Geryszaska (ukr. Ґеришаска, więcej zob. niżej) – szczyt górski w paśmie Świdowca w Ukraińskich Karpatach zlokalizowany w rejonie rachowskim obwodu zakarpackiego.

Geografia

Geryszaska położona jest w głównym równoleżnikowym grzbiecie Świdowca, pomiędzy Trojaską (1702 m n.p.m.) na zachodzie a Worożeską (1732 m n.p.m.) na wschodzie. Wznosi się na wysokość 1762 m n.p.m. przy wybitności 110 m i izolacji 3,1 km (najbliższy wyższy szczyt: Tatulska). Z wierzchołka ku południu odchodzi ok 40-kilometrowa odnoga (tzw. Płaj Hłaskułowy, Гласкулова плайка) opadająca w stronę Cisy. Jej najwyższym wzniesieniem jest położona bezpośrednio za Geryszaską niemal równie wysoka Todiaska (Dohiaska; 1761 m n.p.m.). Dwa oddalone od siebie o 700 metrów szczyty oddziela stosunkowo płytka przełęcz Dohiaska (1725 m n.p.m.). Niekiedy szczyt Geryszaski określa się wariantem nazwy Todiaska.

Północne skłony Geryszaski odwadniane są przez dopływy potoku Apszyniec (Apszyneć), który wypływa z jeziora o tej samej nazwie położonego na stokach pomiędzy Geryszaską a Trojaską. Po południowej stronie głównego grzbietu ciągną się dwie doliny rozdzielone grzbietem Płaju Hłaskułowego – po stronie zachodniej jest to dolina potoku Serednia Rika, po stronie wschodniej – potoku Kosiwka. Ten ostatni swój początek bierze w jeziorze Heraszaśka (Dohiaska). Ku dnu karu polodowcowego, w którym utworzyło się jezioro zbocza Geryszaski i Todiaski opadają ponad 150-metrowymi urwiskami.

Z wierzchołka Geryszaski otwiera się szeroka panorama. Widok obejmuje m.in. szczyty Połoniny Borżawskiej (Stoj, Magura Żydowska, Kuk) i Czerwonej (Syhłański, Topas, Menczuł) – na północnym zachodzie, większość Gorganów (Strymba, Negrowiec, Popadia, Mołoda, Grofa, Ihrowiec, Sywula, Gropa, Bratkowska, Czarna Klewa, Doboszanka) – na północy i północnym wschodzie, szczyty Czarnohory (Howerla, Breskuł, Petros, Brebeneskuł, Hutyn Tomnatyk, Pop Iwan) – na południowym wschodzie. Dalej zaobserwować można też szczyty Karpat Marmaroskich (Cearcănul, Toroiaga, Neniska Mała, Petros, Pop Iwan) oraz Gór Rodniańskich (Pietrosul Rodnei, Țapului) i Gór Țibleș (Bran) – na południu. Ze wszystkich stron na pierwszym planie znajdują się też sąsiednie wierzchołki Świdowca (Unhariaska, Trojaska, Tataruka, Worożeska, Tatulska, Żandarmy, Bliźnica, Todiaska, Apecka).

Ekologia i turystyka

Geryszaska znajduje się ok. 3 km od granic Karpackiego Rezerwatu Biosfery, bliższe okolice szczytu nie podlegają żadnej formie ochrony przyrody pomimo apeli środowisk naukowych podejmowanych w tym kierunku w drugiej dekadzie XXI wieku. W pobliżu wierzchołka znajduje się jedyne na terytorium Ukrainy udokumentowane stanowisko przewiercienia jaskrowatego (Bupleurum ranunculoides L.).

Wzdłuż głównego grzbietu Świdowca, w tym przez Geryszaskę, przebiega znakowany na czerwono Zakarpacki Szlak Turystyczny. Od południa na szczyt prowadzi też szlak rowerowy „Steżkamy Opryszkiw” (Ścieżkami Opryszków), który po dotarciu na Geryszaskę odbija na wschód.

Nazwa

Tę samą nazwę w języku ukraińskim poza opisywanym szczytem nosi także pobliskie jezioro. Nie jest ona jednak ustandaryzowana; dla obu tych obiektów notowana jest zarówno forma Ґеришаска (Geryszaska), Ґерешаска (Gereszaska), Геришаска (Heryszaska), Герешаска (Hereszaska) czy Герашаська (Heraszaśka; forma ta szczególnie często w odniesieniu do jeziora). Niekiedy to samo źródło stosuje różne nazwy dla góry i jeziora.

Jej dokładne pochodzenie jest nieznane. Przypuszcza się, że może ona pochodzić od formy Гераш- (Herasz-), miejscowego zakarpackiego wariantu imienia Gerazym, które w języku standardowym brzmi Герасим (Herasym).

Galeria

• Geryszaska widziana od południa, po prawej stronie w dole jezioro Heraszaśka (Dohiaska)
• Drogowskaz na Geryszasce
• Krzyż na szczycie

Przypisy