Województwo małopolskie

Województwo małopolskie – województwo obejmujące południową i południowo-wschodnią część kraju. Graniczy z województwem śląskim (od zachodu), świętokrzyskim (od północy), podkarpackim (od wschodu) oraz ze Słowacją (od południa).

Województwo małopolskie
Lokalizacja
Herb
Główne informacje
Stolica Kraków

Charakterystyka

Geografia

Teren województwa obejmuje zachodnią część krainy historycznej i geograficznej zwanej Małopolską oraz fragmenty dwóch mniejszych krain historycznych – Spisza i Orawy. Geograficznie zaś, województwo obejmuje fragmenty Karpat Zachodnich oraz Wyżyny Małopolskiej.

Małopolskie graniczy z następującymi województwami:

oraz z krajami preszowskim i żylińskim położonymi na Słowacji.

Fauna i flora

Około 60% powierzchni województwa małopolskiego objęta jest prawną ochroną przyrody. System ochrony przyrody tworzy: 6 parków narodowych (największy – tatrzański, babiogórski, gorczański, pieniński, część magurskiego i najmniejszy ojcowski) oraz parki krajobrazowe wraz z ich otulinami, 85 rezerwatów przyrody, obszary NATURA 2000, użytki ekologiczne, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, zespoły przyrodniczo-krajobrazowe, stanowiska dokumentacyjne, strefy ochronne wokół miejsc rozrodu zwierząt.

Kozica tatrzańska – jeden z bardziej endemicznych gatunków Małopolski.

W województwie występuje wiele gatunków zwierząt i roślin podlegających ochronie gatunkowej wśród nich są unikalne w skali Polski gatunki endemiczne. Szeroki i urozmaicony wachlarz siedlisk daje szanse życia: owadom a wśród nich najpospoliciej występującym chrząszczom z rodzin biegaczy i tęczników oraz około 310 gatunkom motyli (m.in. niepylak apollo, czerwończyk nieparek, szlaczkoń torfowiec). Przez Kotlinę Orawsko-Podhalańską przepływa rzeka Orawa, która jest naturalnym stanowiskiem drapieżnej ryby z rodziny łososiowatych – głowacicy. Płazy reprezentowane są m.in. przez salamandrę plamistą, rzekotkę drzewną, kumaki oraz ropuchy szarą i zieloną. Województwo zamieszkują również gady: jaszczurki zwinka i żyworodka, padalec zwyczajny czy żmija zygzakowata. Występuje tu bardzo liczna (ok. 140 gatunków) reprezentacja gromady ptaków, m.in.: drapieżny orlik krzykliwy, niewielka muchówka białoszyja czy gniazdującego w koronach stuletnich drzew bociana czarnego. Przedstawicielami występujących w Małopolsce ssaków są rzadkie w skali kraju gatunki nietoperzy – często skrajnie zagrożone w skali Europy, tereny wysokogórskie zasiedlone są przez: kozice tatrzańskie, niewielkie choć dobrze znane gryzonie, świstaki oraz ważące niekiedy ponad 500 kg niedźwiedzie brunatne. Występują tu duże drapieżniki takie jak wilk i silnie zagrożony wyginięciem ryś oraz cała gama innych gatunków, których nie sposób wyliczyć.

Klimat
Szczyt Babiej Góry

Województwo małopolskie leży w strefie klimatu umiarkowanego. Występuje duża amplituda temperatur wynikająca z dużego zróżnicowania wysokości. Maksymalna zanotowana temperatura wynosi +37 °C, a minimalna −38 °C.

Pokrywa śnieżna w Tatrach często utrzymuje się od listopada do połowy maja, ale jego opady są możliwe o każdej porze roku. W innych górskich rejonach śnieg pokrywa stoki do marca, a na sztucznie dośnieżanych stokach narciarskich można czasami szusować nawet na początku kwietnia.

Małopolski klimat ma swoje anomalie. Najbardziej znany jest halny – gwałtowny, ciepły wiatr, który w kilka dni może stopić nawet kilkadziesiąt centymetrów śniegu. Z kolei orawiak jest wiatrem zimnym, wiejącym od Babiej Góry, który temperaturę na Podhalu może obniżyć nawet o kilka stopni.

