karola (1920–2011), porucznika 7 pułku artylerii konnej, odznaczonego Orderem Virtuti Militari i Mieczysława Antoniego Marię (1922–1991).

Postanowieniem nr 112-48-07 Prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego z 5 października 2007 został awansowany pośmiertnie do stopnia generała brygady. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Uwagi

  1. ↑ Informacje na temat wykształcenia podał Józef Gigiel-Melechowicz w „Karcie kwalifikacyjnej dla Komisji Weryfikacyjnej”. M. Kozubel napisał, że Józef Gigiel-Melechowicz zdał maturę w 1908 w Gimnazjum św. Anny, a po odbyciu służby wojskowej przez rok studiował filozofię na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Przypisy

  1. ↑ Kolekcja 1 ↓, s. 2, 23.
  2. 1 2 3 4 5 6 Żołnierze Niepodległości : Gigiel (Gigel-Melechowicz) Józef, ps. „Traunicht”. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2023-08-05].
  3. ↑ Sprawozdanie 1901 ↓, s. 29, ukończył klasę Ia.
  4. ↑ Sprawozdanie 1903 ↓, s. 32, ukończył klasę IIa.
  5. ↑ Sprawozdanie 1903 ↓, s. 29, ukończył klasę IIIa.
  6. ↑ Sprawozdanie 1906 ↓, s. LI, ukończył klasę Va.
  7. 1 2 Kolekcja 2 ↓, s. 4.
  8. 1 2 3 4 Kozubel 2020 ↓, s. 4.
  9. ↑ Kolekcja 1 ↓, s. 19.
  10. ↑ Kozubel 2020 ↓, s. 5.
  11. ↑ Kozubel 2020 ↓, s. 7.
  12. ↑ Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 5.
  13. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 235, 295.
  14. 1 2 3 4 Kozubel 2020 ↓, s. 27.
  15. ↑ Kolekcja 2 ↓, s. 1, 3–4.
  16. 1 2 3 4 Kolekcja 2 ↓, s. 37.
  17. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 27 z 21 lipca 1920, s. 597.
  18. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 40, 628.
  19. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 8 października 1921, s. 1436.
  20. ↑ Kolekcja 2 ↓, s. 33–35.
  21. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 26.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 22 lipca 1922, s. 543.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 170, 399.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 38 z 17 kwietnia 1924, s. 215.
  25. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 254, 342.
  26. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 55 z 22 maja 1925, s. 272.
  27. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 31 marca 1927, s. 98.
  28. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 56, 162.
  29. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 17, 570.
  30. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 1 z 2 stycznia 1928, s. 1.
  31. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 7, w marcu 1939 zajmował 4. lokatę.
  32. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 20 stycznia 1928, s. 9.
  33. ↑ Opinie dowódców pułków piechoty za 1936 rok, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1/120, s. 48.
  34. ↑ Opinie pułkowników piechoty za 1938 rok, Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, sygn. 701/1/120, s. 285–314.
  35. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 520.
  36. ↑ Kozubel 2020 ↓, s. 41–42.
  37. 1 2 Kozubel 2020 ↓, s. 42.
  38. 1 2 Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 133.
  39. ↑ Z żałobnej karty. „Biuletyn”. Nr 23, s. 102, Grudzień 1972. Koło Lwowian w Londynie.
  40. ↑ Kolekcja 1 ↓, s. 3.
  41. ↑ Zdzisław K. Gigiel-Melechowicz. [w:] Komunikat nr 124 za okres X.2010 - XI.2011 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Londynie. [dostęp 2023-08-06].
  42. ↑ Kozubel 2020 ↓, s. 43.
  43. ↑ M.P. z 2007 r. nr 85, poz. 885
  44. ↑ „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2023-09-15].
  45. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 stycznia 1923, s. 30.
  46. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 153.
  47. ↑ M.P. z 1931 r. nr 132, poz. 199.
  48. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 11 listopada 1931, s. 361.
  49. ↑ Kolekcja 1 ↓, s. 19–23.
  50. ↑ Kolekcja 2 ↓, s. 36.
  51. ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 7.
  52. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 168.
  53. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 634 „w uznaniu zasług, położonych na polu pracy w poszczególnych działach wojskowości”.
  54. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 15 z 11 listopada 1928, s. 403.
  55. 1 2 3 Kolekcja 1 ↓, s. 4.
  56. ↑ Kolekcja 1 ↓, s. 2 foto.
  57. 1 2 3 Kolekcja 1 ↓, s. 60.
  58. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 235.
  59. ↑ Kolekcja 1 ↓, s. 51–56.
  60. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 6 sierpnia 1928, s. 264.
  61. ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 197.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.