Hrabstwa Szkocji (ang. counties lub shires) – dawne jednostki podziału terytorialnego Szkocji, istniejące co najmniej od XII wieku do 1975 roku.

Koncepcja podziału terytorium na hrabstwa przybyła z Anglii, gdzie hrabstwa ustanowione zostały przez Normanów, wkrótce po podboju tego kraju w 1066 roku. Pierwsze hrabstwa w Szkocji utworzone zostały w okresie panowania Dawida I (1124–1153), w południowo-wschodniej części kraju. Większość hrabstw uformowana została do XIII wieku, choć ostatnie, na północno-zachodnich peryferiach kraju, powstały dopiero w XVII wieku. Pierwotnie pełniły one głównie funkcję sądowniczą, jako obszary jurysdykcji szeryfa, który reprezentował na danym terenie monarchę, nazywane szeryfowstwami (sheriffdoms). Z czasem hrabstwa nabyły funkcję administracyjną. W połowie XIX wieku granice hrabstw i szeryfowstw przestały się pokrywać.

Hrabstwa przetrwały do 1975 roku w zasadniczo niezmienionych granicach. W 1891 roku dokonano niewielkich korekt granic, likwidując większość ekslaw i enklaw. Szczególnie rozczłonkowane hrabstwo Cromartyshire połączono z Ross-shire, tworząc nowe hrabstwo Ross and Cromarty. Tym samym liczba hrabstw zmniejszyła się z 34 do 33.

Hrabstwa przestały istnieć w 1975 roku, kiedy to w wyniku reformy administracyjnej zastąpione zostały przez dwustopniowy podział na regiony (regions) i dystrykty (districts). W 1996 roku kolejna reforma administracyjna wprowadziła nowy podział na „obszary rady lokalnej” (council areas). Współcześnie termin „hrabstwo” (county) bywa używany w odniesieniu do tych ostatnich.

Lista hrabstw

Lista hrabstw Szkocji
NazwaInne nazwyOśrodek administracyjnyUwagi
AberdeenshireAberdeenAberdeen
AngusForfarshire, ForfarForfar
ArgyllArgyle, ArgyllshireInveraray, później Lochgilphead
AyrshireAyrAyr
BanffshireBanffBanff
BerwickshireBerwickBerwick-upon-Tweed (do 1482), Duns
ButeshireButeRothesay
CaithnessCaithness-shireWick
ClackmannanshireClackmannanClackmannan (do 1821), Alloa
CromartyshireCromartyCromartyZlikwidowane w 1891 roku, połączone w Ross and Cromarty
DumfriesshireDumfriesDumfries
DunbartonshireDumbartonshire, Dumbarton, DunbartonDumbarton
East LothianHaddingtonshire, HaddingtonHaddington
FifeFifeshireCupar
Inverness-shireInvernessInverness
KincardineshireMearns, KincardineKincardine, później Stonehaven
Kinross-shireKinrossKinross
KirkcudbrightshireKirkcudbrightKirkcudbright
LanarkshireLanarkLanark, później Hamilton
MidlothianEdinburghshire, EdinburghEdynburg
MorayElginshire, Elgin, MorayshireElgin
NairnshireNairnNairn
Orkady (Orkney)Kirkwall
PeeblesshireTweeddale, PeeblesPeebles
PerthshirePerthPerth
RenfrewshireRenfrewRenfrew
Ross and CromartyDingwallUtworzone w 1891 roku z połączenia Cromartyshire i Ross-shire
Ross-shireRossDingwallZlikwidowane w 1891 roku, połączone w Ross and Cromarty
RoxburghshireRoxburghRoxburgh, później Jedburgh (do 1899), Newtown St Boswells
SelkirkshireEttrick Forest, SelkirkSelkirk
StirlingshireStirlingStirling
SutherlandSutherlandshireDornoch
Szetlandy (Zetland)ShetlandLerwick
West LothianLinlithgowshire, LinlithgowLinlithgow
WigtownshireWigtownWigtown

W latach 90. XIX wieku roku Aberdeen, Dundee, Edynburg i Glasgow ustanowione zostały miastami na prawach hrabstwa (county of city).

Zobacz też

Uwagi

  1. 1 2 3 4 5 Oficjalna nazwa hrabstwa do lat 20. XX wieku.
  2. ↑ Dawna pisownia, zmieniona na początku XX wieku.

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 Scottish Counties and Parishes: their history and boundaries on maps. National Library of Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 What's the difference between counties, parishes, burghs, regions and districts?. ScotlandsPlaces. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 Scottish County. A vision of Britain through time. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  4. 1 2 Scottish counties until 1890. Undiscovered Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  5. 1 2 3 Scottish counties from 1890 to 1975. Undiscovered Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  6. ↑ Scottish counties. Collins Dictionary. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  7. ↑ MPs and Lords: Scotland. UK Parliament. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  8. ↑ Old County of Argyllshire. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  9. ↑ Old County of Caithness. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  10. ↑ Clackmannan. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  11. ↑ Old County of Fife. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  12. ↑ Old County of Orkney. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  13. ↑ Jedburgh. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).
  14. ↑ Old County of Shetland. Gazetteer for Scotland. [dostęp 2021-10-16]. (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.