Biskupstwo pomorskie zwane również wolińskim – biskupstwo rzymskokatolickie z siedzibą w Wolinie utworzone bullą papieża Innocentego II 14 października 1140. Biskupstwo podlegało bezpośrednio Stolicy Apostolskiej.
Początki chrystianizacji Pomorza Zachodniego pochodzą jeszcze z czasów panowania Bolesława Chrobrego, który po utworzeniu diecezji kołobrzeskiej w roku 1000 liczył na dalsze rozszerzenie chrześcijaństwa na zachód. Nadzieje te ze względu na powrót na Pomorze pogaństwa szybko się rozwiały, a biskupstwo kołobrzeskie zostało zlikwidowane.
Późniejsze próby chrystianizacji związane są z działalnością misyjną Ottona z Bambergu, zwanego Apostołem Pomorza. W roku 1080 trafił on do Gniezna, a po powrocie do Niemiec otrzymał sakrę biskupią. Ponownie trafił do Gniezna w roku 1124, a stamtąd z misją chrystianizacyjną na Pomorze Zachodnie. Kolejną misję Otton prowadził od roku 1128, gdzie na chrześcijaństwo nawrócił mieszkańców wyłącznie dużych ośrodków rządzonych przez księcia Warcisława I z dynastii Gryfitów m.in. Szczecina, Wolina i Kamienia Pomorskiego. W czasie swojej działalności misyjnej chrześcijaństwo poprzez chrzest przyjęła jedna piąta ludności Pomorza Zachodniego (około. 22 tys. pogan), a w dwunastu miejscowościach zbudowano czternaście kościołów (po dwa w Wolinie i Szczecinie). Za jego przyczyną powstały placówki misyjne w Pyrzycach, Kamieniu, Wolinie, Szczecinie, Kołobrzegu, Białogardzie, Uznamie, Dyminie i Wołogoszczy. Do dzisiaj w Cerkwicy, na Równinie Gryfickiej znajduje się kamienna studnia z XII wieku upamiętniająca chrystianizację Pomorza Zachodniego. Po śmierci Ottona (1139), papież Innocenty II zdecydował się utworzyć osobne biskupstwo z siedzibą w Wolinie, a tamtejszy kościół podniesiono do rangi katedry. W bulli nie określono granic nowego biskupstwa, ale użyto określenia Pomeranensem ecclesiam, co mogło oznaczać, że granice te są zbieżne z terytorium księstwa zachodniopomorskiego.
W latach 1170 i 1173 na Wolin najeżdżali Duńczycy, wskutek czego miasto uległo całkowitemu zniszczeniu. Przypuszczalnie z tego powodu biskup Konrad zdecydował się przenieść swoją siedzibę. Początkowo przebywał on na wyspie Uznam lub w Usedomie, następnie od 1175 roku siedzibą biskupstwa stał się Kamień Pomorski. Formalne przeniesienie stolicy biskupiej nastąpiło na mocy bulli Ex iniuncta nobis a Deo papieża Klemensa III 25 lutego 1188 roku. Od tej pory diecezja nazywana jest biskupstwem kamieńskim.
Terytorium
Granice biskupstwa ciągnęły się od dolnej Reknicy na zachodzie, po Łebę na wschodzie. Obejmowały także wąski pas ziem położonych nad Bałtykiem. Na zachodzie były to grody: Trzebudzice, Dymin, Choćków, Wołogoszcz, Szczytno oraz Groźwin. Przy ujściu Odry były Szczecin i Kamień, a także wyspy Uznam i Wolin. Na wschodzie Pyrzyce, Stargard z wsiami i przynależnościami, Kołobrzeg z warzelnią soli i cłem, targiem, karczmą, aż po rzekę Łebę.
Przypisy
Bibliografia
- Biskupstwo Pomorskie [online], www.parafiawolin.pl [dostęp 2022-10-02].
- Gerard Labuda: Początki biskupstwa wolińskiego w bulli papieża Innocentego II z dnia 14 X 1140 roku. Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 1992. [dostęp 2022-10-03].
- Paulina Matysiak: Kościoły Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej. Nasze dziedzictwo. T. II. Bydgoszcz: Ikona, 2012. ISBN 978-83-934287-2-4. OCLC 812720232. (pol. • niem.).
- Marek Okoń. Granice średniowiecznej diecezji kamieńskiej. „Roczniki Humanistyczne”. 35 (2), s. 41–59, 1987. [dostęp 2022-10-03]. (pol.).
- Grzegorz Wejman: Dzieje kościoła katolickiego na Pomorzu Zachodnim i północnym do 1945 roku. Zarys problemu.. Uniwersytet Szczeciński, 2016. [dostęp 2022-10-03].