Powiat tomaszowski (województwo łódzkie)

Położony jest w środkowo-wschodniej części województwa łódzkiego na styku Wzniesień Łódzkich, Wysoczyzny Rawskiej, Doliny Białobrzeskiej oraz Równiny Piotrkowskiej. Rzeźba terenu jest urozmaicona, głównymi elementami krajobrazu są doliny rzek, obszary leśne oraz niewysokie wzniesienia o różnej genezie. Powierzchnia: 1025  km², zamieszkuje go 120 500 mieszkańców. Powiat ma charakter przemysłowo-rolniczy, lasy zajmują 30,8% obszaru. W skład powiatu wchodzi jedno miasto oraz 10 gmin wiejskich.

W celu ochrony zasobów środowiska przyrodniczego ustanowiono różne formy ochrony przyrody - dwa parki krajobrazowe (Spalski Park Krajobrazowy i częściowo Sulejowski Park Krajobrazowy), dwa obszary chronionego krajobrazu - Górnej Rawki i Piliczańsko-Radomski, 10 rezerwatów przyrody (głównie leśne np. Rezerwat przyrody Żądłowice, ale także słynny rezerwat krajobrazowy „Niebieskie Źródła”) oraz filia Kampinoskiego Parku Narodowego w Smardzewicach, gdzie znajduje się Ośrodek Hodowli Żubrów, a także ok. 240 pomników przyrody.

Historycznie powiat położony jest na rubieżach trzech wielkich dzielnic historycznych Mazowsza, Małopolski i Wielkopolski. W wiekach średnich teren rozwijał się dość dynamicznie o czym świadczą liczne wówczas lokacje miejskie (m.in. Budziszewice, Ujazd, Będków, Inowłódz).