Pieczarka łąkowa (Agaricus campestris) | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj |
pieczarka |
| Nazwa systematyczna | |
| Agaricus L. Sp. pl.: 1171 (1753) | |
| Typ nomenklatoryczny | |
Agaricus L. (pieczarka) – rodzaj grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae). Uprawiany i sprzedawany w sklepach jest jeden z jej gatunków – pieczarka dwuzarodnikowa.
Charakterystyka
Grzyby wytwarzające owocniki z mięsistymi kapeluszami o suchej, nagiej lub łuskowatej powierzchni i blaszkowym hymenoforze. Blaszki u młodych owocników różowe, po dojrzeniu brązowe, nie przyrośnięte do trzonu, o regularnej tramie. Na trzonach u wielu gatunków znajduje się przyrośnięty pierścień. Zarodniki pieczarek są okrągławe lub eliptyczne, gładkie, pozbawione pory rostkowej, a ich wysyp jest barwy brązowej.
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Zgodnie z zasadami nomenklatury botanicznej (dotyczącej także grzybów) przyjęto, że rodzaj Agaricus został poprawnie opisany po raz pierwszy przez Karola Linneusza (jako Agaricus campester) w „Species Plantarum” z 1753 r. Pieczarka jest typem nomenklatorycznym rzędu pieczarkowców (Agaricales) i rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae), natomiast jej gatunkiem typowym jest pieczarka łąkowa (Agaricus campestris).
Synonimy naukowe: Agaricus trib. Psalliota Fr., Amanita Dill. ex Boehm., Fungus Tourn. ex Adans., Hypophyllum Paulet, Myces Paulet, Pratella (Pers.) Gray, Psalliota (Fr.) P. Kumm.
Polską nazwę podał Franciszek Błoński w 1889 r.
- Agaricus altipes (F.H. Møller) F.H. Møller – pieczarka długotrzonowa
- Agaricus arvensis Schaeff. – pieczarka biaława
- Agaricus augustus Fr. – pieczarka okazała
- Agaricus benesii (Pilát) Pilát – pieczarka drobnołuskowa
- Agaricus bernardii Quél.
- Agaricus bisporus (J.E. Lange) Imbach – pieczarka dwuzarodnikowa
- Agaricus bitorquis (Quél.) Sacc. – pieczarka miejska
- Agaricus bohusii Bon – pieczarka kępkowa
- Agaricus bresadolanus Bohus
- Agaricus campestris L. – pieczarka łąkowa
- Agaricus cappellianus Hlaváček – pieczarka kompostowa
- Agaricus comtulus Fr. – pieczarka malutka
- Agaricus cupreobrunneus (Jul. Schäff. & Steer) Pilát – pieczarka purpurowobrązowa
- Agaricus dulcidulus Schulzer – pieczarka purpurowa
- Agaricus fuscofibrillosus (F.H. Møller) Pilát 1951
- Agaricus impudicus (Rea) Pilát 1951
- Agaricus langei (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Maire – pieczarka krwawiąca
- Agaricus lanipes (F.H. Møller & Jul. Schäff.) Singer – pieczarka krótkotrzonowa
- Agaricus litoralis (Wakef. & A. Pearson) Pilát
- Agaricus macrocarpus (F.H. Møller) F.H. Møller – pieczarka wielkoowocnikowa
- Agaricus minimus (Ricken) Pilát – pieczarka najmniejsza
- Agaricus moelleri Wasser – pieczarka szarołuskowa
- Agaricus moellerianus Bon 1985
- Agaricus phaeolepidotus (F.H. Møller) F.H. Møller
- Agaricus placomyces Peck – pieczarka płaska
- Agaricus porphyrizon P.D. Orton – pieczarka liliowoczerwonawa
- Agaricus rusiophyllus Lasch – pieczarka różowoblaszkowa
- Agaricus semotus Fr. – pieczarka winnoczerwona
- Agaricus silvaticus Schaeff. – pieczarka leśna
- Agaricus silvicola (Vittad.) Peck – pieczarka bulwiasta
- Agaricus subfloccosus (J.E. Lange) Hlaváček
- Agaricus subrufescens Peck 1894
- Agaricus urinascens (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer – pieczarka słomkowożółta
- Agaricus xanthodermus Genev. – pieczarka karbolowa
- Agaricus xantholepis F.H. Møller 1952 - pieczarka włóknistobrzega
Nazwy naukowe na podstawie Index Fungorum. Wykaz gatunków i nazwy polskie według Władysława Wojewody i innych.
- Agaricus cupreobrunneus
- Agaricus dulcidulus
- Agaricus impudicus
- Agaricus porphyrizon
- Agaricus semotus
- Agaricus silvaticus
- Agaricus silvicola
- Niektóre inne gatunki
- Agaricus subperonatus (J.E. Lange) Singer
Znaczenie
Naziemne grzyby saprotroficzne. Większość gatunków to smaczne grzyby jadalne, niektóre jednak są grzybami trującymi. W Europie występuje ok. 100 gatunków pieczarek, z których wiele jest trudnych do rozróżnienia. Niedoświadczeni grzybiarze mogą pomylić pieczarki ze śmiertelnie trującymi muchomorami; muchomorem jadowitym czy muchomorem zielonawym (sromotnikowym). Zasadniczo takie pomyłki nie powinny mieć miejsca, gdyż pieczarki mają blaszki różowe lub ciemnobrązowe, muchomory zawsze białe, jednak pomyłki takie zdarzają się.
Jeden gatunek pieczarki – pieczarka dwuzarodnikowa jest powszechnie uprawiany i sprzedawany w sklepach
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2013-03-05] (ang.).
- ↑ E. Gerhardt, Grzyby: wielki ilustrowany przewodnik, Warszawa: Klub dla Ciebie - Bauer-Weltbild Media, 2006, ISBN 83-7404-513-2.
- ↑ Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda, Grzyby i ich oznaczanie, Warszawa: PWRiL, 1985, s. 362, ISBN 83-09-00714-0.
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2010-01-17] (ang.).
- 1 2 3 4 Agaricus (pieczarka) [online], grzyby.pl [dostęp 2023-12-03] (pol.).
- 1 2 3 4 5 6 Grzyby makroskopijne Polski w literaturze mikologicznej [online], grzyby.pl [dostęp 2023-12-02] (pol.).
- ↑ W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Agaricus vaporarius (Pers.) Imbach.
- ↑ W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Agaricus purpurellus (F.H. Møller) F.H. Møller.
- ↑ W. Wojewoda podał nazwę polską dla synonimu Agaricus stramineus (Jul. Schäff. & F.H. Møller) Singer.
- ↑ Index Fungorum (gatunki) [online] [dostęp 2013-10-20] (ang.).
- 1 2 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 32–38, ISBN 83-89648-09-1.
- 1 2 Andreas Gminder, Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej, 2008, s. 196–201, ISBN 978-83-258-0588-3.