Bohdan Smoleń

Bohdan Smoleń (2011)
Data i miejsce urodzenia

9 czerwca 1947
Bielsko

Data i miejsce śmierci

15 grudnia 2016
Poznań

Zawód

aktor, piosenkarz, satyryk, artysta kabaretowy

Lata aktywności

1967–2016

Odznaczenia

Bohdan Smoleń (ur. 9 czerwca 1947 w Bielsku, zm. 15 grudnia 2016 w Poznaniu) – polski aktor, piosenkarz, satyryk, artysta kabaretowy i działacz społeczny.

Członek poznańskiego kabaretu „Tey”. Pomysłodawca i założyciel Fundacji „Stworzenia Pana Smolenia”, zajmującej się hipoterapią. Przez 5 lat prowadził polonijny program Ludzie listy piszą na antenie TVP Polonia. Nagrał także Smoleniowe bajanie, czyli całkiem dorosłe bajki – zbiór przerobionych satyrycznie bajek, np. Bajka o pronitce z płytami, Szklana rura i tym podobne.

Życiorys

Jego rodzicami byli Bronisław Karol (1919–2001) i Elżbieta Smoleń (1926–1980).

Ukończył I Liceum Ogólnokształcące im. Mikołaja Kopernika w Bielsku-Białej. Absolwent Akademii Rolniczej (Wydział Zootechniki) w Krakowie z 1975. W latach 1968–1977 występował w krakowskim kabarecie Pod Budą (był jego założycielem), z którym na Famie w 1972 otrzymał główną nagrodę.

Za namową Zenona Laskowika przeniósł się do Poznania i występował przez 7 lat w poznańskim kabarecie „Tey”. Na festiwalu w Opolu w 1981 otrzymał tytuł Mister Obiektywu. W połowie lat 80 XX w. w duecie z Krzysztofem Krawczykiem nagrał kilka humorystycznych piosenek („Mężczyzna po czterdziestce”, „Dziewczyny, które mam na myśli” do melodii przeboju Willie Nelsona i Julio Iglesiasa To all the girls I loved before z 1984). W 1987 wraz z Krzysztofem Jaślarem przygotował komedię antyczną „Wykopaliska”, w której zagrał obok Andrzeja Zaorskiego. Współpracował również z kabaretem „Długi”.

Cenzura komunistyczna

Twórczość satyryczna Bohdana Smolenia jak również informacje na jego temat takie jak artykuły, recenzje, omówienia twórczości podlegały cenzurze komunistycznej. Tomasz Strzyżewski w swojej książce o cenzurze w PRL publikuje poufną informację na ten temat, zamieszczoną w biuletynie przeznaczonym dla cenzorów z grudnia 1974 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk. Informował on o ingerencji cenzorskiej: „H. Cyganik – po kolejnym spektaklu „Kabaretu pod Budą” w Krakowie – spisał monolog Bohdana Smolenia – głównego i charakterystycznego aktora tego kabaretu, który opublikowano w „ITD” (nr 49) pt. „Monolog za kulisami”. (W kilku fragmentach dokonano skreśleń – uwaga wydawcy)”.

Okres po upadku PRL

Prowadził z żoną Teresą sklep zoologiczny w Poznaniu. W 1990 Piotr, jeden z jego trzech synów, powiesił się. W 1991 samobójstwo popełniła żona artysty. Po tych wydarzeniach wpadł w depresję i wycofał się na kilka lat z życia publicznego.

Wraz ze Sławomirem Sokołowskim oraz Aldoną Dąbrowską w latach 1995–1997 nagrał trzy humorystyczne płyty, utrzymane w stylu disco polo. Piosenki te były emitowane wówczas w programie Disco Relax. Ostatni Kabaret Bohdana Smolenia ukształtował się w latach 1992–1995. W jego skład, oprócz założyciela, wchodzili: Grzegorz Rekliński, Józef Romek i Marcin Samolczyk. Z programem „Nowy Rząd – Stara Bida” odwiedzali różne miejsca w kraju i za granicą, dając występy dla każdego rodzaju publiczności.

W latach 1999–2015 występował w sitcomie Świat według Kiepskich, w którym wcielał się w postać Listonosza Edzia.

W 2004 przeprowadził się do Baranówka koło Mosiny.

W roku 2007 założył fundację pod nazwą „Fundacja Stworzenia Pana Smolenia”, która zajmuje się hipoterapią dla dzieci.

