| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
ziarnówka ochrowożółta |
| Nazwa systematyczna | |
| Cystoderma amianthinum (Scop.) Fayod Annls Sci. Nat., Bot., sér. 7 9: 351 (1889) | |
Ziarnówka ochrowożółta (Cystoderma amianthinum (Scop.) Fayod) – gatunek grzybów należący do rzędu pieczarkowców (Agaricales).
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cystoderma, Incertae sedis, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1772 r. Giovanni Antonio Scopoli nadając mu nazwę Agaricus amianthinus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1889 r. Fayod, przenosząc go do rodzaju Cystoderma.
Ma ponad 20 synonimów naukowych.
Gatunkowa nazwa łacińska pochodzi od słowa amianthinus oznaczającego "niepoplamiony". Nazwę polską podał Władysław Wojewoda w 2003, wcześniej gatunek ten znany był pod polską nazwą ziarnówka mieniąca.
Morfologia
Wytwarza wiele form i jest zmienny pod względem zabarwienia. Spotyka się formy o kapeluszach zupełnie białych.
Średnica 2–5 cm. U młodych owocników półkolisty, potem łukowaty, na koniec płaski. Z brzegów zwisają kosmki będące resztkami osłony. Jest promieniście pomarszczony, niehigrofaniczny. Powierzchnia sucha, ziarenkowata, początkowo o barwie bladożółtej, później ochrowej i złotoochrowej.
O szerokości do 4 mm, gęsto ustawione, przy trzonie nieco wykrojone. U młodych okazów białe, później ochrowożółtawe.
Wysokość 4–6 cm, grubość 2–5 mm. Jest łamliwy, walcowaty, w dolnej części zgrubiały, czasami zakrzywiony, początkowo pełny, później wewnątrz pusty. Powierzchnia tej samej barwy co kapelusz. W górnej części mały, wznoszący się pierścień, białawy i gruzełkowato kosmkowaty. Powyżej pierścienia jest nagi, poniżej pokryty odstającymi łuskami.
Żółtawy. W kapeluszu miękki, w trzonie twardy. Zapach nieprzyjemny, ziemisty.
Biały, amyloidalny. Zarodniki o średnicy 4–6 × 3–4 µm.
Występowanie i siedlisko
Ziarnówka ochrowożółta jest szeroko rozprzestrzeniona w Ameryce Północnej i Europie. Z terenów Azji opisano jej występowanie tylko w Japonii i w obwodzie magadańskim na dalekim wschodzie Rosji. Występuje także w Australii i na niektórych wyspach. W Polsce gatunek pospolity, występujący na całym obszarze kraju.
Grzyb naziemny. Rośnie w świetlistych lasach iglastych i mieszanych, na polanach, wśród mchów, pod sosnami, świerkami, bukami, w zaroślach, na wrzosowiskach, spotykany jest także na pastwiskach. Owocniki pojawiają się od sierpnia do listopada.
Znaczenie
Saprotrof. Grzyb jadalny, jednak ze względu na niewielkie rozmiary ma znikomą wartość dla grzybiarzy. Nie zaleca się też jego zbierania ze względu na możliwość pomylenia z niektórymi trującymi czubajeczkami. Według niektórych autorów jest grzybem trującym.
Gatunki podobne
Ziarnówkę ochrowożółtą można pomylić z jadalną ziarnówką żółtawą (Cystoderma jasonis). Od innych ziarnówek odróżnia się ochrowym zabarwieniem, od czubajeczek pierścieniem i ziarnistym kapeluszem. Bardzo podobna jest ziarnówka górska (Cystoderma fallax), jednak łatwo ją odróżnić po charakterystycznym, dużym i trwałym pierścieniu na trzonie.
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2020-10-18] (ang.).
- ↑ Species Fungorum. [dostęp 2013-09-15]. (ang.).
- 1 2 3 4 Ewald Gerhardt: Grzyby – wielki ilustrowany przewodnik. s. 116. ISBN 83-7404-513-2.
- 1 2 3 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 3 4 5 6 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
- ↑ Discover Life Maps. [dostęp 2014-09-01].
- ↑ Weinroter Körnchenschirmling, Rotblättriger Körnchenschirmling. Cystoderma suprbum. [dostęp 2017-11-06].
- ↑ California Fungi. Cystoderma fallax. [dostęp 2017-11-06].