Albatros królewski
Diomedea epomophora
Lesson, 1825
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

rurkonose

Rodzina

albatrosy

Rodzaj

Diomedea

Gatunek

albatros królewski

Synonimy
  • Diomedaea epomophora Lesson, 1825
  • Diomedea regia Buller, 1891
  • Diomedea epomophora mccormicki Mathews, 1912
  • Diomedea epomophora longirostris Mathews, 1934
  • Diomedea sanfordi Murphy, 1917
Podgatunki
  • D. (e.) epomophora Lesson, 1825
  • D. (e.) sanfordi Murphy, 1917
Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Zasięg występowania

Albatros królewski (Diomedea epomophora) – gatunek dużego ptaka z rodziny albatrosów (Diomedeidae), gniazdującego na Wyspach Chatham, Campbella i Auckland w południowej części Pacyfiku oraz na południu Nowej Zelandii. Ptaki, które nie gniazdują, widuje się stale nad oceanami półkuli południowej.

Taksonomia

Po raz pierwszy gatunek opisał René Primevère Lesson w 1825; nie podano lokalizacji holotypu. Autor nadał nowemu gatunkowi nazwę Diomedaea epomophora. Podgatunek D. (e.) sanfordi został opisany w 1917 przez Murphy’ego na podstawie holotypu odłowionego blisko 64 km od wybrzeża Corral (Chile). Bywa uznawany za osobny gatunek na podstawie różnic w morfologii i wielkości kolonii.

Podgatunki i zasięg występowania

Opisano następujące podgatunki:

Morfologia

Wymiary dla ptaków podgatunku nominatywnego: długość ciała 107–122 cm; masa ciała samca 8,1–10,3 kg, samicy 6,52–9 kg, rozpiętość skrzydeł 290–351 cm. Masa ciała ptaków podgatunku D. (e.) sanfordi wynosi 6350–8804 g. Głowa i ciało u ptaków podgatunku nominatywnego są czysto białe. Skrzydła są czarne z białą krawędzią. Sterówki białe, u młodych ptaków z czarnym końcem. Samice są nieco bardziej matowe i mniejsze. Osobniki młodociane mają ciemniejsze skrzydła oraz czarne plamki na grzbiecie, bokach ciała, wierzchu głowy i ogonie. Dorosłe osobniki D. (e.) sanfordi mają białe całe ciało z wyjątkiem czarnych skrzydeł oraz ciemnej tylnej krawędzi i końcówki spodu skrzydła. Osobniki młodociane wyróżniają się mało widocznym brązowym znakowaniem na wierzchu głowy, wyraźniej zaznaczonym czarnym znakowaniem w dolnej części grzbietu i na kuprze oraz czarnym paskiem na końcu ogona. Dziób albatrosów tego podgatunku jest duży, różowy z bulwiastą końcówką i czarnymi krawędziami na górnej szczęce. U ptaków w okresie lęgowym dziób może przybrać intensywniejszą barwę. Tęczówka brązowa, stopy od różowych po niebieskobiałe z niebieskawą błoną pławną.

Ekologia i zachowanie

Albatrosy królewskie lęgną się na pokrytych kępami traw zboczach, grzbietach i płaskowyżach. Na Wyspie Campbella gnieżdżą się między 180 a 350 m n.p.m. Żerujące na oceanie ptaki odnotowywane są zwykle na wodach Nowej Zelandii i państw południowoamerykańskich. Przedstawiciele D. (e.) sanfordi pojawiają się nad wodami o temperaturze 6–20 °C. Albatrosy królewskie żywią się kałamarnicami (jak Onykia ingens i Histioteuthis atlantica), rybami, skorupiakami, osłonicami Salpida i martwymi pingwinami. Albatrosy królewskie odzywają się chrypliwym trajkotem i jękliwymi dźwiękami, przedstawiciele obydwu podgatunków nie różnią się znacząco głosem.

Lęgi

Albatrosy królewskie wyprowadzają lęgi co dwa lata. Jaja składane są pod koniec listopada lub na początku grudnia. Zniesienie liczy 1 jajo. Przeważnie ptaki te łączą się w pary na całe życie. Wysiadują oboje rodzice; inkubacja trwa blisko 79 dni. Młode są karmione przez oboje rodziców. Opierzają się w pełni po 236–244 dniach życia. Dojrzałość płciową uzyskują zwykle w wieku 9–11 lat. Pewna samica podgatunku D. (e.) sanfordi z Taiaroa Head, nazwana „Grandma”, w 1989 wyprowadziła lęg, gdy miała minimum 61–62 lata (została zaobrączkowana pod koniec 1937 już jako ptak dorosły), po tymże roku nie była już widziana. Ten rekord pobiła inna samica, „Wisdom”, która w 2016 na atolu Midway wyprowadziła lęg, mając 65 lat.