Zawiesił działalność kabaretową ze względu na zły stan zdrowia. W dużej mierze przyczynił się do niego skrajny nikotynizm (artysta przyznał, że palił od młodości kilka paczek papierosów dziennie). Na początku 2008 przeszedł przewlekłe zapalenie płuc. Lekarze podejrzewali również gruźlicę. W grudniu 2008 aktor przeszedł lewostronny wylew. 26 stycznia 2010, tuż po zakończeniu zdjęć do kolejnego sezonu Świata według Kiepskich doznał zawału serca w pokoju hotelowym i trafił do jednego z wrocławskich szpitali, gdzie wykonano mu koronarografię. Aktorowi wszczepiono rozrusznik serca. W październiku tego samego roku artysta przeszedł kolejny, nierozległy wylew. W lutym 2015 trafił do szpitala z powodu infekcji wirusowej i problemów z oddychaniem. Miesiąc później został ponownie hospitalizowany po tym, jak doznał trzeciego wylewu, po którym został sparaliżowany i praktycznie stracił mowę. Od tej pory poruszał się na wózku inwalidzkim. Zaprzestał wtedy występów gościnnych w serialu Świat według Kiepskich.

29 lutego 2016 w Teatrze Kamienica odbył się koncert charytatywny na rzecz Bohdana Smolenia. Zebrane pieniądze zostały przeznaczone na rehabilitację artysty. Zaplanowano również podobne koncerty, m.in. we Wrocławiu i Krakowie. Od marca 2016 aktor przebywał w bydgoskim ośrodku rehabilitacyjnym dla osób po udarach. W kwietniu 2016 w szpitalu w Bydgoszczy przeszedł kolejny udar, po którym ponownie stracił mowę i doznał paraliżu.

Pomimo pogarszającego się stanu zdrowia, nie udało mu się zerwać z nałogiem nikotynowym. Zmarł 15 grudnia 2016 w poznańskim szpitalu, w którym przebywał na skutek poważnej infekcji. Artysta od wielu lat miał problemy z oddychaniem spowodowane chorobą płuc, które infekcja nasiliła, dodatkowo przebyte choroby doprowadziły do osłabienia jego organizmu. Został pochowany 20 grudnia 2016 na cmentarzu w podpoznańskim Przeźmierowie.

Życie prywatne

W 1970 ożenił się z Teresą (ur. 13 sierpnia 1950, zm. 1 marca 1991). Mieli trzech synów: Macieja (ur. 1973), Piotra (ur. 1974, zm. 1990) i Bartosza (ur. 1979). Był ateistą.

Upamiętnienie

11 czerwca 2021 roku odsłonięto pomnik Bohdana Smolenia w Poznaniu.

15 grudnia 2023 roku w centrum Krakowa przy fasadzie Domu Akademickiego "Bratniak" na rogu ulic Czapskich i Jabłonowskich stanęła wykonana z brązu rzeźba oraz ławeczka upamiętniająca Bohdana Smolenia.

Odznaczenia i nagrody

Filmografia

Polski dubbing

Dyskografia

  • Piosenka gubernatoraPan Kleks w kosmosie (1988)
  • Rzężenia Smolenia, wydany także pod nazwami Śpiewam piosenki, Dzieła wybrane cz. I i Mężczyzną być (1988)
  • Rzężę po raz drugi, spłacę wasze długi
  • Stawiam wciąż na Lecha
  • Ani be, ani me, ani kukuryku (1995)
  • Szalałeś, szalałeś (1995)
  • Widziały gały co brały (1996)
  • Amerykańska gra (1996)
  • Dorota ma kota
  • Jubileusz, czyli 50 lat wątroby Bohdana Smolenia (1997)
  • 6 dni z życia kolonisty (2003)
  • Aaa tam cicho być... (2004)
  • Na chorobowym (2004)

Teledyski

  • Ani be, ani me, ani kukuryku (1995)
  • Cepry hej! (1995)
  • Szalałeś, szalałeś (1995)
  • Widziały gały co brały (1996)
  • Amerykańska gra (1996)

