Świat według Garpa

Dom na Fishers Island, który wykorzystany został w ekranizacji powieści
Autor

John Irving

Typ utworu

powieść społeczno-obyczajowa

Wydanie oryginalne
Miejsce wydania

Nowy Jork

Język

angielski

Data wydania

1978

Wydawca

E. P. Dutton

Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego

1984

Wydawca

Spółdzielnia Wydawnicza „Czytelnik”

Przekład

Zofia Uhrynowska-Hanasz

poprzednia
Małżeństwo wagi półśredniej		 następna
Hotel New Hampshire

Świat według Garpa (ang. The World According to Garp) – postmodernistyczna powieść Johna Irvinga wydana w 1978 w Nowym Jorku przez wydawnictwo E. P. Dutton.

Jest to czwarta powieść Irvinga. Przyniosła autorowi uznanie. W 1979 nominowana została do nagrody National Book Award w kategorii fikcji literackiej. Otrzymała ją rok później w kategorii dla fikcji w miękkiej oprawie. W ciągu 6 miesięcy od premiery została sprzedana w ponad 3 milionach egzemplarzy.

Kolejna powieść Irvinga, Hotel New Hampshire, oparta została na zawartym w Świecie według Gapa opowiadaniu Pensjonat Grillparzer, którego autorstwo pisarz przypisał tytułowemu Garpowi.

Fabuła

Głównym bohaterem powieści jest S.T. Garp (w oryginale T.S. Garp). Jego matką jest pielęgniarka Jenny Fields (literacki pierwowzór postaci pielęgniarki-feministki), pracująca w bostońskim szpitalu w czasie II wojny światowej. Fields pragnie wychować dziecko, jest jednak uprzedzona do mężczyzn. Do zapłodnienia wykorzystuje jednego ze swoich pacjentów, sierżanta, który jako strzelec pokładowy został ranny w głowę. Strzelec zmarł przed urodzeniem się dziecka.

S.T. Garp, nazwany na cześć sieżanta–technika, wychowany został w Steering Academy, szkole z internatem w stanie New Hampshire, w której Jenny pracowała jako pielęgniarka. Garp w czasie dorastania i nauki w Steering postanowił zostać pisarzem. Jego pierwsze próby literackie zbiegły się z pisaniem przez jego matkę autobiografii pt. Seksualnie podejrzana (ang. A Sexual Suspect), która stała się bestsellerem. Wkrótce Garp poślubia Helen Holm, córkę Erniego Holma, trenera zapasów w Steering Academy. Helen zaczyna po studiach wykładać literaturę angielską oraz rodzi trojkę dzieci. Ich wychowaniem oraz prowadzeniem gospodarstwa domowego zajmuje się Garp, prowadzący jednocześnie życie pisarza pozostającego w cieniu sławnej matki.

Wydania

W Wielkiej Brytanii powieść ukazała się w 1978 nakładem wydawnictwa Victora Gollancza. Od 1979 do 1985 brytyjski imprint Corgi wydał ją w siedmiu nakładach (w tym czterech w 1982).

Świat według Garpa przetłumaczyła na język polski Zofia Uhrynowska-Hanasz („Czytelnik”, 1984). Do 2017 ukazało się dwanaście polskich wydań (w tym pięć w latach 1996–2005). W języku polskim związek frazeologiczny świat według... (kogo? czego?) pochodzi z powieści Irvinga.

Adaptacje

Powieść została zekranizowana w 1982 przez George’a Roya Hilla według scenariusza Steve’a Tesicha z Robinem Williamsem w tytułowej roli. Glenn Close (jako Jenny Fields) i John Lithgow (jako Roberta Muldon) nominowani byli do Nagród Akademii Filmowej w 1983 w kategoriach dla najlepszej aktorki i aktora drugoplanowego.

Uwagi

  1. ↑ Pierwowzorem szkoły była Phillips Exeter Academy w Exeter.

Przypisy

  1. ↑ Raymond J. Wilson III, The Postmodern Novel: The Example of John Irving's The World According to Garp, „Critique Studies in Contemporary Fiction”, 34 (1), 1992, s. 49, DOI: 10.1080/00111619.1992.9935232 (ang.).
  2. 1 2 Campbell 1998 ↓, s. 187.
  3. ↑ Campbell 1998 ↓, s. 71.
  4. ↑ The World According to Garp [online], Nationalbook.org [dostęp 2023-11-11] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-11] (ang.).
  5. 1 2 Nicholas Wroe, Grappling with life [online], Theguardian.com, 13 sierpnia 2005 [dostęp 2023-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-12] (ang.).
  6. ↑ Katarzyna Wężyk, Pisarz John Irving: Muszę znać ostatnie zdanie [online], Wyborcza.pl, 2016 [dostęp 2023-11-11] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-12].
  7. ↑ R.Z. Sheppard, Life into Art: Novelist John Irving, Time.com, 31 sierpnia 1981 [dostęp 2023-11-12] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-12] (ang.).
  8. ↑ Zygmunt Pucko, Wybrane motywy pielęgniarki w literaturze : szkice filozoficzne, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 110, ISBN 978-83-233-4206-9.
  9. 1 2 Campbell 1998 ↓, s. 72–74.
  10. 1 2 Jassam i Jassam 2020 ↓, s. 78–80.
  11. 1 2 Christopher Lehmann-Haupt, Books of The Times, Nytimes.com, 13 kwietnia 1978 [zarchiwizowane z adresu 2023-11-12] (ang.).
  12. ↑ Campbell 1998 ↓, s. 72.
  13. ↑ PRINTING HISTORY, [w:] John Irving, he World According to Garp, London: Black Swan, 1986, s. 6, ISBN 0-552-99205-4.
  14. ↑ Świat według Garpa w katalogu WorldCat
  15. ↑ Tabl. 26. Dzieła obcej literatury pięknej najczęściej wydawane, [w:] Olga Dawidowicz-Chymakowska (red.), Ruch wydawniczy w liczbach: 2018, t. 67, książki, Warszawa: Biblioteka Narodowa, 2019, s. 154, ISBN 978-83-7009-805-6.
  16. ↑ Agnieszka Rosińska-Mamej, Dorota Połowniak-Wawrzonek, Nazywam się miś, tłusty miś, czyli o modyfikacji frazeologizmów we współczesnej prasie, „Poradnik Językowy”, 763 (4), 2019, s. 86, ISSN 0551-5343.
  17. ↑ Campbell 1998 ↓, s. 4, 71.
  18. ↑ The 55th Academy Awards 1983 [online], Oscars.org [dostęp 2023-11-11] [zarchiwizowane z adresu 2023-11-11] (ang.).

Bibliografia

  • Josie P. Campbell, John Irving: a critical companion, Westport, Conn.: Greenwood Press, 1998, ISBN 0-313-30222-7 (ang.).
  • Hadeel Hatif Jassam, Aseel Hatif Jassam, The World According to Garp: John Irving's Problematic Version of Feminism, „English Studies International Research Journal”, 8 (1), 2020 (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.