Cmentarz komunalny nr 2 Junikowo w Poznaniu – największy w Poznaniu cmentarz komunalny pod względem liczby pochowanych (drugi po Cmentarzu Miłostowo pod względem powierzchni), znajdujący się w południowo-zachodniej części miasta, na Junikowie na osiedlu administracyjnym o tej samej nazwie, pomiędzy ulicami Grunwaldzką a Cmentarną. W latach 1954–1990 cmentarz ten znajdował się na terenie dzielnicy administracyjnej Grunwald.

Charakterystyka

Jeden z największych cmentarzy w Polsce, o powierzchni 92,69 ha, zostało tu pochowanych 139 tysięcy osób. Powstał na obszarze dawnego poligonu wojskowego, przekazanego miastu w 1927. Rozpisano wówczas konkurs na zagospodarowanie terenu (nekropolie: katolicka, protestancka, żydowska i bezwyznaniowa – łącznie około 50 ha). 21 listopada 1927 rozstrzygnięto go. Pierwszą nagrodę zdobyli Jerzy Beil i Zygmunt Tarasin z Warszawy (projektu nie zrealizowano). Kolejny, wysoko oceniony projekt szczegółowy sporządził w 1934 r. Marian Spychalski. Przewidywano wówczas optyczną dominantę w formie monumentalnej kaplicy, zróżnicowaną zieleń i wykorzystanie jako ważnego elementu dekoracyjnego spiętrzonych wód Potoku Junikowskiego. Ostatecznie nekropolia została otwarta w roku 1948, według zmienionych założeń. Znajdują się tu m.in. wydzielone kwatery powstańców wielkopolskich i żołnierzy Armii Krajowej. W alejach zasłużonych licznie reprezentowane są pochówki oficerów Wojska Polskiego i działaczy ruchu robotniczego. Przyciągają spojrzenie okazałe mauzolea rodów romskich, ale są też nowoczesne pola urnowe i kolumbaria.

Groby osób pochowanych na tym cmentarzu można odnaleźć dzięki wyszukiwarce grobów na poznańskich cmentarzach.

Przyroda

Cmentarz położony jest na wyraźnie zbielicowanych głębokich piaskach. Przeważającym zespołem roślinnym jest tutaj Corynephoretum canescentis typicum z charakterystyczną szczotlichą (zwłaszcza siwą), dobrze znoszącą nasłonecznienie i brak wilgoci, a jednocześnie utrwalającą suche piaski. Zespół ten przechodzi w Festucetum ovinae, a dalej w dawne pastwiska i w Juncetum effusi nad Skórzyną. Od 1948 rozpoczęto dosadzanie drzew, m.in. topoli na terenach zespołów łęgu olszowego gwiazdnicowego oraz sosny i brzozy w pozostałych częściach. Obecnie wśród drzew przeważają sosna i brzoza, ale występuje także dąb.

