Dom Harcerza w Sanoku
nr rej. A-117 z 10.05.1988
Państwo

 Polska

Miejscowość

Sanok

Adres

ul. Zielona 39
38-500 Sanok
(Błonie)

Typ budynku

willa / dworek

Powierzchnia użytkowa

ponad 300 m²

Ukończenie budowy

1932/1935

Kolejni właściciele

Wilhelm Topinek

Obecny właściciel

Hufiec ZHP Ziemi Sanockiej

Położenie na mapie Sanoka
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa podkarpackiego
Położenie na mapie powiatu sanockiego
49°33′25,402″N 22°12′47,401″E/49,557056 22,213167

Dom Harcerza w Sanoku (także Willa „Pod Topolami” oraz Zielony Domek) – budynek położony w Sanoku, przy ulicy Zielonej 39 w dzielnicy Błonie. Stanowi siedzibę i własność Hufca Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego.

Historia

Budynek stanowił pierwotnie dom prywatny Wilhelma Topinka. W latach 30. dom pod numerem 23 ulicy Zielonej formalnie należał do jego żony, Walerii Topinek.

W okresie PRL budynek stanowił zaplecze pracowników przy budowie dzielnicy Błonie. Do lat 70. XX wieku właścicielką domu pozostawała Maria Przybyłek, po czym budynek został nabyty przez miasto Sanok. W 1986 władze miasta zdecydowały o przeznaczeniu budynku w użytkowanie harcerzom i młodzieży. Decyzją Naczelnika Miasta Sanoka z 1988, budynek (wpisany wówczas do rejestru Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków), został przekazany w posiadanie na rzecz komendy hufca ZHP w Sanoku. W 1988 rozpoczęto generalny remont budynku nakładem środków miejskich. Wsparcia udzieliła sanocka Rada Przyjaciół Harcerstwa oraz sanockie przedsiębiorstwa i instytucje (m.in. Autosan, Stomil Sanok, Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku). Prace remontowe wykonywali głównie sami harcerze. 21 kwietnia 1989 odnowiony budynek został udostępniony do użytku sanockiemu hufcowi Związku Harcerstwa Polskiego (w tym czasie prócz harcerzy w klubie działał także klub „Awangarda XX wieku”). W uroczystości uczestniczyli naczelnik ZHP hm. Krzysztof Grzebyk, dyrektor Muzeum Narodowego w Warszawie płk. doc. dr Witold Lisowski, wojewoda krośnieński Tadeusz Kruk, I sekretarz KM PZPR Wiesław Skałkowski i komendant hufca ZHP hm Ryszard Pacławski. Był to wówczas jedyny taki obiekt w województwie krośnieńskim służący harcerstwu.

Od 1991 o odkupienie budynku czyniła starania poprzednia właścicielka, Maria Przybyłek, następnie jej prawny spadkobierca. O odkupienie domu, wnioskował także sam hufiec, który przez lata poczynił nakłady finansowe celem odnowienia budynku, a także sfinalizował wpisanie obiektu do rejestru zabytków. Do początku XXI wieku hufiec ZHP kilkakrotnie zwracał się do władz miasta Sanoka o zbycie budynku za cenę symboliczną. Uchwałą Rady Miasta Sanoka z 11 września 2014 prawo własności do budynku zostało bezpłatnie przekazane w formie darowizny na działalność statutową Hufca Ziemi Sanockiej.

W budynku funkcjonuje Hufiec Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego. W 1989 w budynku ulokowano także centra tematyczne: edukacji ekologicznej (pwd. Wojciech Blecharczyk), dziennikarskie (pwd. Waldemar Bałda), „Świat” (hm Irena Słota). W latach 1994-1997 w budynku tymczasowo funkcjonował założony w 1990 Klub Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo-Wschodnich w Sanoku. W Domu Harcerza podjęło także działalność zarejestrowane w 2001 Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku, nawiązujące do tradycji ruchu abstynenckiego, którego prezesem zarządu została hm. Krystyna Chowaniec.

10 listopada 2008 na fasadzie przy wejściu została odsłonięta tablica pamiątkowa poświęcona patronowi hufca, ks. hm Zdzisławowi Peszkowskiemu, rodowitemu sanoczaninowi. Inskrypcja głosi: Na pamiątkę nadania Hufcowi ZHP Ziemi Sanockiej imienia Księdza hm. Zdzisława Peszkowskiego zuchy, harcerze, instruktorzy. Sanok 10.11.2008 r.

