Epsilon Indi (ε Ind) – gwiazda w gwiazdozbiorze Indianina odległa od Słońca o 11,9 roku świetlnego. Gwiazdę okrąża para brązowych karłów i co najmniej jedna planeta.

Charakterystyka obserwacyjna

Epsilon Indi to widoczna gołym okiem, piąta pod względem jasności gwiazda w gwiazdozbiorze Indianina, leżąca we wschodniej części konstelacji. Gwiazda nie jest widoczna z Europy i leży tak daleko na niebie południowym, że znalazła się na mapach nieba dopiero w 1603 roku. Ze względu na bardzo duży ruch własny, w ciągu kilku tysięcy lat gwiazda przekroczy granicę sąsiedniego gwiazdozbioru Tukana. Względem Słońca porusza się z prędkością 90,2 km/s, pięciokrotnie wyższą niż typowa dla sąsiednich gwiazd.

Charakterystyka fizyczna

Epsilon Indi A to pomarańczowy karzeł, gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego K, mniej masywna i słabiej świecąca niż Słońce. Gwiazda ma temperaturę 4620 K i jasność 0,22 jasności Słońca. Jej masa to 0,76 masy Słońca, a promień jest o 1/4 mniejszy niż promień Słońca. Gwiazda obraca się wokół osi w ciągu 23 dni, oś obrotu jest nachylona pod kątem 26° względem sfery niebieskiej. Wykazuje aktywność magnetyczną, ma chromosferę i koronę podobną do korony słonecznej, w której temperatura sięga 5 mln K.

Brązowe karły

W styczniu roku 2003 astronomowie ogłosili odkrycie brązowego karła odległego o 6,7 minuty kątowej od Epsilon Indi A, orbitującego wokół gwiazdy w odległości ok. 1500 au, o masie ocenionej wstępnie na 40–60 mas Jowisza. W następnych miesiącach okazało się, że ów obiekt jest układem podwójnym składającym się z dwóch brązowych karłów. Dzieli je na niebie 0,732 sekundy kątowej, w przestrzeni są one odległe o 2,65 ± 0,01 au i okrążają wspólny środek masy w czasie około 15 lat.

Na podstawie astrometrii wyznaczono dynamiczną masę systemu ε Ind Bab na 121 ± 1 M_J. Niskie temperatury, charakterystyczne dla typu widmowego T, wskazują, że oba ciała muszą mieć masy mniejsze niż 7% masy Słońca. Ocenia się, że masa składnika Ba to 60–73 M_J, a składnik Bb ma masę 47–60 M_J.

Modele ewolucji jasności i atmosfer brązowych karłów sugerują, że układ Epsilon Indi Bab może być znacznie starszy, niż wskazywałyby oceny wieku gwiazdy Epsilon Indi A na podstawie jej obrotu. Może to wiązać się z błędem metody wyznaczenia wieku gwiazdy. Gwiazda mogła też jednak przechwycić grawitacyjnie tę parę brązowych karłów, a nie uformować się równocześnie z nią.

Układ planetarny

W 2018 roku metodą pomiaru zmian prędkości radialnej odkryto planetę krążącą wokół Epsilon Indi A. Jest to gazowy olbrzym o masie minimalnej 2,7 razy większej niż masa Jowisza, krążący po prawie kołowej orbicie, w odległości około 12 jednostek astronomicznych od gwiazdy. Obiega ją co około 53 lata. Planeta oddala się od gwiazdy na 3,3″ i przewiduje się, że może zostać bezpośrednio zaobserwowana przez obserwatoria takie jak Kosmiczny Teleskop Jamesa Webba. Inne sygnały zmian prędkości radialnej zostały powiązane z aktywnością gwiazdy, co nakłada ograniczenie na masy potencjalnych innych planet w tym systemie. Bliżej gwiazdy mogą krążyć nieodkryte planety typu ziemskiego.

Epsilon Indi w fikcji

W serialach i filmach z cyklu Star Trek występuje fikcyjna rasa Andorian, wywodząca się z planety Andoria. Ma ona krążyć wokół gwiazdy Epsilon Indi.

W uniwersum gry Halo w układzie planetarnym tej gwiazdy znajduje się planeta Harvest, będąca pod kontrolą Dowództwa Kosmicznego Narodów Zjednoczonych (UNSC). Staje się ona miejscem pierwszego kontaktu z obcą cywilizacją, Przymierzem (Covenant) oraz teatrem działań wojennych między obydwoma stronami.

Zobacz też

• Gwiazdy położone najbliżej Ziemi
• Lista gwiazd w gwiazdozbiorze Indianina
• Epsilon Eridani

Przypisy

Linki zewnętrzne

• eps Ind A b w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)