Pochowani na Cmentarzu na Junikowie

• Teodor Anioła (1925–1993) – reprezentant Polski w piłce nożnej
• Mieczysław Balcer (1906–1995) – reprezentant Polski w piłce nożnej, trener
• Lucjan Ballenstedt (1881–1958) – projektant mostów, profesor Politechniki Poznańskiej
• Stefan Berezowski (1897–1983) – podpułkownik pilot, obserwator Wojska Polskiego
• Edmund Białas (1919–1991) – reprezentant Polski w piłce nożnej, trener
• Nikos Chadzinikolau (1935–2009) – poeta, prozaik, tłumacz
• August Chełkowski (1927–1999) – profesor fizyki, marszałek Senatu 1991–1993
• Tadeusz Cyprian (1898–1979) – profesor prawa karnego, prokurator Najwyższego Trybunału Narodowego, fotografik
• Ewa Guderian-Czaplińska (1962–2020) – profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, badaczka teatru i dramatu antycznego i współczesnego
• Antoni Czubiński (1928–2003) – profesor historii
• Florian Dąbrowski (1913–2002) – kompozytor, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu
• Wiktor Dega (1896–1995) – profesor ortopeda, pierwszy Kawaler Orderu Uśmiechu
• Felicjan Cieszkowski-Dembiński (1901–1981) – profesor agrotechnik
• ks. Szczęsny Dettloff (1878–1961) – profesor historii sztuki
• Lech Domeracki (1929–2020) – sędzia, polityk, minister sprawiedliwości w latach 80. XX wieku.
• Roman Drews (1908–1977) – profesor chirurg
• Conrad Drzewiecki (1926–2007) – tancerz, choreograf
• Tadeusz Drzewiecki (1948–2017) – aktor filmowy i teatralny
• Marian Fontowicz (1907–1988) – reprezentant Polski w piłce nożnej
• Maciej Frankiewicz (1958–2009) – wiceprezydent Poznania 1999–2002, zastępca prezydenta od 2002
• Tadeusz Grabski (1929–1998) – polityk Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, wiceprezes Rady Ministrów w 1980
• Jarosław Hasiński (1957–2017) – prezes Polskiego Radia 2009–2011
• Karol Hoffmann – lekkoatleta, uczestnik igrzysk olimpijskich, trener
• Bolesław Idziak (1928–2015) – aktor filmowy i teatralny
• Olga Iliwicka-Dąbrowska (1910–1979) – pianistka, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu
• Zdzisław Jahnke (1895–1972) – skrzypek, dyrygent, kompozytor, dyrektor Państwowego Konserwatorium Muzycznego w Poznaniu, rektor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu 1945–1948
• gen. dyw. Michał Janiszewski – minister-szef Urzędu Rady Ministrów, szef Kancelarii Prezydenta PRL/RP, członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego
• Maria Janowska-Kopczyńska (1890–1977) – śpiewaczka operowa i operetkowa, reżyserka operowa.
• Kazimierz Kaczmarczyk (1878–1966) – profesor historii
• Wojciech Szczęsny Kaczmarek (1942–2009) – prezydent Poznania 1990–1998
• Antonina Kawecka (1923–1996) – śpiewaczka (mezzosopran, sopran), pedagog
• Zdzisław Kępiński (1911–1978) – profesor historii sztuki, dyrektor Muzeum Wielkopolskiego
• Alfons Klafkowski (1912–1992) – profesor nauk prawnych, rektor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 1956–1962, prezes Trybunału Konstytucyjnego 1985–1989, członek Rady Państwa
• Witold Klinger (1875–1962) – profesor filologii klasycznej
• Gertruda Konatkowska (1895–1966) – pianistka, profesor Państwowej Wyższej Szkoły Muzycznej w Poznaniu
• Janusz Kostrzewski (1946–2022) – artysta fotograf, członek Związku Polskich Artystów Fotografików
• Władysław Kowalenko (1884–1966) – profesor historii, archeolog
• Roman Kozak (1905–1970) – profesor nauk technicznych (budownictwo), rektor Politechniki Poznańskiej 1955–1962
• Zdzisław Krasiński (1930–2016) – profesor ekonomii, minister-członek Rady Ministrów i ds. cen
• gen. dyw. Tadeusz Krepski (1920–1988) – dowódca Wojsk Lotniczych 1976–1983, członek Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego
• Jan Krotoski – profesor chirurg, pierwszy rektor Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Poznaniu
• Janusz Kulas (1936–1972) – uczestnik wydarzeń Poznańskiego Czerwca w 1956
• Władysław Kuraszkiewicz (1905–1997) – profesor językoznawstwa
• Brygida Kürbis (1921–2001) – profesor historii
• Jerzy Kurczewski (1924–1995) – dyrygent, kompozytor, twórca i kierownik Poznańskiego Chóru Chłopięcego
• Felicjan Lechnicki (1885–1963) – ziemianin, poseł na Sejm i senator II Rzeczypospolitej
• Zdzisław Lechnicki (1890–1959) – przewodniczący Związku Naprawy Rzeczypospolitej, poseł na Sejm II RP
• Alojzy Andrzej Łuczak (1930–2011) – dyrektor Filharmonii Poznańskiej im. Tadeusza Szeligowskiego, autor książek o muzyce
