Hanka Bielicka
Imię i nazwisko

Anna Weronika Bielicka

Data i miejsce urodzenia

9 listopada 1915
Kononowka

Data i miejsce śmierci

9 marca 2006
Warszawa

Zawód

aktorka

Współmałżonek

Jerzy Duszyński
(1940−1953; rozwód)

Lata aktywności

1939−2006

Odznaczenia

Hanka Bielicka, właśc. Anna Weronika Bielicka (ur. 27 października?/9 listopada 1915 w Kononowce k. Połtawy, zm. 9 marca 2006 w Warszawie) – polska aktorka, artystka kabaretowa i romanistka.

Rodzina i edukacja

Urodziła się we wsi Kononówka k. Połtawy w Imperium Rosyjskim na terenie dzisiejszej Ukrainy w czasie ucieczki rodziców – Leokadii z Czerwonków i Romualda Bielickich – przed ofensywą państw centralnych. Jej ojciec był koniuszym, a matka po narodzinach córki została garderobianą. Miała starszą o dwa lata siostrę, Marię. Do 1918 mieszkała z rodziną na dworze Jana i Anny Barczewskich, a po I wojnie światowej przeniosła się do Łomży. Tam ukończyła gimnazjum żeńskie im. Marii Konopnickiej.

W młodości grała na fortepianie i śpiewała, poza tym działała w harcerstwie i uczyła się języków obcych: francuskiego i angielskiego. W 1939 ukończyła studia romanistyczne Uniwersytetu Warszawskiego (pisanie pracy magisterskiej przerwał wybuch wojny) oraz Państwowy Instytut Sztuki Teatralnej w Warszawie.

Kariera artystyczna

Wybuch wojny uniemożliwił jej wyjazd do Francji na stypendium. W 1939 nawiązała współpracę z Teatrem na Pohulance w Wilnie, w którym zadebiutowała rolą w Świętoszku Moliera i Zielonych latach Pugeta. W wileńskich teatrach grała przez cały okres wojenny. Poza „Pohulanką”, za namową Ludwika Sempolińskiego, występowała także w kabaretach wystawianych w teatrach: Lutnia, Miniatury i Ksantypa. Po zajęciu Wilna przez Niemcy zatrudniła się jako kelnerka w restauracji „Mażojka”, w której także śpiewała i wygłaszała zabawne monologi, przygrywając sobie na pianinie. Po 1945 była związana z zespołami teatrów: Dramatycznego w Białymstoku (grała m.in. główne role w Ożenku oraz I co z takim robić), Bagatela i Kameralnego w Łodzi oraz Współczesnego (m.in. w Pensji pani Latter) i Syrena w Warszawie (m.in. w Żołnierzu królowej Madagaskaru).

W 1947 okazjonalnie występowała z kabaretem w krakowskim Kabarecie Siedem Kotów, gdzie poznała Bogdana Brzezińskiego, który stworzył dla niej postać Dziuni Pietrusińskiej, kobiety komentującej rzeczywistość sąsiedzką i ogólnospołeczną z pozycji – jak scharakteryzował ją sam autor – „paniusi miejsko-wiejskiej z dość poważnie zmąconym poczuciem własnych korzeni”. Bielicka odgrywała tę rolę na scenie kabaretowej oraz w słuchowisku radiowym Podwieczorku przy mikrofonie, w którym występowała od lutego 1958. Grała także w kabarecie Szpak. W latach 1967–1971 prowadziła w Warszawie kawiarnię Pod Gwiazdami.

Wystąpiła w ponad 20 filmach kinowych i telewizyjnych. Nie powierzano jej jednak ról pierwszoplanowych, głównie z powodu głosu, który – ceniony na estradzie – w filmie często był przeszkodą. Zagrała m.in. w filmach fabularnych: Gangsterzy i filantropi, Zakazane piosenki, Celuloza, Cafe pod Minogą, Małżeństwo z rozsądku, Piekło i niebo i Panu Wołodyjowskim (1969) oraz serialach: Wojna domowa, Palce lizać i Badziewiakowie.

