44 Batalion Celny – jednostka organizacyjna formacji granicznych II Rzeczypospolitej.

Formowanie i zmiany organizacyjne

Na podstawie rozkazu Ministra Spraw Wojskowych L.11069/Mob. z dnia 13 sierpnia 1921 w miejsce batalionów etapowych i wartowniczych utworzone zostały bataliony celne. 44 batalion celny powstał w granicach odpowiedzialności dowództwa 2 Armii, a zorganizowano go na bazie batalionów etapowych będących w dyspozycji Armii. Etat batalionu wynosił 14 oficerów i 600 szeregowych. Batalion podlegał Ministerstwu Spraw Wewnętrznych.

Mimo że batalion był w całym tego słowa znaczeniu oddziałem wojskowym, nie wchodził on w skład pokojowego etatu armii. Uniemożliwiało to uzupełnianie z normalnego poboru rekruta. Ministerstwo Spraw Wojskowych zarówno przy ich formowaniu, jak i uzupełnianiu przydzielało mu często żołnierzy podlegających zwolnieniu, oficerów rezerwy oraz szeregowców i oficerów zakwalifikowanych przez dowództwa okręgów generalnych jako nie nadających się do dalszej służby wojskowej.

Wykonując postanowienia uchwały Rady Ministrów z 23 maja 1922, Minister Spraw Wewnętrznych rozkazem z 9 listopada 1922 zmienił nazwę „Baony Celne” na „Straż Graniczna”. Wprowadził jednocześnie w formacji nową organizację wewnętrzną. 44 batalion celny przemianowany został na 44 batalion Straży Granicznej.

Służba celna

Odcinek batalionowy dzielony został na trzy lub cztery pododcinki, które obsadzały kompanie celne wystawiające posterunki i patrole. Posterunki wystawiano wzdłuż linii granicznej w taki sposób, by mogły się w dzień nawzajem widzieć. Batalion współpracował z posterunkami i patrolami Policji Państwowej. Współpraca polegała na tym, że bataliony celne wystawiały wzdłuż linii granicznej stale posterunki i patrole, natomiast policja tworzyła je w głębi strefy, poza linią graniczną. W zakresie ochrony granicy batalion podlegał staroście.

Rozlokowanie placówek wzdłuż przydzielonego odcinka granicznego batalion zakończył 28 listopada 1921. Sztab batalionu rozlokował się w Budsławiu, 1 i 2 kompania celna w Dołhinowie, a 3 kompania w Zacieniu.

W czerwcu 1922 dowództwo batalionu przeniosło się z Budsławia do Dołhinowa z pozostawieniem w Budsławiu adiutantury, kompanii gospodarczej, oddziału karabinów maszynowych, izby chorych i taborów. Faktycznie do Dołhinowa przybył dowódca batalionu, część kancelarii i oficer do zleceń. 1 kompania przeniosła się do Milczy, a 2 kompania celna do Kamionki. Z dniem 28 października, po wielu perturbacjach, odwołaniach i uszczegóławianiu rozkazów całe dowództwo batalionu i pododdziały sztabowe przybyły do Dołhinowa

Sąsiednie bataliony

• 30 batalion celny ⇔ 31 batalion celny – XII 1921

Żołnierze batalionu

Dowódcy batalionu

Struktura organizacyjna

Przypisy

Bibliografia

• Hubert Bereza, Kajetan Szczepański: Centralna Szkoła Podoficerska KOP. Grajewo: Towarzystwo Przyjaciół 9 PSK, 2014. ISBN 978-83-938921-7-4.
• Henryk Dominiczak: Granica wschodnia Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1919–1939. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1992. ISBN 83-01-10202-0.
• TeresaT. Prengel-Boczkowska TeresaT., Wstęp do inwentarza zespołu archiwalnego „Bataliony Celne”, Szczecin: Archiwum Straży Granicznej, 2009 .
• Ordre de bataille batalionów celnych od numeru 1 do 19 i od numeru 20 do 44 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin
• Szkice dyslokacyjne batalionów celnych 1920−1922 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.
• Materiały dotyczące spraw dyslokacyjnych:przeniesienia siedzib komend, baonów Straży Granicznej, obszary odcinków granicznych , 1922–1923 → Archiwum Straży Granicznej. Szczecin.