| Paroreomyza flammea | |||
| (S. B. Wilson, 1890) | |||
U góry: hawajka pąsowa (Loxops coccineus), pośrodku samica, a na dole samiec hawajki płomiennej | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Podrząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj | |||
| Gatunek |
hawajka płomienna | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | |||
Hawajka płomienna (Paroreomyza flammea, po hawajsku Kakawahie) – gatunek małego ptaka z rodziny łuszczakowatych (Fringillidae), podrodziny łuskaczy (Carduelinae). Występował endemicznie na hawajskiej wyspie Molokaʻi, wymarł w latach 60. XX wieku.
Taksonomia
Po raz pierwszy gatunek opisał Scott Barchard Wilson w 1890 na łamach Proceedings of The Zoological Society of London. Zamieścił jedynie informacje o wyglądzie, różnicach między hawajką płomienną a pąsową (Loxops coccineus) i informację o tym, że hawajki te zamieszkują Molokaʻi. Nadał nowemu gatunkowi nazwę Loxops flammea. Podczas swojego pobytu na Molokaʻi Wilson odłowił 3 okazy; podczas wycieczki po lesie prowadził go chłopiec, rodowity Hawajczyk. Obecnie (2021) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza hawajkę płomienną w rodzaju Paroreomyza.
W języku angielskim przyjęła się nazwa Kakawahie, pochodząca z języka tubylczych mieszkańców Hawajów. Oznacza drewno na opał.
Morfologia
Wymiary podane przez Scotta, oryginalne w calach: długość ciała 127 mm, długość skrzydła 63 mm, długość dzioba 13 mm, długość skoku 19 mm, długość ogona 51 mm.
Występuje dymorfizm płciowy w upierzeniu. U samca pióra z przodu i po bokach głowy szkarłatne, na ciemieniu i grzbiecie bardziej brązowawe, a na kuprze znów niemal szkarłatne. Broda, gardło i reszta spodu ciała ogółem również krwistoczerwone, ale w jaśniejszym odcieniu; jaskrawieją po bokach ciała. Sterówki brązowoczarne, obrzeżone czerwonobrązowo. Dziób i nogi jasne, różowobrązowe. Powyższy okaz bazuje na opisie Wilsona; muzealny okaz (syntyp) samca, odłowionego przez Wilsona w czerwcu 1888, jest jednak mniej żywo ubarwiony niż w opisie autora. Według Rothschilda samce są jednak ubarwione żywiej, niż to narysował i opisał Wilson. Henry Palmer odnotował, że osobniki o bardzo intensywnej, czerwonej barwie widywał najrzadziej.
Według Wilsona u samicy ciemię brązowe, jednak każde z piór jest czerwonobrązowe u nasady. Grzbiet brązowy z czerwonym nalotem, kuper rdzawy, pokrywy nadogonowe czerwonobrązowe. Lotki i sterówki brązowoczarne z czerwonobrązowymi krawędziami. Spód ciała brudnobiały z jasnoczerwonym nalotem. Boki ciała czerwonobrązowe. Według Rothschilda ptak narysowany i opisany przez Wilsona jako samica był naprawdę młodocianym samcem. Opisuje samicę oliwkowobrązową z pomarańczowym nalotem z wierzchu ciała, bardziej czerwonawą na głowie, kuprze i pokrywach nadogonowych, a od spodu barwy pomarańczy kadmowej (lub aurypigmentu).
Ekologia i zachowanie
Hawajki płomienne zamieszkiwały wilgotne lasy Metrosideros polymorpha (Ohiʻa) powyżej 500 m n.p.m. Były owadożerne. Wilson opisał głos hawajek jako metaliczne, przypominające dochodzący z daleka odgłos rąbania drewna czip, czip, czip. Nie jest jasne, czy hawajska nazwa tego ptaka nawiązuje do „płomiennego” upierzenia, czy do głosu. Rothshild odnotował, że hawajki płomienne są ciekawskie i łatwo je zwabić imitując zawołanie, brzmiące jak tłiit i nieodróżnialne od zawołania hawajki górskiej (P. montana).
Status
IUCN uznaje hawajkę płomienną za wymarłą (2021). Ostatnia obserwacja miała miejsce w 1963. Hawajek płomiennych nie odnotowano podczas badań terenowych w 1980, 1988 i 2004. Przyczyny wymarcia nie są jasne. Mogły się do tego przyczynić niszczenie środowiska i zawleczone choroby. Najprawdopodobniej hawajki płomienne nie były odławiane celem pozyskania dekoracyjnych piór.
Przypisy
- 1 2 Paroreomyza flammea, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
- ↑ Paroreomyza flammea, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
- ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Drepanidini Cabanis, 1847 (wersja: 2020-09-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-01-27].
- 1 2 3 4 Scott Wilson. Descriptions of some new Species of Sandwich-Island Birds. „Proceedings of The Zoological Society of London”, s. 445–446, 1899.
- 1 2 3 W. B. Scott: Aves Hawaiienses: the birds of the Sandwich Islands. 1890, s. Pl. 20.
- ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Finches, euphonias, longspurs, Thrush-tanager. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-01-27]. (ang.).
- 1 2 3 4 Species factsheet: Paroreomyza flammea. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-01-27]. (ang.).
- ↑ Wymiary są mocno przybliżone, jako że autor podawał je z dokładnością tylko do 0,25 cala.
- ↑ R.L.M. Warren & C.J.O. Harrison: Type-specimens of birds in the British Museum (Natural History). T. 2. Passerines. 1971, s. 177.
- 1 2 3 4 Lionel Walter Rothschild: The avifauna of Laysan and the neighbouring islands : with a complete history to date of the birds of the Hawaiian possessions. 1893–1900, s. 121–122.
- ↑ U.S. Fish and Wildlife Service: Kākāwahie or Moloka`i creeper (Paroreomyza flammea) 5-Year Review Summary and Evaluation. 2009. [dostęp 2017-02-09].