Historia

Województwo małopolskie zostało utworzone w 1999 roku, obejmując mniejszy fragment Małopolski historycznej i geograficznej oraz fragment Spisza i Orawy. Stworzono je z województw poprzedniego podziału administracyjnego, mianowicie z: krakowskiego, nowosądeckiego, tarnowskiego, bielskiego, katowickiego, kieleckiego i krośnieńskiego.

Dojazd

Powiaty
Podział administracyjny województwa małopolskiego

W skład województwa małopolskiego wchodzą następujące powiaty:

Powiaty grodzkie

Powiaty ziemskie

Miasta
  • Sukiennice i Wieża Ratuszowa w Krakowie

Andrychów

Nowy Targ

Ośrodki turystyczne i narciarskie
  • Zakopane – stolica Tatr i jedna z najpopularniejszych miejscowości wypoczynkowych w kraju
  • Białka Tatrzańska – góralska wieś w powiecie tatrzańskim, popularny ośrodek narciarski
  • Szczawnica – miasto w Pieninach – najczęściej odwiedzana arena narciarska
  • Krynica-Zdrój – znane uzdrowisko i jeden z największych w Polsce ośrodków narciarskich
  • Muszyna – uzdrowiskowa miejscowość z ośrodkiem narciarskim Dwie Doliny

Ciekawe miejsca
  • Kąśna Dolna – znajduje się tu dwór, który należał do Ignacego Paderewskego, pianisty, kompozytora, męża stanu (1860-1941). Był to polski dom mistrza w latach 1897–1903. W 1990 r. urządzono w nim muzeum Paderewskiego oraz siedzibę Centrum Paderewskiego Tarnów–Kąśna Dolna.
  • Ciężkowice – rezerwat przyrody nieożywionej Skamieniałe Miasto oraz Wąwóz Czarownic
  • Park Miniatur Świat Marzeń w Inwałdzie – park rozrywki, w którym znajdują się miniatury słynnych budowli z kraju i całego świata.
  • Dinolandia w Inwałdzie
  • Zator – niewielkie miasto z dwoma dużymi parkami rozrywki
  • Sanktuarium Górskie na Groniu Jana Pawła II
  • Zalipie – wieś od dawna słynie z malowanych chat. Zwyczaj ozdabiania wiejskich izb kwiecistymi malunkami wywodzi się z końca XIX w., kiedy to mieszkanki wsi zaczęły dekorować wnętrza chałup kwiatami wykonanymi z bibułki, wycinankami i pająkami ze słomy wiszącymi u powały oraz malowanymi na ścianach kwiatami. Malowidła wykonywano także na zewnętrznych ścianach budynków, studniach i płotach. Znajduje się tu zagroda Felicji Curyłowej, przekształcona w muzeum oraz ok. 20 malowanych domów.

Transport

Województwo małopolskie położone jest na skrzyżowaniu ważnych szlaków komunikacyjnych. Przez jego obszar wiodą szlaki tranzytowe ze wschodu na zachód i z północy na południe: linie kolejowe i drogi krajowe.

Transport drogowy

Przez województwo przebiega tylko 1 autostrada (A4) i kilkanaście dróg krajowych. Należą do nich DK94, DK87, DK79, DK75, DK73, DK52, DK49, DK47, DK44, DK28 i DK7. Oprócz tego przez województwo małopolskie biegnie kilka dróg ekspresowych i dróg wojewódzkich. Większość dróg w województwie posiada nawierzchnię asfaltową.

Transport kolejowy

W województwie małopolskim znajduje się 1121 km eksploatowanych linii kolejowych (7. miejsce w kraju), z czego 653 km to linie jednotorowe, natomiast 468 km – dwu- i więcej torowe. 870 km linii kolejowych jest zelektryfikowanych (stan na dzień 31 grudnia 2013). W 2017 roku statystyczny mieszkaniec województwa małopolskiego jechał 4,9 raza pociągiem.

W województwie znajduje się 26 czynnych dworców kolejowych, 4 z nich są wpisane do rejestru zabytków: Nowy Sącz, Rabka-Zdrój, Tarnów, Zakopane.

Transport lotniczy

Międzynarodowy Port Lotniczy Kraków-Balice posiada regularne połączenia z miastami Europy, Ameryki Północnej i Izraelem. Trwa rozbudowa terminala pasażerskiego, który po przebudowie będzie mógł obsługiwać ponad 8 mln osób rocznie.

Wyjazd

Warto zobaczyć

Bezpieczeństwo
This article is issued from Wikivoyage. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.