Gołąbek buczynowy (Russula nobilis Velen) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Niektóre synonimy naukowe:

Nazwę polską zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r., Alina Skirgiełło używała nazwy gołąbek merowski (obydwoje dla synonimu R. mairei).

Morfologia

Kapelusz

Średnica 4–9,5 cm, kształt początkowo półkulisty, potem rozpostarty, a nawet nieco wklęsły. Brzeg dość ostry, gładki i nieco karbowany (co najwyżej do 5 mm). Powierzchnia gładka o barwie od różowej do karminowej. Po deszczach blaknie i staje się brudnożółtawa lub jasnoróżowa. Podczas suchej pogody skórka jest matowa, podczas wilgotnej nieco lepka, Daje się ściągnąć tylko na samym brzegu.

Blaszki

Dość gęste i dość cienkie. Mają szerokość 5–8 mm, są rozwidlone, przy trzonie przyrośnięte zatokowato, przy brzegu tępe. Występują między nimi blaszeczki. Są białe,lub z żółtawym odcieniem.

Trzon

Wysokość 2,5–4 cm, grubość 1–1,5 cm, walcowaty, pełny. Powierzchnia gładka lub delikatnie szorstka, bez różowego wybarwienia, co najwyżej ze słabym różowym odcieniem. Ma barwę białą, żółtą lub brązowawą.

Miąższ

Twardy i ścisły, biały, tylko pod skórką zabarwiony na różowo. Zapach lekko owocowy, smak ostry.

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników biały. Zarodniki o kształcie od kulistego do szeroko elipsoidalnego i rozmiarach 8,5–10 × 7–8,5 µm. Mają brodawkowato-kolczastą powierzchnię z rzadką siateczką i widoczną łysinką. Podstawki o rozmiarach 40–50 × 9–12,5 µm, cystydy 65–75 × 7,5–10 µm. Pod działaniem sulfowaniliny barwią się na granatowo. W skórce liczne dermatocysty o rozmiarach 65–85 × 6–10 µm.

Występowanie i siedlisko

Znany jest tylko w Europie. W polskim piśmiennictwie mykologicznym opisany na wielu stanowiskach.

Występuje w lasach liściastych, pod bukami, na suchych glebach wapiennych. Pojawia się od sierpnia do października.

Znaczenie

Grzyb mikoryzowy. Jest grzybem trującym, powoduje zaburzenia układu pokarmowego.

Gatunki podobne

• gołąbek wyborny (Russula vesca), którego cielistoróżowa skórka kapelusza nie dochodzi do brzegu odsłaniając biały miąższ. Jadalny.
• gołąbek żółknący (Russula luteotacta), który ma gorzki i ostry smak, a kapelusz po naciśnięciu zmienia kolor na chromowożółty. Niejadalny.
• gołąbek wymiotny (Russula emetica), którego kapelusz jest również lśniącoczerwony, z białymi, ale dużymi i urzeźbionymi zarodnikami. Trujący.

Przypisy