Funiculì funiculà – pieśń neapolitańska, napisana w 1880 roku z okazji inauguracji kolei linowo-terenowej (wł. funicolare), prowadzącej na szczyt Wezuwiusza. Jest jedną z najbardziej znanych pieśni neapolitańskich.

Historia

Pieśń „Funiculì funiculà” powstała w 1880 roku z okazji inauguracji kolei linowo-terenowej (wł. funicolare), prowadzącej na szczyt Wezuwiusza. Muzykę napisał Luigi Denza, a tekst Giuseppe Turco. Pieśń, zaprezentowana w tym samym roku na festiwalu w Piedigrotta, stała się przebojem i jej wydawca Casa Ricordi sprzedał w rok milion egzemplarzy jej nut. Utrzymana w rytmie ówczesnej taranteli stała się pierwszą pieśnią neapolitańską, która zyskała międzynarodowy rozgłos. Utwór został później mylnie wzięty za piosenkę ludową przez Richarda Straussa i Nikołaja Rimskiego-Korsakowa. Richard Strauss wykorzystał temat pieśni w finałowej części skomponowanego w 1886 roku poematu symfonicznego Aus Italien, Op. 16 (TrV 147), zatytułowanej Neapolitanisches Volksleben. Nie wiedział, że pieśń skomponował jeden ze współczesnych mu kompozytorów. Nikołaj Rimski-Korsakow z kolei wykorzystał motyw pieśni w utworze orkiestrowym „Neapolitanskaja piesenka”, skomponowanym w 1907 roku.

W 1921 roku Arnold Schönberg dokonał transkrypcji pieśni na głos, klarnet, mandolinę, gitarę, skrzypce, altówkę i wiolonczelę.

W Polsce transkrypcji pieśni na głos i fortepian dokonała w 1959 roku Irena Garztecka. Tekst przetłumaczył Tadeusz Śliwiak.

Wykonania

Pieśń doczekała się licznych wersji, w tym tłumaczeń. Wykonywali ją między innymi: Beniamino Gigli (1928), Sergio Bruni (1952), Tito Schipa (1955), Mario Lanza (1959), Roberto Murolo (1963), Anna German (1967), James Last (1968), Claudio Villa (1973), Luciano Pavarotti (1979), Haruomi Hosono (1982), Giuseppe Di Stefano (1989).

Przypisy

  1. ↑ James J. Fuld: The Book of World-famous Music: Classical, Popular, and Folk. Wyd. piąte, poprawione i poszerzone. New York: Dover Publications, Inc., 2000, s. 240. ISBN 0-486-41475-2. (ang.).
  2. ↑ DENZA, Luigi, [w:] Raoul Meloncelli, Dizionario Biografico, www.treccani.it [dostęp 2018-01-08] (wł.).
  3. ↑ Jordan Lancaster: In the Shadow of Vesuvius: A Cultural History of Naples. London, New York: I. B. Tauris & Co. Ltd., 2005, s. 212. ISBN 1-85043-764-5. (ang.).
  4. ↑ Don Michael Randel (red.): The Harvard Biographical Dictionary of Music. Wyd. piąte, poprawione i poszerzone. Cambridge, Massachusetts; London, England: The Belknap Press of Harvard University Press, 1996, s. 210. ISBN 0-674-37299-9. (ang.).
  5. ↑ James Zychowicz w AllMusic: Richard Strauss: Aus Italien, symphonic fantasy, Op. 16 (TrV 147). www.allmusic.com. [dostęp 2018-01-07]. (ang.).
  6. ↑ Nicolas Slonimsky: Nicolas Slonimsky Writings on Music. Volume Two: Russian and Soviet music and composers. Wyd. piąte, poprawione i poszerzone. New York: Electra Slonimsky Yourke, 2004, s. 17. ISBN 0-415-96866-6. (ang.).
  7. ↑ University of Southern California: 273. Denza, Luigi (1846-1922): Funiculi, funicula. web.archive.org. [dostęp 2018-01-07]. (ang.).
  8. ↑ Cyfrowa Biblioteka Polskiej Piosenki: Funiculi, funicula: na głos z fortepianem. www.bibliotekapiosenki.pl. [dostęp 2018-01-07].
  9. ↑ Anna German - Anna German Presenta "I classici della musica napoletana" [online], Discogs [dostęp 2018-01-08] (ang.).
  10. ↑ WhoSampled: Funiculì, Funiculà. www.whosampled.com. [dostęp 2018-01-07]. (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.