Luminescencja, zimne świecenie, jarzenie – zjawisko emisji fal świetlnych przez niektóre ciała (luminofory) wywołane przyczyną inną niż rozgrzanie ich do wysokiej temperatury (co oznacza, że luminescencja nie jest promieniowaniem cieplnym).
Typy
Ze względu na czynnik wzbudzający do świecenia, rozróżniane są następujące zjawiska:
- chemiluminescencja – wytworzona w trakcie niektórych reakcji chemicznych
- elektroluminescencja – świecenie pod wpływem stałego lub zmiennego prądu elektrycznego
- katodoluminescencja (elektronoluminescencja) – świecenie pod wpływem elektronów przyspieszanych napięciem między elektrodami (ten rodzaj wzbudzania ma liczne zastosowania w kineskopach, oscyloskopach, mikroskopach elektronowych itp.)
- fotoluminescencja – wywołana przez pochłonięcie promieniowania elektromagnetycznego z obszaru widzialnego, ultrafioletu lub podczerwieni. Pochłonięta energia jest następnie wyemitowana także w postaci światła, na ogół o energii mniejszej niż energia światła wzbudzającego. Ze względu na czas trwania fotoluminescencję dzieli się na:
- fluorescencję – zjawisko trwające wyłącznie podczas działania czynnika wzbudzającego
- fosforescencję – zjawisko trwające również przez pewien czas po ustąpieniu czynnika wzbudzającego; substancje zdolne do fosforescencji nazywane są zwyczajowo fosforami
- scyntylacja – emisja światła pod wpływem promieniowania jonizującego
- rentgenoluminescencja – wywołana promieniowaniem rentgenowskim
- radioluminescencja – świecenie pod wpływem promieniowania alfa α, beta β, gamma γ
- sonoluminescencja – wywołana ultradźwiękami
- termoluminescencja – wywołana podniesieniem temperatury, jednak do niższej niż temperatura żarzenia
- tryboluminescencja – wywołana czynnikiem mechanicznym, na przykład tarciem, zginaniem, ściskaniem.
- bioluminescencja – emitowanie fal świetlnych przez organizmy żywe – w rzeczywistości jest jednym z wyżej wymienionych typów, najczęściej chemiluminescencją.
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Luminescencja, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2021-07-23].
- ↑ fluorescencja, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Władysław Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 218, OCLC 33835352.
- ↑ fosforescencja, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Władysław Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 226, OCLC 33835352.
- ↑ fosfory, [w:] Encyklopedia techniki. Chemia, Władysław Gajewski (red.), Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1965, s. 227, OCLC 33835352.
Bibliografia
- C. Kittel: Wstęp do fizyki ciała stałego. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 552.
- Chemia. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1990, seria: Ilustrowana encyklopedia dla wszystkich. ISBN 83-204-0697-8.
Linki zewnętrzne
- Piotr Madanecki, Bakterie świecące [online], www.biology.pl [dostęp 2018-01-26].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.