Zofia Jaworska
Data i miejsce urodzenia

6 kwietnia 1918
Warszawa

Data śmierci

16 września 2007

poseł do Krajowej Rady Narodowej
Przynależność polityczna

PPR

Odznaczenia

Zofia Jaworska, ps. „Danka”, znana też jako Zofia Jaworska-Kowalska (ur. 6 kwietnia 1918 w Warszawie, zm. 16 września 2007) – polska działaczka podziemia komunistycznego w czasie II wojny światowej, przewodnicząca konspiracyjnej organizacji młodzieżowej Związek Walki Młodych, uczestniczka powstania warszawskiego w ramach Sztabu Głównego Armii Ludowej, łączniczka.

Życiorys

Urodziła się w rodzinie Leona i Janiny z domu Pakuła (zm. 1966). W 1935 ukończyła Prywatne Gimnazjum i Liceum Żeńskie im. Sabiny Tegazzo-Chmielewskiej w Warszawie. Przed wybuchem II wojny światowej działała w ramach Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej „Życie” oraz Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej. Studiowała również na Wydziale Chemii Politechniki Warszawskiej, gdzie pracowała w redakcji pisma „Politechnik”.

W czasie okupacji niemieckiej działała początkowo (od 1941) w ramach Związku Walki Wyzwoleńczej, a po powstaniu Polskiej Partii Robotniczej w 1942 wstąpiła w jej szeregi. Od 1943 była członkiem Komitetu Warszawskiego PPR. Była współtwórczynią i jednym z głównych ideologów Związku Walki Młodych. Po śmierci Janka Krasickiego we wrześniu 1943 roku objęła funkcję przewodniczącej warszawskiego zarządu organizacji, a od lipca 1944 do maja 1945 roku piastowała funkcję przewodniczącej Zarządu Głównego ZWM. Była żołnierzem Gwardii Ludowej i Armii Ludowej, awansując do stopnia majora. Brała udział w powstaniu warszawskim w ramach Sztabu Głównego Armii Ludowej na Starym Mieście. Na rozkaz dowództwa AL przekroczyła Wisłę i od 19 września 1944 do 1945 pracowała jako przewodnicząca ZG ZWM w Lublinie, dokąd przybyła wraz z grupą działaczy związku.

Posłanka do Krajowej Rady Narodowej. Była żoną znanego działacza PPR Aleksandra Kowalskiego „Olka” (1908–1951). Od 1946 do 1947 kierownik Wydziału Personalnego Komitetu Warszawskiego PPR. W 1948 opublikowała wspomnienia pod tytułem Było nas stu wydane przez Spółdzielnię Wydawniczą „Płomienie”.

W późniejszych latach była pracownikiem naukowym Politechniki Warszawskiej. Od 1949 wchodziła w skład egzekutywy Koła PZPR na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej, a w latach 1954–1955 była I sekretarzem POP przy Politechnice Warszawskiej. W maju 1985 została powołana w skład Prezydium Rady Naczelnej Związku Bojowników o Wolność i Demokrację.

Z okazji jubileuszu 70-lecia urodzin 9 kwietnia 1988 Zofia Jaworska-Kowalska została przyjęta przez członka Biura Politycznego KC PZPR, sekretarza KC gen. Józefa Baryłę, który przekazał jej list gratulacyjny od I sekretarza KC PZPR gen. Wojciecha Jaruzelskiego. Otrzymała także życzenia i list gratulacyjny od przewodniczącego Zarządu Głównego ZSMP Jerzego Szmajdzinskiego i przewodniczącego Komisji Historii Ruchu Młodzieżowego przy Zarządzie Głównym ZSMP gen. Tadeusza Pietrzaka.

Pochowana na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie (kwatera B22-4-2).

Ordery i odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 Zofia Jaworska. 1944.pl. [dostęp 2016-01-20]. (pol.).
  2. 1 2 Konspiracyjny Związek Walki Młodych w Warszawie Zeszyt 1 (Warszawska Komisja Historyczna Stowarzyszenia „Pokolenia”, Warszawa, 2008, s. 60–61).
  3. 1 2 Wyszukiwarka cmentarna - Warszawskie cmentarze
  4. ↑ Władysław Góra, Ruch młodzieżowy w latach 1944–1948, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1962, s. 12.
  5. ↑ Chlubne tradycje walki i pracy wzorem umacniania jedności młodego pokolenia z Partią [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 23, 28–29 stycznia 1978, s. 1.
  6. ↑ Wierni tradycjom walki o wolność i demokrację - wierni Polsce Ludowej [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 104, 6 maja 1985, s. 1–2.
  7. ↑ Jubileusz Zofii Jaworskiej-Kowalskiej [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 83, 11 kwietnia 1988, s. 2.
  8. ↑ Rzecz o Związku Socjalistycznej Młodzieży Polskiej. Bez upiększeń, ale i bez negacji, Stowarzyszenie „Pokolenia”, Warszawa 2003, s. 246.
  9. ↑ Stefan Oberleitner, Polskie ordery, odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705–1990: vademecum dla kolekcjonerów. Polska Rzeczpospolita Ludowa, 1944–1990, Wydawnictwo Kanion, 1992, s. 19.
  10. ↑ Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym [w:] „Stolica”, nr 15, 10 kwietnia 1983, s. 15.
  11. ↑ M.P. z 1946 r. nr 26, poz. 43 „w pierwszą rocznicę wyzwolenia Warszawy zasłużonym w walce o wyzwolenie i odbudowę Stolicy (...)”.
  12. ↑ „Życie Warszawy”, nr 21 (450), 21 stycznia 1946, s. 2.
  13. ↑ M.P. z 1955 r. nr 101, poz. 1400 - Uchwała Rady Państwa z 19 stycznia 1955 r. nr 0/201 - na wniosek Ministra Szkolnictwa Wyższego.
  14. ↑ „Życie Partii”, styczeń - marzec 1987, s. 55.
  15. ↑ Uhonorowani pamiątkowymi medalami [w:] „Trybuna Robotnicza”, nr 307, 30 grudnia 1983, s. 3.
  16. ↑ Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 13, 15 sierpnia 1967, s. 1–2.

Bibliografia

  • Dane osoby z katalogu kierowniczych stanowisk partyjnych i państwowych PRL [online], bip.ipn.gov.pl.
  • Remigiusz Surgiewicz, Olek: Opowieść biograficzna o Aleksandrze Kowalskim, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1974.
  • Czesław Kozłowski, Związek Walki Młodych: (1943–1948), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1978, s. 34, 46, 128.
  • Janina Balcerzak, Ryszard Zelwiański, Wspomnienia ZWM-owców, Wydawnictwo Iskry, Warszawa 1979.
  • Stefan Oberleitner, Polskie ordery, odznaczenia i niektóre wyróżnienia zaszczytne 1705–1990: vademecum dla kolekcjonerów. Polska Rzeczpospolita Ludowa, 1944–1990, Wydawnictwo Kanion, 1992, s. 19, 209.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.