Uwagi

  1. Po występie na KFPP w Opolu kierownik Wydziału Kultury KC PZPR nałożył na Bohdana Smolenia okresowy zakaz występów.

Przypisy

  1. Bohdan Smoleń, Anna Karolina Kłys: Niestety wszyscy się znamy. Kraków: Wydawnictwo Otwarte, 2011, s. 7. ISBN 978-83-7515-183-1.
  2. Bohdan Smoleń nie żyje. wyborcza.pl. [dostęp 2016-12-15].
  3. Andrzej Sobczak - baza utworów: SMOLENIOWE BAJANIE [online], www.teksty.agencja-as.pl [dostęp 2016-12-15].
  4. 1 2 Bohdan Smoleń – Biografia. wp.pl. [dostęp 2015-04-03].
  5. Mister Smoleń 1981. s. tvp.pl. [dostęp 2015-04-03].
  6. Strzyżewski 2015 ↓, s. 378.
  7. Wyszukiwarka [online], cmentarz.parafiaprzezmierowo.pl [dostęp 2017-11-22] [zarchiwizowane z adresu 2016-08-02].
  8. Smoleń szuka spokoju. [dostęp 2015-04-03].
  9. Disco Polo 21 przełomowych momentów. [dostęp 2015-04-03].
  10. Bohdan Smoleń: jeszcze się trzymam. s. onet.pl. [dostęp 2015-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-07)].
  11. O nas. [dostęp 2015-04-03].
  12. Bohdan Smoleń: Już nie mam płuc. 2008-03-04. [dostęp 2015-04-03].
  13. Smoleń: Uciekłem ze szpitala. eFakt.pl, 2009-01-03. [dostęp 2010-01-27].
  14. Smoleń trafił do szpitala!. eFakt.pl, 2010-01-26. [dostęp 2010-01-27].
  15. Smoleń opuścił szpital na wózku inwalidzkim!. [dostęp 2015-04-03].
  16. Dramat! Bohdan Smoleń stracił mowę. 11.06.2015. [dostęp 2016-12-15].
  17. Bohdan Smoleń potrzebuje pieniędzy na rehabilitacje. Jest kosztowna [online], www.fakt.pl [dostęp 2020-07-08] (pol.).
  18. Wsparcie dla Bohdana Smolenia - Radio Merkury Poznań [online], www.radiomerkury.pl [dostęp 2020-07-08] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-26] (ang.).
  19. Grupa Wirtualna Polska, Bohdan Smoleń walczy o życie! Jego stan znowu się pogorszył [online], gwiazdy.wp.pl, 8 kwietnia 2016 [dostęp 2016-04-09] (pol.).
  20. Bohdan Smoleń nie żyje. tvn24.pl. [dostęp 2016-12-16].
  21. Bohdan Smoleń nie żyje. WP abc Zdrowie. [dostęp 2016-12-16].
  22. Aktor, satyryk, legenda kabaretu. Ostatnie pożegnanie Bohdana Smolenia. tvn24. [dostęp 2016-12-20].
  23. https://s3.amazonaws.com/bg.ami.com/headstones/images/20140524/7190505.jpg
  24. Pogrzeb Bohdana Smolenia. Artysta spocznie obok żony i syna | Party.pl [online], party.pl [dostęp 2024-04-22] (pol.).
  25. Jacek Butlewski: Dziś odsłonięcie pomnika Bohdana Smolenia. [w:] Radio Poznań [on-line]. 2021-06-11. [dostęp 2021-06-11]. (pol.).
  26. https://gazetakrakowska.pl/w-centrum-krakowa-stanal-pomnik-bohdana-smolenia-bedzie-mozna-przy-nim-przysiasc/ar/c1-18164249
  27. Bohdan Smoleń pośmiertnie odznaczony przez Prezydenta RP. prezydent.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-12-23)].. prezydent.pl
  28. Bohdan Smoleń: Schorowany aktor na gali dobroczynnej - WP Film [online], film.wp.pl [dostęp 2020-07-08] (pol.).
  29. Bohdan Smoleń kończy 65 lat. interia.pl. [dostęp 2020-05-23].
  30. Glorie dla przedstawicieli świata rozrywki. mkidn.gov.pl, 20 maja 2009.
  31. Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 grudnia 1997 r. o nadaniu odznaczeń. (M.P. z 1998 r. nr 6, poz. 120)

Bibliografia

  • Tomasz Strzyżewski: Wielka księga cenzury PRL w dokumentach. Warszawa: Prohibita, 2015, s. 378. ISBN 978-83-61344-70-4.

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.