| ε Ursae Majoris | |||||||||||||||||||
Położenie w gwiazdozbiorze | |||||||||||||||||||
| Dane obserwacyjne (J2000) | |||||||||||||||||||
| Gwiazdozbiór | |||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Rektascensja |
12h 54m 01,750s | ||||||||||||||||||
| Deklinacja |
+55° 57′ 35,36″ | ||||||||||||||||||
| Paralaksa (π) |
0,03951 ± 0,00020″ | ||||||||||||||||||
| Odległość | |||||||||||||||||||
| Wielkość obserwowana |
1,77m | ||||||||||||||||||
| Ruch własny (RA) |
111,91 ± 0,23 mas/rok | ||||||||||||||||||
| Ruch własny (DEC) |
−8,24 ± 0,19 mas/rok | ||||||||||||||||||
| Prędkość radialna |
−12,70 ± 0,20 km/s | ||||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||
| Typ widmowy |
A1III-IVp kB9 | ||||||||||||||||||
| Masa |
~3 M☉ | ||||||||||||||||||
| Promień |
4 R☉ | ||||||||||||||||||
| Metaliczność [Fe/H] |
0 | ||||||||||||||||||
| Wielkość absolutna |
−0,26m | ||||||||||||||||||
| Jasność |
108 L☉ | ||||||||||||||||||
| Okres obrotu |
5,1 d | ||||||||||||||||||
| Temperatura |
9400 K | ||||||||||||||||||
| Charakterystyka orbitalna | |||||||||||||||||||
| Krąży wokół | |||||||||||||||||||
| Półoś wielka |
9020 pc | ||||||||||||||||||
| Mimośród |
0,2171 | ||||||||||||||||||
| Alternatywne oznaczenia | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
Alioth (Epsilon Ursae Majoris, ε UMa) – najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, część asteryzmu Wielkiego Wozu. Jest oddalona o 83 lata świetlne od Słońca.
Nazwa
Tradycyjna nazwa gwiazdy, Alioth, pochodzi od zniekształconego arabskiego słowa الجون al ǧaūn, oznaczającego „czarny koń” lub „byk”. To samo pochodzenie ma nazwa gwiazdy Alkor. W znanej dziś formie nazwa Alioth pojawiła się w średniowiecznych tablicach alfonsyńskich. Nazwie tej przypisywano też inny źródłosłów, m.in. wywodząc ją od arabskiego الية alyat, oznaczającego „tłusty ogon [wschodniej owcy]”. Chińczycy znali tę gwiazdę pod nazwą chiń. 玉衡; pinyin Yùhéng; dosł. „jadeitowa tuba do patrzenia” (przodek lunety). Dla Hindusów nosiła nazwę Angiras, imię jednego z siedmiu wielkich mędrców. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 formalnie zatwierdziła użycie nazwy Alioth dla określenia tej gwiazdy.
Charakterystyka
Alioth to biała gwiazda należąca do typu widmowego A. Ma temperaturę 9400 K i jasność 108 razy większą niż jasność Słońca. Masa tej gwiazdy jest około trzy razy większa niż masa Słońca, a jej promień czterokrotnie większy niż promień Słońca. Prawdopodobnie zbliża się do końca okresu syntezy wodoru w hel w jądrze.
Jest gwiazdą zmienną typu Alfa² Canum Venaticorum o okresie zmienności 5,1 dnia, związanym z obrotem gwiazdy i jej pola magnetycznego. Obserwowana wielkość gwiazdowa zmienia się od 1,76 do 1,79m. Pole to jest słabe jak na gwiazdę tego typu, 15 razy słabsze niż u gwiazdy Cor Caroli, ale też sto razy silniejsze niż ziemskie pole magnetyczne. Jest wystarczająco silne, aby gwiazda miała osobliwe widmo, związane z koncentracją pierwiastków chemicznych w niektórych obszarach powierzchni. Przykładowo tlen i chrom mają znacznie podwyższoną zawartość w pobliżu równika magnetycznego, który jest odchylony od równika gwiazdy.
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Alioth w bazie SIMBAD (ang.)
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Jim Kaler: Alioth. STARS. [dostęp 2017-12-29]. (ang.).
- 1 2 3 4 Anderson E., Francis C.: HIP 62956. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2017-12-29]. (ang.).
- 1 2 3 4 Ursa Major, the great bear. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
- 1 2 3 Ursa Major, the Greater Bear. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 439. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
- ↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2017-11-19. [dostęp 2017-12-29].
- ↑ Alioth. Alcyone ephemeris. [dostęp 2017-12-29]. (ang.).
Linki zewnętrzne
- Alioth, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2017-12-29].