Henryk Frist
Data i miejsce urodzenia

1855
Tarnów

Data i miejsce śmierci

11 grudnia 1921
Kraków

Narodowość

żydowska

Małżeństwo

Gitla Himmelblau

Dzieci

1. Juliusz, 2. Józef, 3. ?

Krewni i powinowaci

Karolina, Zofia (wnuczki)

Henryk Frist (ur. 1855 w Tarnowie, zm. 11 grudnia 1921 w Krakowie) – żydowski kupiec, przedsiębiorca, wydawca.

Życiorys

Urodził się w 1855 w Tarnowie. Stamtąd jego rodzina przeniosła się do Krakowa, gdzie w 1875 nabyła kamienicę przy ulicy Floriańskiej. Tam początkowo Henryk Frist handlował przyborami szkolnymi i ramami do obrazów. Potem zaangażował się w promowanie polskiej sztuki graficznej. Zajmował się drukiem i sprzedażą ilustrowanych pocztówek o charakterze artystycznym. W tym zakresie swoją działalność wprowadził na poziom pozwalający na konkurowanie z zagranicznymi wydawcami. Był znawcą malarstwa i rzeźby. Wydawał reprodukcje znanych dzieł malarskich, np. Wojciech Kossak: Przysięga Kościuszki, Jan Styka: Polonia, Jan Matejko: Polonia i Poczet królów polskich oraz albumy grawiurowe dzieł Jacka Malczewskiego, Jacek Malczewski: Zatruta studnia, Piotr Stachiewicz i Jan Pietrzycki: Pięć zmysłów, album Wawelu, album Krakowa, album Stanisława Tondosa. Według różnych wersji w 1882 lub w 1885 założył Salon Malarzy Polskich w Krakowie, działający przy ulicy Floriańskiej 37. Placówka była uważana za pierwszy w Polsce salon sztuki. W ramach tej działalności zajmował się wydawaniem pocztówek i widokówek przedstawiającymi reprodukcje dzieł malarskich, treści patriotyczne oraz pejzaże miast, a także handlem i wyceną dzieł sztuki oraz prowadzeniem księgarni. Był też kupcem.

Ożenił się z Gitlą (wzgl. Gusta), córką antykwariusza Jakuba Mendla Himmelblaua. Zmarł 11 grudnia 1921 w Krakowie. Następnego dnia odbył się jego pogrzeb.

Miał synów: Juliusza (prawnik), Józefa oraz innego (okulista). Juliusz i Józef Fristowie odziedziczyli po ojcu Salon Malarzy Polskich i zajmowali się reprodukcją dzieł graficznych prowadząc przedsiębiorstwo Akropol. Obaj ponieśli śmierć podczas II wojny światowej; Juliusz wraz z rodziną zamordowany przez Niemców, a Józef wraz z rodziną deportowany przez Sowietów na wschód zmarł na Syberii.

W 2018 w Krakowie ukazała się publikacja pt. Salon malarzy polskich Henryka Frista (1885-1939), przedstawiająca dorobek wydawniczy rodzinnego przedsiębiorstwa Fristów (autorzy książki: Aleksander B. Skotnicki i Marek Sosenko).

Uwagi

  1. ↑ Współczesne źródła błędnie podały rok 1920, zob. Aleksander B. Skotnicki, Władysław Klimczak: Społeczność żydowska w Polsce: zwyczaje i udział w walce o Niepodległość. Dwa oblicza krakowskich żydów. Kraków: Wydawnictwo AA, AA, s. 122. Salon Malarzy Polskich, Henryk Frist i Spółka w Krakowie. sztetl.org.pl. [dostęp 2021-04-05].

Przypisy

  1. ↑ Eugeniusz Duda: A Guide to Jewish Cracow. Kraków: Jewish Information and Tourist Bureau, 1990, s. 60.
  2. 1 2 Krakowskie judaica: Eugeniusz Duda. Kraków: Wydawnictwo PPTK, 1991, s. 52.
  3. 1 2 3 4 Łukasz Tomasz Sroka: Żydzi w Krakowie. Studium o elicie miasta 1850–1918. Kraków: Wydawnictwo Naukowe Akademii Pedagogicznej, 2008, s. 138.
  4. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 14, 15.
  5. 1 2 3 Our Journey 1991 ↓, s. 16.
  6. 1 2 3 4 Z kroniki pośmiertnej. „Nowości Illustrowane”. Nr 53, s. 11, 31 grudnia 1921.
  7. 1 2 3 4 5 6 Nekrolog / Zmarli. „Nowy Dziennik”. Nr 328, s. 5, 15 grudnia 1921.
  8. 1 2 Salon Malarzy Polskich, Henryk Frist i Spółka w Krakowie. sztetl.org.pl. [dostęp 2021-04-05].
  9. 1 2 Salon malarzy polskich Henryka Frista (1885-1939). religijna.pl. [dostęp 2021-04-05].
  10. 1 2 3 Adriana Zalewska-Wąsowicz, Łukasz Grzyb: Zbiory. muzeum.nysa.pl. [dostęp 2021-04-05].
  11. ↑ Victims/individuals. Juliusz Frist. yvng.yadvashem.org. [dostęp 2021-04-05]. (ang.).
  12. ↑ Zawiadomienie. „Nowy Dziennik”. Nr 327, s. 5, 14 grudnia 1921.
  13. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 19.
  14. ↑ Our Journey 1991 ↓, s. 22-23, 28, 30, 40, 43, 51, 156-157, 281.

Bibliografia

  • Andrzej Jus, Karolina Jus: Our Journey in the Valley of Tears. Toronto: University of Toronto Press, 1991, s. 1-307. ISBN 0-9695254-0-0.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.