Za pracę artystyczną otrzymała wiele odznaczeń i nagród. W 1977 przeszła na emeryturę, ale kontynuowała występy teatralne, estradowe i telewizyjne. Występowała także za granicą dla Polonii, m.in. w USA, Kanadzie i Australii.

W 2002 nagrała debiutancki album studyjny pt. Kazali mi śpiewać. W maju 2005 wzięła udział w reklamie leku na wątrobę Hepatil. Emisja reklamy wywołała kontrowersje.

Ostatnią rolą filmową Bielickiej była kreacja ciotki Judyty w filmie Ja wam pokażę! (2006). 1 marca 2006 wzięła udział w nagraniu programu Szymon Majewski Show, w którym żartobliwie powiedziała: Dzisiejszy wieczór będzie pod nazwą: „Bawcie się dzieci, nim babcia odleci. Był to jej ostatni telewizyjny występ.

Charakterystyka estradowa i wizerunek

Zdzisław Gozdawa i Wacław Stępień z Teatru Syrena w Warszawie nazwali jej charakterystyczny głos „najpiękniejszą chrypką świata”, która to była skutkiem poważnej infekcji gardła. Dzięki swemu głosowi była łatwo rozpoznawalna nie tylko przez publiczność estrady, ale także przez słuchaczy radiowych.

Wygłaszała monologi z ogromnym temperamentem, witalnością i sympatią dla publiczności, posługiwała się przy tym śmiechem i uśmiechem. W czasie występów używała gwary warszawskiej, nawiązując do przedwojennego stylu życia Warszawy. Preferowała żart obyczajowy, unikając polityki.

Nieodłącznym rekwizytem na scenie i elementem jej stroju był kapelusz, najczęściej staromodny z ogromnym rondem, mimo zmieniającej się mody.

Życie prywatne

W lipcu 1940 wyszła za Jerzego Duszyńskiego, z którym rozwiodła się po 20 latach małżeństwa. W latach 50. nawiązała romans z – wówczas żonatym – autorem tekstów i satyrykiem Jerzym Baranowskim. Po rozstaniu z nim podjęła nieudaną próbę samobójczą, następnie zadecydowała o zaniechaniu relacji uczuciowych z mężczyznami. Nie doczekała się potomstwa.

Mieszkała w Łomży przez prawie cały okres dwudziestolecia międzywojennego, a przez całe życie była silnie związana z miastem i jego środowiskiem kulturalnym. W 1968 przeprowadziła się do Warszawy, gdzie mieszkała w domu przy ul. Śniadeckich przez kolejne 37 lat, aż do śmierci.

Była znana z działalności charytatywnej, m.in. wspierała finansowo podopiecznych z domu dziecka w Łomży, Stowarzyszenie Amazonek w Łomży oraz schronisko Na Paluchu w Warszawie.

Śmierć i pogrzeb

9 marca 2006 przed południem przeszła w szpitalu przy ul. Stefana Banacha w Warszawie operację tętniaka aorty, po której o godzinie 16:15 tego samego dnia zmarła. 10 marca polski Sejm uczcił jej pamięć minutą ciszy.

Pogrzeb artystki odbył się 16 marca. Została pochowana w grobowcu rodzinnym Bielickich na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 37-1-1). Zgodnie z życzeniem artystki w ostatniej drodze towarzyszył jej przyjaciel ze Związku Artystów Scen Polskich Zbigniew Korpolewski, który pisał dla Bielickiej satyryczne monologi, a Jerzy Filar zagrał piosenkę „Upływa szybko życie”. Wśród żegnających aktorkę byli też m.in. Krzysztof Kolberger, Emilia Krakowska, Roman Kłosowski i Tadeusz Ross oraz żona ówczesnego prezydenta Polski Maria Kaczyńska.

