Gwary mieszane – gwary ludowe występujące na pograniczu dwóch lub więcej dialektów. Ich główną cechą jest występowanie w nich na przemian cech dialektów macierzystych w taki sposób, że mogą występować niekonsekwentnie w tych samych kategoriach gramatycznych i pozycjach fonetycznych. Od gwar przejściowych różnią się przemieszczaniem cech w tych samych kontekstach, zarówno fonetycznych, jak i gramatycznych.

Gwary przejściowe, w odróżnieniu do gwar mieszanych, cechuje systemowy charakter zaczerpniętych cech. Niemniej przez niektórych specjalistów terminy te używane są zamiennie.

Do tego rodzaju gwar zaliczyć można mowę ludności pogranicza polsko-słowackiego. Początkowo pojęcia gwar przejściowych i mieszanych odnoszono właśnie do odmian na pograniczu różnych języków etnicznych. Rozróżnienie między tymi typami gwar wprowadził do polskiego językoznawstwa Mieczysław Małecki.

Gwary mieszane rozwijają się zarówno wśród ludności dwujęzycznej (posługującej się np. polszczyzna i gwarą innojęzyczną), jak i wśród ludności jednojęzycznej (mającej kontakt z dwoma systemami językowymi). Do ich powstawania przyczynia się większy prestiż jednego z systemów językowych.

W literaturze przedmiotu występuje też termin „dialekty mieszane”. Odmiany polszczyzny zwane nowymi dialektami mieszanymi to jednak nie gwary mieszane, lecz zasadniczo polszczyzna ogólna, z pewnymi elementami gwarowymi o różnej proweniencji.

Przypisy

  1. 1 2 3 Halina Karaś: Gwary mieszane. [w:] Dialektologia polska [on-line]. [dostęp 2017-12-23].
  2. ↑ Pavol Žigo, KIRÁLY, P.: A NYELVKEVEREDÉS. A MAGYARORSZÁG SZLÁV NYELVJÁRÁSOK TANULSÁGAI. Nyíregyháza 2001. 249 s. (recenzja), „Jazykovedný časopis”, 53 (1), 2002, s. 59–61 [dostęp 2023-10-03] (słow.), patrz s. 61.
  3. ↑ Slováci v zahraničí: zborník Ústavu pre zahraničných Slovákov MS., t. 2, Martin: Matica slovenská, 1974, s. 98 (słow.).
  4. 1 2 3 Halina Karaś, Gwary przejściowe i mieszane, [w:] Dialektologia polska [online] [dostęp 2023-10-03].
  5. ↑ Bogdan Walczak, Z problematyki gwar przejściowych i mieszanych (dyferencjacja a mieszanie się języków), [w:] Stefan Warchoł (red.), Gwary mieszane i przejściowe na terenach słowiańskich, Lublin: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Wydział Humanistyczny, 1993, s. 335–347, ISBN 83-227-0585-9, OCLC 214546855, patrz s. 343.
  6. ↑ Halina Karaś, Nowe dialekty mieszane, [w:] Dialektologia polska [online] [dostęp 2023-10-03].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.