| nr rej. A/145 z 17 października 1929 i 17 lipca 1998 | |
Monstrancja widziana od południa | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Podmurna 14/16 |
| Typ budynku | |
| Styl architektoniczny | |
| Kondygnacje |
5 |
| Ukończenie budowy |
XIII wiek |
| Ważniejsze przebudowy |
XV wiek, XIX wiek |
| Odbudowano |
1950 |
Położenie na mapie Torunia | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego | |
| 53°00′36,57″N 18°36′32,02″E/53,010158 18,608894 | |
Baszta Monstrancja w Toruniu – jedna z dziewięciu zachowanych do dziś baszt obronnych w ciągu murów miejskich w Toruniu. Znajduje się przy ul. Podmurnej 14/16.
Historia
Prawdopodobnie pierwsza baszta w tym miejscu powstała jeszcze w XIII wieku, razem z pierwszymi fortyfikacjami, jednak w obecnym kształcie Monstrancja została wzniesiona w połowie wieku XV. Budowa ta wiązała się z modernizacją systemu obronnego Torunia będącego odpowiedzią na upowszechnienie się broni palnej. Z tego także powodu niektóre ściany mierzą niemal 2,5 m grubości. Aby zapobiec runięciu budowli do wewnątrz, budowniczowie zastosowali specjalne rozwiązanie architektoniczne przypominające wielopoziomową ławę. Drugim celem powstania „nowej” Monstrancji było przeciwstawienie się zwiększonemu zagrożeniu od strony nieistniejącego już zamku. Zamek krzyżacki został zburzony w 1454 roku przez toruńskich mieszczan. Od tego czasu teren pozamkowy pozostawał nieumocniony i stanowił najsłabszy punkt w linii obrony miasta.
W odróżnieniu od pozostałych baszt istniejących do tej pory w Toruniu, kryta dachem namiotowym Monstrancja nie została wybudowana na planie prostokąta, a na planie ośmiokąta. Była, i jest, to jedyna budowla o tym kształcie w centrum Torunia. Do dnia dzisiejszego wewnątrz budynku zachowało się m.in. stanowisko dla kuszników. Unikatowa budowa Monstrancji umożliwiała prowadzenie ostrzału w trzech kierunkach. W 2005 roku niszczejącą basztę odkupił prywatny właściciel, który wyremontował budowlę.
Z biegiem lat wieża pełniła szereg funkcji – po II wojnie światowej wewnątrz mieścił się m.in. skład znaków drogowych i pracownia plastyczna.
Nazwa baszty, Monstrancja, pochodzi prawdopodobnie od metalowego słońca, które zostało umieszczona na szczycie wieży, a w połączeniu z „drzewcem” przypominać może właśnie monstrancję.
Galeria
- Monstrancja prawdopodobnie w 1924 roku
- Monstrancja w roku 2006
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 Justyna Wojciechowska-Narloch: Radca będzie urzędował w gotyku. Nowości, 29 marca 2006. [dostęp 2009-11-10]. (pol.).
- 1 2 Gąsiorowski 2007 ↓, s. 20.
- 1 2 Baszty. Monstrancja. Toruński Serwis Turystyczny, 23 sierpnia 2008. [dostęp 2009-11-10]. (pol.).
- ↑ Justyna Wojciechowska-Narloch: Monstrancja ma solidne fundamenty. Nowości, 24 marca 2007. [dostęp 2009-11-10]. (pol.).
Bibliografia
- Eugeniusz Gąsiorowski: Średniowieczne obwarowania Torunia. Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia, 2007, s. 20. ISBN 978-83-900852-6-5.
- https://www.academia.edu/45504612/Badania_archeologiczno_architektoniczne_baszty_Monstrancja_przy_ulicy_Podmurnej_w_Toruniu