Artakserkses III Ochos (staropers. 𐎠𐎼𐎫𐎧𐏁𐏂) (zm. 338 p.n.e.) – król perski z dynastii Achemenidów, syn i następca Artakserksesa II oraz królowej Statejry. Panował w latach 358-338 p.n.e., od 342 p.n.e. był także władcą Egiptu. Na czas jego panowania przypada krótkotrwały renesans potęgi perskiego imperium.

Był najmłodszym z trojga synów Artakserksesa II i Statejry; jego starszymi braćmi byli Dariusz i Ariaspes. Poza nimi Artakserkses miał rzekomo jeszcze ponad setkę synów z konkubin. Dariusz został skazany przez ojca na śmierć, zaś Ariaspesa skłoniono do popełnienia samobójstwa.

Artakserkses III był bezwzględnym władcą i despotą, zyskując sobie opinię najbardziej krwiożerczego ze wszystkich achemenidzkich władców. Po objęciu tronu zgładził krewnych zagrażających jego władzy. Podporządkował sobie buntujących się satrapów z wyjątkiem satrapy Karii Mauzolosa. Stłumił też bunty w Fenicji i na Cyprze. Zawarł sojusz z królem Filipem II macedońskim, który był formą wywarcia presji na popierające buntowników Ateny. Układ ten wyznaczał strefy wpływów obu stronom: Persja miała panować w Azji Mniejszej, Macedonii zaś przypaść miała w udziale Grecja.

W 343 p.n.e. podjął udaną wyprawę celem odzyskania utraconego przez jego ojca Egiptu. Do kluczowego, zwycięskiego dla Artakserksesa starcia doszło pod Peluzjum. Osiągnął cel za pomocą greckich najemników, którzy w tych czasach zaczęli odgrywać coraz większą rolę w perskim wojsku. Satrapą Egiptu uczynił Ferendatesa. Ochos własnoręcznie zabił świętego dla Egipcjan byka Apisa i nakazał czcić wprowadzonego przez siebie osła. Zabito także świętego barana w Mendes. Dla upamiętnienia podboju na niektórych bitych w jego państwie monetach przedstawiany był w egipskiej koronie.

Zginął otruty przez spiskowców, którym przewodził eunuch Bagoas. Ocenia się, że choć Ochos był krwiożerczy, to był jednocześnie zdolny, a jego zabójca mordując go zniszczył imperium perskie. Jego następcą został syn – Arses.

Przypisy

Bibliografia

• Wolski J., Historia Powszechna. Starożytność, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1979
• Wolski J., Iran – siedziba imperiów w starożytności. I. Achemenidzi, Polska Akademia Nauk, Kraków 1986.
• BogusławB. Kwiatkowski BogusławB., Poczet faraonów. Życie. Legenda. Odkrycia, wyd. 2, Iskry, 2021, ISBN 978-83-244-1042-2 .brak strony (książka)
• A.T.A.T. Olmstead A.T.A.T., Dzieje imperium perskiego, Warszawa: PIW, 1974 .brak strony (książka)