Budynek został wpisany do wojewódzkiego (1988) oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka.

Przypisy

  1. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo podkarpackie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 144 [dostęp 2016-10-20].
  2. ↑ Waldemar Bałda: Sowa i bocian. Opowieść o Posadzie Olchowskiej – III dzielnicy Miasta Sanoka. Kraków: AB Media, 2012, s. 84. ISBN 978-83-935385-7-7.
  3. ↑ Akta miasta Sanoka. Wykaz ulic i mieszkań w mieście Sanoku 1931 r. (zespół 135, sygn. 503). AP Rzeszów – O/Sanok, s. 164.
  4. ↑ Ryszard Pacławski. Nie zasłużyli na swój dom?. „Tygodnik Sanocki”, s. 6, Nr 7 (849) z 15 lutego 2008.
  5. 1 2 3 4 5 Jolanta Ziobro, Krystyna Chowaniec. Nie zasłużyli na swój dom?. „Tygodnik Sanocki”, s. 1, 6, Nr 7 (849) z 15 lutego 2008.
  6. ↑ Alicja Wolwowicz: Zarys dziejów sanockiego harcerstwa. W: 95 lat sanockiego harcerstwa 1911–2006. Sanok: 2006, s. 23.
  7. ↑ Józef Ząbkiewicz. Wyróżnienie dla Muzeum Historycznego. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 29 (464) z 10-20 października 1988.
  8. ↑ Dom harcerza w Sanoku przekazany w użytkowanie harcerzy. „Nowiny”, s. 2, Nr 95 z 24 kwietnia 1989.
  9. ↑ Franciszek Oberc: Kalendarium sanockie 1974-1994, w: Sanok. Dzieje miasta, Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995, s. 959.
  10. ↑ Bartosz Błażewicz. Co z hufcem? Dom niezbędny harcerzom. „Tygodnik Sanocki”. Nr 49 (474), s. 9, 8 grudnia 2000.
  11. ↑ Uchwała Nr LXIII/502/14 Rady Miasta Sanoka z dnia 11.09.2014 r. w sprawie wyrażenia zgody na dokonanie darowizny na rzecz Chorągwi Podkarpackiej Związku Harcerstwa Polskiego, Hufiec Ziemi Sanockiej im. ks. hm. Zdzisława Peszkowskiego. bip.um.sanok.pl, 2014-09-18. [dostęp 2018-04-09].
  12. ↑ Sprawozdanie z działalności Hufca ZHP Ziemi Sanockiej w 2014 r.. zhpsanok.pl. [dostęp 2017-07-13].
  13. ↑ Kontakt. zhpsanok.pl. [dostęp 2014-05-27].
  14. ↑ Józef Ząbkiewicz. Dom i jego gospodarze. „Gazeta Sanocka – Autosan”, s. 5, Nr 13 (484) z 1–10 maja 1989.
  15. ↑ Ela Lisowska. Harcerzem być!. „Tygodnik Sanocki”. Nr 4, s. 4, 27 stycznia 1995.
  16. ↑ Jolanta Ziobro. 10-lecie Klubu TMLiKPW. Wierni korzeniom. „Tygodnik Sanocki”. Nr 23 (448), s. 4, 9 czerwca 2000.
  17. ↑ Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku. mojepanstwo.pl. [dostęp 2018-06-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-14)].
  18. ↑ Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku. krs-online.com.pl. [dostęp 2018-06-14].
  19. ↑ Stowarzyszenie Wychowawców „Eleusis” w Sanoku. trasakurierskalas.pl. [dostęp 2018-06-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-06-14)].
  20. ↑ Krystyna Chowaniec: 100 lat sanockiego harcerstwa 1911–2011. Suplement. Sanok: 2011, s. 56. ISBN 978-83-62960-05-7.
  21. ↑ Zarządzenie Burmistrza Miasta Sanoka nr 42/2015 z 9 marca 2015. bip.um.sanok.pl, 2015-03-09. s. 3. [dostęp 2016-10-20].

Bibliografia

Zobacz też

  • Zabytki Sanoka
  • Lista zabytków w gminie Sanok w artykule "Wiki Lubi Zabytki"

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.