Filmografia

Obsada aktorska
Polski dubbing

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia

  • Nagroda Prezesa Rady Ministrów I stopnia (1979)
  • Nagroda „Wiktora” – dla osobowości telewizyjnej (1986)
  • Nagroda „Super Wiktora '2000” – za całokształt twórczości (2001)
  • Nagroda „Prometeusza” – za wybitne osiągnięcia estradowe (1994)
  • Nagroda Specjalna „Brylantowa Kolia” przyznana podczas uroczystości „Telekamer 2002”
  • Honorowa Obywatelka Miasta Łomży
  • Warszawianka Roku (1968)

Upamiętnienie

  • W 2007 został odsłonięty pomnik w formie ławeczki w Łomży.
  • Od 2007 organizowany jest w Centrum Katolickim im. Jana Pawła II w Łomży coroczny Konkurs Krasomówczy im. Hanki Bielickiej pod hasłem: „Radość spod kapelusza”, którego najważniejszym celem jest szerzenie zamiłowania do języka ojczystego i dbałość o czystość mowy polskiej.
  • 9 listopada to data urodzin Bielickiej, a zarazem data powstania Telewizyjnego Kuriera Warszawskiego. W drugą rocznicę śmierci artystki została odsłonięta pamiątkowa tablica na ścianie domu artystki przy ul. Śniadeckich 18, ufundowana przez redakcję Kuriera.