• Jacek Łuczak (1934–2019) – lekarz, profesor nauk medycznych, współzałożyciel Hospicjum Palium
• Urszula Łukomska (1926–1986) – gimnastyczka, olimpijka
• Kazimierz Malinowski (1907–1977) – profesor historii sztuki, dyrektor Muzeum Wielkopolskiego 1948–1956
• Witold Michałkiewicz (1914–1998) – profesor ginekolog, rektor Akademii Medycznej w Poznaniu 1964–1972
• gen. dyw. Henryk Michałowski (1927–2017) – dowódca Wojsk Lotniczych 1972–1976
• Henryk Miłoszewicz (1956–2003) – reprezentant Polski w piłce nożnej
• ks. Leon Musielak (1910–1998) – salezjanin
• Leon Napiecek (1899–1975) – podporucznik Wojska Polskiego, kawaler Virtuti Militari
• Henryk Nowak (1932–2010) – językoznawca
• Tadeusz Nowak (1913–1994) – komendant X okręgu Batalionów Chłopskich, polityk PSL
• Władysław Orlicz (1903–1990) – profesor matematyki
• Marian Orłoń (1932–1990) – pisarz dla dzieci i młodzieży
• Eugeniusz Paukszta (1916–1979) – powieściopisarz, publicysta
• Jerzy Pertek (1920–1989) – pisarz marynista, publicysta
• Marian Pogasz (1931–1999) – aktor teatralny i radiowy, odtwórca postaci Starego Marycha
• Roman Pollak (1886–1972) – profesor historii literatury, rektor Tajnego Uniwersytetu Ziem Zachodnich 1943–1944
• Aleksander Polus (1914–1965) – pierwszy Polak-mistrz Europy w boksie
• Jadwiga Popowska (1901–1983) – polska poetka
• Tomasz Przybylski (1870–1958) – szeregowiec, uczestnik powstania wielkopolskiego, organizator straży obywatelskiej w okolicach Tarnowa Podgórnego, ojciec Stanisława Przybylskiego ps. „Przybór” i Czesława Przybylskiego ps. „Przybywa”
• Leon Raszeja (1901–1939) – prezydent Torunia 1936–1939
• Jan Roguski (1900–1971) – profesor internista, rektor Akademii Medycznej w Poznaniu 1953–1955
• Zbigniew Rudnicki (1928–2000) – polityk Stronnictwa Demokratycznego, minister łączności 1980–1981
• Andrzej Ryżyński (1926–2017) – profesor budowy mostów, rektor Politechniki Poznańskiej 1985–1990
• Jan Sajdak (1882–1967) – profesor filologii klasycznej, bizantynolog, rektor Uniwersytetu Poznańskiego 1921–1922
• Olga Sawicka (1932–2015)- tancerka, choreograf
• Barbara Sobotta (1936–2000) – sprinterka, mistrzyni Europy, medalistka olimpijska
• Zdobysław Stawczyk (1923–2005) – lekkoatleta, trener, rektor Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego w Poznaniu
• Tadeusz Strumiłło (1884–1958) – przewodniczący ZHP 1923–1925
• Roman Strzałkowski (1943–1956) – ofiara wydarzeń Poznańskiego Czerwca w 1956
• Stefan Stuligrosz (1920–2012) – dyrygent, kompozytor, twórca Chóru Chłopięco-Męskiego „Poznańskie Słowiki”
• Leon Surzyński (1891–1967) – lekarz, wicemarszałek Sejmu II RP 1938–39
• Jerzy Suszko (1889–1972) – profesor chemii, rektor Uniwersytetu Poznańskiego 1952–1956
• Olech Szczepski – profesor pediatra, rektor Akademii Medycznej w Poznaniu 1962–1964
• Paweł Szydło (1904–1975) – bokser, trener
• Edward Taylor (1884–1964) – profesor ekonomii
• Mieczysław Tyczka (1925–2010) – profesor nauk prawnych, prezes Trybunału Konstytucyjnego 1989–1993
• Kazimierz Tymieniecki (1887–1968) – profesor historii
• Władysław Urbański (1904–1976) – werkmistrz – mechanik w Polskich Siłach Zbrojnych. Służył w 302 Dywizjonie Myśliwskim „Poznańskim” Dywizjon 302 i w 318 Dywizjonie Myśliwsko – Rozpoznawczym „Gdańskim” Dywizjon 318.
• Zygmunt Warczygłowa (1922–1988) – malarz prymitywista
• Władysław Węgorek (1918–2001) – entomolog, rektor Wyższej Szkoły Rolniczej w Poznaniu 1959–1965
• Bohdan Winiarski (1884–1969) – profesor prawa, prezes Banku Polskiego na emigracji, przewodniczący Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w Hadze 1961–1964
• Adam Wrzosek (1875–1965) – profesor medycyny, patolog, antropolog, historyk medycyny

Przypisy

Bibliografia

• Czarnecki Władysław, To był też mój Poznań. Wspomnienia architekta miejskiego z lat 1925–1939, w wyb. i oprac. Janusza Dembskiego, Poznań, Wyd. Poznańskie, 1987, ISBN 83-210-0665-5.
• Poznań od A do Z. Leksykon krajoznawczy, pod red. Włodzimierza Łęckiego i Piotra Maluśkiewicza, Poznań, Wyd. Kurpisz, 1998, ISBN 83-87621-39-0.
• Szafran Helena, Miasto Poznań i okolica, Poznań, PTPN, 1959 (seria „Wielkopolska w Oczach Przyrodnika”, nr 3)
• Wielkopolski słownik biograficzny, przew. kom. red. Antoni Gąsiorowski, Jerzy Topolski, wyd. 2, Warszawa; Poznań, PWN, 1983, ISBN 83-01-02722-3.