| Właściwości chemiczne i fizyczne | |
| Skład chemiczny |
uwodniony krzemian miedzi |
|---|---|
| Twardość w skali Mohsa |
2,5–3,5 |
| Przełam |
muszlowy, bardzo kruchy |
| Łupliwość |
brak |
| Układ krystalograficzny | |
| Gęstość minerału |
1,9–2,4 g/cm³ |
| Właściwości optyczne | |
| Barwa |
zielona, niebieskawozielona, niebieska, czarnoniebieska do czarnej lub brązowej, rzadko żółta |
| Rysa |
biała do jasnozielonej |
| Połysk |
szklisty, woskowy, matowy |
Chryzokola – pospolity i szeroko rozpowszechniony minerał miedzi z gromady krzemianów. Nazwa pochodzi od greckich słów chryzos i kolla oznaczających złoto oraz klej. W starożytności był używany jako spoiwo przy łączeniu złota.
Właściwości
Tworzy wyłącznie skupienia skrytokrystaliczne: nerkowe, groniaste, kuliste, także naskorupienia. Jest minerałem kruchym, półprzeświecającym. Często zawiera domieszki żelaza i manganu. Często tworzy mieszaniny z turkusem i malachitem. Barwi płomień na zielono, rozkłada się w kwasach.
- Barwa: zielona, niebieskawozielona, niebieska, czarnoniebieska do czarnej lub brązowej, rzadko żółta (barwę brązową i czarną ma mieszanina chryzokoli z kwarcem oraz tlenkami Cu, Fe i Mn).
- Pleochroizm: słaby
- Widmo absorpcyjne: niediagnostyczne
- Luminescencja: brak
- Inkluzje: liczne
Występowanie
Minerał strefy utleniania złóż rud miedzi.
Miejsca występowania: spotykana powszechnie na całym świecie, przykładowe lokalizacje: Anglia, Chile, Kongo, Meksyk, Rosja (Koływań, Karpińsk), Stany Zjednoczone (Kalifornia), Zambia.
W Polsce: Kletno, Chęciny, Miedzianka.
Zastosowania
- Rzadko wykorzystywana przemysłowo jako ruda miedzi.
- Wykorzystywana jako kamień ozdobny i dekoracyjny.
- Do wyrobu drobnej galanterii.
- Do wyrobu artystycznej biżuterii.
- Czysta chryzokola, ze względu na małą twardość i dużą kruchość, znajduje niewielkie zastosowanie w jubilerstwie. Wraz z krzemionką tworzy często postać żelu o twardości ok. 6 i w tej postaci jest wykorzystywana w jubilerstwie.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 Chrysocolla, [w:] WebMineral.com [dostęp 2021-04-14] (ang.).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Chrysocolla, [w:] Mindat.org, Hudson Institute of Mineralogy [dostęp 2021-04-14] (ang.).
- 1 2 3 Olaf Medenbach, Cornelia Sussieck-Fornefeld, Leksykon przyrodniczy. Minerały, Warszawa: Świat Książki, 1995, s. 216, ISBN 83-7129-194-9.