Status zagrożenia

IUCN uznaje odmienne statusy zagrożenia dla obydwu podgatunków (2021): narażony (VU, Vulnerable) dla D. (e.) epomophora i zagrożony (EN, Endangered) dla D. (e.) sanfordi. Populacje z wysp Enderby i Auckland (Wyspy Auckland) były niegdyś (do lat 30. XX wieku) trzebione przez ludzi, rozwój rolnictwa i introdukowane ssaki. Na Auckland świnie i koty nadal zjadają jaja i pisklęta. Na Campbell i Enderby rozprzestrzeniają się krzewy Dracophyllum, które mogą ograniczać albatrosom miejsce do rozrodu. Albatrosy królewskie łapią się również we włoki i linki haczykowe przy okazji połowów ryb. W 1985 na wyspach Chatham wystąpił sztorm, który częściowo zmył glebę z wysp i zniszczył większość roślinności w obszarach lęgowych tego ptaka. W latach ok. 1980–2000 stwierdzano występowanie stosunkowo cienkich skorupek i obumierania piskląt w jajach u ptaków D. (e.) sanfordi, jednak nie stwierdzono związku z zanieczyszczeniami. Na Taiaroa Head stwierdzono drapieżnictwo ze strony introdukowanych gronostajów (Mustela erminea) i kotów.

Przypisy

  1. ↑ Diomedea epomophora, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 4 D. Lepage: Southern Royal Albatross Diomedea epomophora. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-02-27]. (ang.).
  3. 1 2 3 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v11.2). [dostęp 2021-11-19]. (ang.).
  4. ↑ Diomedea epomophora, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  5. 1 2 P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Diomedeidae Gray,GR, 1840 - albatrosy - Albatrosses (wersja: 2021-10-03). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-11-19].
  6. 1 2 3 4 5 Carboneras, C., Jutglar, F. & Kirwan, G.M.: Southern Royal Albatross (Diomedea epomophora). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (15 sierpnia 2016)].
  7. 1 2 3 4 del Hoyo, J., Collar, N. & Kirwan, G.M.: Northern Royal Albatross (Diomedea sanfordi). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (15 sierpnia 2016)].
  8. 1 2 3 Species factsheet: Diomedea sanfordi. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-11-19]. (ang.).
  9. 1 2 Diomedea epomophora (sensu stricto) – Southern Royal Albatross. Australian Government Department of the Environment and Energy, 2016. [dostęp 2016-08-15].
  10. 1 2 Moore, P.J.: Southern royal albatross. New Zealand Birds Online, 2013. [dostęp 2016-08-15].
  11. 1 2 3 Diomedea sanfordi – Northern Royal Albatross. Australian Government Department of the Environment and Energy, 2016. [dostęp 2016-08-15].
  12. 1 2 3 4 5 Species factsheet: Diomedea epomophora. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-11-19]. (ang.).
  13. ↑ Diomedea sanfordi (Northern royal albatross). Biodiversity Explorer. [dostęp 2020-07-11].
  14. ↑ LaGosh, J.: Diomedea epomophora. [w:] Animal Diversity Web [on-line]. 2004. [dostęp 2021-11-19]. (ang.).
  15. ↑ C.J.R. Robertson, Survival and Longevity of the Northern Royal Albatross Diomedea epomophora sanfordi at Taiaroa Head 1937–93, „Emu”, 93 (4), 1993, s. 269–276.
  16. ↑ Rebecca Fox: Albatross equals chick record. [w:] Otago Daily Times [on-line]. 2013-02-08. [dostęp 2021-11-19]. (ang.).
  17. ↑ Darryl Fears: This albatross has outlived others by decades. And astoundingly, she’s still having babies. Washington Post, 11 lutego 2016. [dostęp 2016-02-12].
  18. ↑ BirdLife International, Diomedea sanfordi, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species, wersja 2021-1 [dostęp 2021-11-19] (ang.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.