Przypisy

  1. ↑ Hanka Bielicka, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2020-11-22].
  2. ↑ Kononowka koło Połtawy: Hanka Bielicka, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2020-11-22].
  3. ↑ nazwa: Konowka Hanka Bielicka (1915-2006) [online], dzieje.pl [dostęp 2020-11-22] (pol.).
  4. ↑ nazwa: Kononowka Hanka Bielicka, [w:] Encyklopedia teatru polskiego (osoby). [dostęp 2020-11-22].
  5. ↑ nazwa: Kononowka Telewizja Polska S.A, Hanka Bielicka - legenda polskiej estrady [online], polonia.tvp.pl [dostęp 2020-11-22].
  6. ↑ Droga 2022 ↓, s. 6–7.
  7. ↑ Droga 2022 ↓, s. 6, 9.
  8. ↑ Nina Terentiew: Zwierzenia kontrolowane. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, s. 98. ISBN 83-7337-452-3.
  9. ↑ Droga 2022 ↓, s. 6, 12.
  10. ↑ Raczek 2003 ↓, s. 20–21.
  11. ↑ Droga 2022 ↓, s. 27–29.
  12. ↑ Raczek 2003 ↓, s. 22–23.
  13. ↑ Droga 2022 ↓, s. 37–39.
  14. 1 2 Raczek 2003 ↓, s. 25.
  15. ↑ Droga 2022 ↓, s. 58, 65–67.
  16. ↑ Droga 2022 ↓, s. 68.
  17. ↑ Droga 2022 ↓, s. 83–86.
  18. ↑ Droga 2022 ↓, s. 89, 91.
  19. ↑ Raczek 2003 ↓, s. 26.
  20. ↑ Droga 2022 ↓, s. 94, 97, 101, 109–110, 119–120, 165.
  21. ↑ Raczek 2003 ↓, s. 27.
  22. ↑ Droga 2022 ↓, s. 103, 151.
  23. ↑ Droga 2022 ↓, s. 151, 156–157.
  24. ↑ Droga 2022 ↓, s. 165.
  25. ↑ Droga 2022 ↓, s. 207, 211–212, 220.
  26. ↑ Wiktor Krajewski, Andrzej Szwan: Lulla La Polaca. Wydawnictwo Znak, 2024, s. 216–217. ISBN 978-83-240-9579-7.
  27. ↑ Profil Hanki Bielickiej. [w:] Filmweb.pl [on-line]. www.filmweb.pl. [dostęp 2008-12-16]. (pol.).
  28. ↑ Ida Marszałek: Rozśmieszanie ludzi było jej powołaniem. [w:] Viva! [on-line]. viva.pl, 2020-03-09. [dostęp 2020-04-07]. (pol.).
  29. ↑ Droga 2022 ↓, s. 253.
  30. ↑ Droga 2022 ↓, s. 259–261, 275.
  31. ↑ Kazali mi śpiewać – Bielicka Hanna empik.com [dostępny 2011-02-15]
  32. 1 2 Bielicka w zakazanej reklamie. [w:] Wirtualna Polska [on-line]. wiadomości.wp.pl, 2005-05-21. [dostęp 2022-01-07]. (pol.).
  33. ↑ Droga 2022 ↓, s. 309.
  34. ↑ Hanka Bielicka [online], Wyborcza.pl, 30 października 2006 [dostęp 2008-12-16] [zarchiwizowane z adresu 2009-09-18].
  35. ↑ Wykonawca: Bielicka, Hanka [online], Polskie Radio [dostęp 2008-12-16] [zarchiwizowane z adresu 2007-08-10].
  36. ↑ Droga 2022 ↓, s. 105–106, 220.
  37. ↑ Droga 2022 ↓, s. 143, 159.
  38. ↑ Warszawa. 30 lat temu zmarł Jerzy Duszyński [online], Elektroniczna Encyklopedia Teatru Polskiego, 23 lipca 2008 [dostęp 2022-03-21].
  39. ↑ Droga 2022 ↓, s. 78, 148–150, 257.
  40. ↑ Hanka Bielicka. Wielka tajemnica zmarłej aktorki.
  41. ↑ Droga 2022 ↓, s. 162–163.
  42. ↑ Droga 2022 ↓, s. 180–181, 189.
  43. ↑ Droga 2022 ↓, s. 101.
  44. ↑ Tekst piosenki „My z Łomży”, wyk. Hanka Bielicka, słowa: Janusz Odrowąż [online], emuzyka.pl [dostęp 2008-12-16] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-01].
  45. ↑ Nina Terentiew: Zwierzenia kontrolowane. Warszawa: Prószyński i S-ka, 2004, s. 102. ISBN 83-7337-452-3.
  46. ↑ Droga 2022 ↓, s. 307.
  47. 1 2 3 Droga 2022 ↓, s. 311.
  48. ↑ Cmentarz Stare Powązki: ROMUALD JAN BIELICKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2019-10-31].
  49. ↑ M.P. z 1995 r. nr 6, poz. 89 „za wybitne zasługi dla kultury polskiej oraz osiągnięcia w pracy artystycznej”.
  50. ↑ Spotkanie twórców i artystów polskiej estrady. „Nowiny”. 146, s. 2, 2 lipca 1979.
  51. ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 - na wniosek Ministra Kultury i Sztuki - wymieniona jako Bielicka-Duszyńska Hanna.
  52. ↑ Lista laureatów Medalu Zasłużony Kulturze Gloria Artis [online], Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego [dostęp 2024-01-04] (pol.).
  53. ↑ Encyklopedia Warszawy, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 1994, ISBN 83-01-08836-2, s. 929.
  54. ↑ Ławeczka Hanki Bielickiej w nowej lokalizacji. mylomza.pl, 2023-06-12. [dostęp 2023-06-13].
  55. ↑ PolskaLokalna.pl: Konkurs Krasomówczy im. Hanki Bielickiej. 2008-02-22. [dostęp 2008-12-16]. (pol.).
  56. ↑ Agata Sabała: Boże, odeślij nam panią Hankę z powrotem. zw.com.pl, 2008-11-09. [dostęp 2008-12-16]. (pol.).

Bibliografia

  • Zbigniew Korpolewski, Hanka Bielicka : umarłam ze śmiechu : wspomnienia, anegdoty, niepublikowane monologi, Warszawa: Prószyński Media, 2011, ISBN 978-83-7648-826-4, OCLC 802472699.
  • Tomasz Raczek: Karuzela z madonnami. Instytut Wydawniczy Latarnik, 2003. ISBN 83-917-891-2-8.
  • Hanka Bielicka, Uśmiech w kapeluszu, Maria Sondej (oprac.), Łódź: „Akapit Press”, 2000, ISBN 83-87463-46-9, OCLC 830289570.
  • Katarzyna Droga, Dziunia, ale dama. Powieść o Hance Bielickiej, Wydawnictwo Znak, 2022, ISBN 978-83-240-7643-7.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.