Biostratygrafia

Biostratygrafia – dziedzina stratygrafii oparta na badaniu skamieniałości. Celem klasyfikacji biostratygraficznej (rozpoziomowania biostratygraficznego) jest wydzielenie w skałach jednostek na podstawie analizy rozprzestrzenienia stratygraficznego (pionowego) kopalnych taksonów (skamieniałości przewodnich). Klasyfikacja ta jest możliwa w skałach zawierających skamieniałości - a więc w skałach osadowych. Jej wynikiem jest ustalenie wieku względnego osadów (osady starsze i młodsze), natomiast wiek bezwzględny (w milionach lat) poznaje się innymi metodami.

Podstawowe pojęcia

Jednostka biostratygraficzna – skały wyodrębnione spośród skał otaczających na podstawie charakterystycznego zespołu skamieniałości lub nawet jednej skamieniałości.

Poziom (biozona) – jest formalną jednostką biostratygraficzną, obejmującą ciała skalne wyróżniane (definiowane) na podstawie zaniku bądź pojawienia się taksonów w profilu stratygraficznym i rozpoznawane na podstawie obecności tychże taksonów.

Rodzaje poziomów biostratygraficznych:

poziom zasięgu gatunku;
poziom zespołowy;
poziom współwystępowania;
poziom interwałowy;
poziom filogenetyczny;
poziom rozkwitu.

Skały nie zawierające skamieniałości można wyróżnić jako międzypoziom jałowy lub śródpoziom jałowy.

Grupy istotne dla biostratygrafii

Niektóre grupy organizmów żywych mają większe znaczenia dla biostratygrafii od innych ze względu na szybką ewolucję morfologiczną i szerokie rozprzestrzenienie (paleo)geograficzne. Te właśnie grupy (częściej nektoniczne lub planktoniczne niż bentosowe) dostarczają dobrych skamieniałości przewodnich.

Badania biostratygraficzne prowadzono dawniej przede wszystkim na podstawie makroskamieniałości. Były to przede wszystkim:

w paleozoiku - trylobity, graptolity i goniatyty;
w mezozoiku - amonity.

Obecnie rozpoziomowanie biostratygraficzne wykonuje się częściej na podstawie mikroskamieniałości takich jak:

otwornice;
konodonty;
kopalne ziarna pyłku, zarodniki i dinocysty (stadia przetrwalnikowe bruzdnic), obejmowane zbiorczą nazwą palinomorf i będące przedmiotem badań palinostratygrafii;
gyrogonity.

Przypisy

1 2 3 4 5 G.G. Racki G.G., M.M. Narkiewicz M.M., Polskie zasady stratygrafii, Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 2006, s. 78, ISBN 83-7372-914-3 .
1 2 HenrykH. Makowski HenrykH. (red.), Geologia historyczna, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1977 .
↑ R.R. Wedekind R.R., Einführung in die Grundlage der historischen Geologie. I: Die Ammoniten-, Trilobiten-, und Brachiopodenzeit, Stuttgart: Ferdinand Enke, 1935, viii+109 (niem.).
↑ E.E. Łuczkowska E.E., Mikropaleontologia: Protozoa, Kraków: Wydawnictwa AGH, 1993, s. 302, ISSN 0239-6114 .
↑ University College London Postgraduate Unit ofU.C.L.P.U. Micropalaeontology, Conodonts [online], various, 2002 [dostęp 2023-07-15] (ang.).
↑ Peter K.P.K. Bijl Peter K.P.K., DINOSTRAT: a global database of the stratigraphic and paleolatitudinal distribution of Mesozoic–Cenozoic organic-walled dinoflagellate cysts, „Earth System Science Data”, 14 (2), 2022, s. 579–617, DOI: 10.5194/essd-14-579-2022, ISSN 1866-3508 [dostęp 2023-07-15] (ang.).
1 2 KazimieraK. Chłopek KazimieraK., SoniaS. Dybova-Jachowicz SoniaS., AnnaA. Sadowska AnnaA. (red.), Palinologia, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera. Polska Akademia Nauk, 2003, ISBN 978-83-89648-02-0 [dostęp 2023-07-15] .
↑ MoniqueM. Feist MoniqueM. i inni, Treatise on Invertebrate Paleontology, Part B: Protoctista 1, Volume 1: Charophyta, Boulder, Colorado–Lawrence, Kansas: Geological Society of America–University of Kansas, 2005, xvi+170, ISBN 0-8137-3002-3, LCCN 53-12913 (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[:2-1] 1 2 3 4 5 G.G. Racki G.G., M.M. Narkiewicz M.M., Polskie zasady stratygrafii, Warszawa: Państwowy Instytut Geologiczny, 2006, s. 78, ISBN 83-7372-914-3 .

[:0-2] 1 2 HenrykH. Makowski HenrykH. (red.), Geologia historyczna, Warszawa: Wydawnictwa Geologiczne, 1977 .

[3] R.R. Wedekind R.R., Einführung in die Grundlage der historischen Geologie. I: Die Ammoniten-, Trilobiten-, und Brachiopodenzeit, Stuttgart: Ferdinand Enke, 1935, viii+109 (niem.).

[4] E.E. Łuczkowska E.E., Mikropaleontologia: Protozoa, Kraków: Wydawnictwa AGH, 1993, s. 302, ISSN 0239-6114 .

[5] University College London Postgraduate Unit ofU.C.L.P.U. Micropalaeontology, Conodonts [online], various, 2002 [dostęp 2023-07-15] (ang.).

[6] Peter K.P.K. Bijl Peter K.P.K., DINOSTRAT: a global database of the stratigraphic and paleolatitudinal distribution of Mesozoic–Cenozoic organic-walled dinoflagellate cysts, „Earth System Science Data”, 14 (2), 2022, s. 579–617, DOI: 10.5194/essd-14-579-2022, ISSN 1866-3508 [dostęp 2023-07-15] (ang.).

[:1-7] 1 2 KazimieraK. Chłopek KazimieraK., SoniaS. Dybova-Jachowicz SoniaS., AnnaA. Sadowska AnnaA. (red.), Palinologia, Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera. Polska Akademia Nauk, 2003, ISBN 978-83-89648-02-0 [dostęp 2023-07-15] .

[8] MoniqueM. Feist MoniqueM. i inni, Treatise on Invertebrate Paleontology, Part B: Protoctista 1, Volume 1: Charophyta, Boulder, Colorado–Lawrence, Kansas: Geological Society of America–University of Kansas, 2005, xvi+170, ISBN 0-8137-3002-3, LCCN 53-12913 (ang.).