Grzebień – przyrząd służący do układania włosów, narzędzie fryzjerskie, mający postać rączki z wystającym w jednej płaszczyźnie szeregiem sprężystych kolców w bardzo bliskiej od siebie odległości.

Wytwarzane z: tworzyw sztucznych, kauczuku, silikonu, włókien węglowych, rogu, metalu, aluminium, drewna z żywicami epoksydowymi, twardej gumy, szylkretu, kości słoniowej. Grzebień jest jednym z najstarszych przyrządów toaletowych ludzkości. Był także stosowany jako element ozdobny do podpinania fryzury lub ozdoby włosów. W modzie bidermeierowkiej szczególnie popularne były grzebienie szylkretowe wycinane we wzory wpinane w wysokie koki.
Współcześnie zwykle wykonywany z tworzywa sztucznego. Do zastosowań we fryzjerstwie, wykonywane z materiałów nieelektryzujących się.

Historia

Najstarszy grzebień wykonany ze zwierzęcej kości został znaleziony na terenach Skandynawii, datowany jest na 8 tysięcy lat p.n.e.. W najstarszych grobach kultur starożytnych zwykle znajdujemy ozdobne spinki, wisiory i właśnie grzebienie. Na terenie Polski najstarsze grzebienie pochodzą z zespołów grobowych z I wieku. Wykonywane były z kości, rogów i drewna. Wśród odkryć archeologicznych znajdują się grzebienie jednostronne i dwustronne, jednopłytkowe, wykonane z jednego kawałka rogu lub kości, jak i trójwarstwowe, gdzie między dwiema płytkami, które stanowiły uchwyt, umocowane są uzębione płytki. Wszystkie części spajano nitami żelaznymi lub brązowymi. Powyżej linii zębów przyozdabiano je płaskorzeźbami przedstawiającymi wizerunki zwierząt, kamieniami szlachetnymi, perłami, rycinami ze scenami mitologicznymi itp.. Grzebień dwurzędowy znaleziony na terenie opactwa benedyktynow w Tyńcu z okresu wczesnego średniowiecza, który można zobaczyć w muzeum archeologicznym w Krakowie jest ozdobiony charakterystycznymi kółkami z otworkiem w środku. Grzebień został znaleziony także na terenie dawnego grodu na Górze Lecha w Gnieźnie.
Oprócz funkcji toaletowych grzebień pełnił też inne funkcje – używano go do zbierania płodów rolnych, czesania lnu, łowienia ryb, zdobienia ceramiki. Prawdopodobnie pełnił też funkcję magiczną. W 2017 roku na terenie obecnego Izraela odnaleziono dwurzędowy grzebień z kości słoniowej. W 2022 roku odczytano inskrypcję na nim: „Niech ta kość wytępi wszy z włosów i brody!”, które jest magicznym zaklęciem przy walce z wszami. Napis powstał około 3700 lat temu

Grzebień z tworzywa sztucznego pierwszy wyprodukował w brytyjskiej fabryce przedmiotow codziennego użytku Alexander Parkes (1813-1890) w XIX wieku.

Typy grzebieni

  • grzebień do rozczesywania włosów
  • grzebień do wyczesywania zabrudzeń
  • grzebień do wyciskania fal z włosów
  • grzebień do strzyżenia fryzur jeż
  • grzebień do rozjaśniania i farbowania
  • grzebień do czesania koka
  • grzebień do tapirowania

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Praca zbiorowa pod redakcją Zuzanny Sumirskiej, Stylizacja, Warszawa, PPHU Suzi, 2004, s.78 ISBN 978-83-917698-5-0
  2. 1 2 3 4 Sztuka świata. T. 17. Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2013, s.237 ISBN 978-83-213-4726-4
  3. 1 2 3 4 5 Maciej Baczak, Sławomir Łotysz, Dariusz Machla: 1000 wynalazków, czyli historia ludzkiej pomysłowości. Bielsko Biała: Wydawnictwo Dragon, 2020, s. 10, ISBN 978-83-8172-554-5
  4. ↑ Aldona Chmielowska: [https://bazhum.muzhp.pl/media//files/Acta_Archaeologica_Lodziensia/Acta_Archaeologica_Lodziensia-r1971-t-n20/Acta_Archaeologica_Lodziensia-r1971-t-n20-s7-160/Acta_Archaeologica_Lodziensia-r1971-t-n20-s7-160.pdf Grzebienie starożytne i średniowieczne z ziem polskich]. bazhum.muzhp.pl. [dostęp 2022-10-28].
  5. ↑ Grzebień kościany. ma.krakow.pl. [dostęp 2022-10-28].
  6. ↑ Grzebień, Gniezno, wczesne średniowiecze. muzeumgniezno.pl. [dostęp 2022-10-28].
  7. ↑ Aleksandra Zaprutko-Janicka: "Niech ta kość wytępi wszy z włosów i brody!" Niezwykłe znalezisko sprzed czterech tysięcy lat. Czy to magia?. fakt.pl. [dostęp 2022-11-11].
  8. 1 2 3 4 5 6 7 Praca zbiorowa pod redakcją Zuzanny Sumirskiej, Nowoczesne fryzjerstwo, Warszawa, PPHU Suzi, 2010, s.50 ISBN 978-83-928820-0-8
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.