Zenon Chruszcz
starszy sierżant
Data i miejsce urodzenia

8 października 1905
Borysław

Data i miejsce śmierci

8 września 1984
Sanok

Przebieg służby
Lata służby

1941–1948

Siły zbrojne

Polskie Siły Zbrojne w ZSRR
Polskie Siły Zbrojne

Formacja

Armia Polska na Wschodzie
2 Korpus Polski
Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia

Jednostki

5 Wileńska Dywizja Piechoty→5 Kresowa Dywizja Piechoty
5 Kresowy Batalion Saperów

Główne wojny i bitwy

II wojna światowa (kampania wrześniowa, kampania włoska: bitwa o Monte Cassino, bitwa o Ankonę)

Późniejsza praca

nauczyciel

Odznaczenia

Zenon Chruszcz (ur. 8 października 1905 w Borysławiu, zm. 8 września 1984 w Sanoku) – polski sportowiec, żołnierz, nauczyciel, tłumacz.

Życiorys

Urodził się 8 października 1905 w Boryslawiu. Był synem Michała i Katarzyny z domu Czarny. W latach 20. był sportowcem „Sokoła” w Drohobyczu, zawodnikiem drużyny piłkarskiej, startował w zawodach rzutu dyskiem. Uzyskał wykształcenie średnie.

Po wybuchu II wojny światowej brał udział w kampanii wrześniowej. Po agresji ZSRR na Polskę z 17 września 1939 został aresztowany przez Sowietów i wywieziony do ZSRR i przebywał na ziemi kazachskiej. Na mocy układu Sikorski-Majski z 30 lipca 1941 odzyskał wolność, po czym we wrześniu 1941 wstąpił do formowanej Armii Polskiej w ZSRR gen. Władysława Andersa. W Tatiszczewie został wtedy żołnierzem 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty. W jej strukturze 17 marca 1942 wstąpił do Szkoły Podchorążych Rezerwy Saperów. W sierpniu 1942 wraz z wojskiem ewakuował się do Persji, a po trzech tygodniach do Iraku. Po ewakuacji służył w Armii Polskiej na Wschodzie. Po ukończeniu SPRS 20 stycznia 1943 został przydzielony do 5 Kresowego Batalionu Saperów. Przebywał kolejno w Iraku, Palestynie, Egipcie (Bliski Wschód) do marca 1944, gdy jako żołnierz Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie wraz z 2 Korpusem Polskim dotarł do Włoch (Taranto). Po przemianowaniu służył w 5 Kresowej Dywizji Piechoty. Brał udział w kampanii włoskiej na froncie zachodnim, w kwietniu 1944 w działaniach nad rzeką Sangro, w maju 1844 w walkach w bitwie o Monte Cassino i Piedimonte. Od czerwca 1944 do 21 kwietnia 1945 uczestniczył w działaniach na odcinku Adriatyckim, m.in.: Caserta, Benevento, Foggia, Termoli, Pescara, Benedetto, Formo, Loretto, Crescia, w bitwie o Ankonę i o Padwę. Służył w oddziale saperów. Od kwietnia 1945 do czerwca 1946 przebywał w obozach szkoleniowych nad Morzem Adriatyckim.

W czerwcu 1946 wraz z 2 Korpusem wyjechał do Wielkiej Brytanii i służył w szeregach Polskiego Korpusu Przysposobienia i Rozmieszczenia w Monks' Common w Sussex. 22 września 1948 został zdemobilizowany. Dosłużył stopnia starszego sierżanta (po wojnie w okresie PRL był przedstawiany w stopniu sierżanta podchorążego). W Wojskowym Ośrodku Wyszkolenia opanował język angielski. Od 6 lipca 1947 pracował w miesięczniku „The Sussex Illustrated” w Loxwood. Od 1948 do 1958 parał się innymi pracami w Londynie.

25 czerwca 1958 powrócił do Polski i osiedlił się w Sanoku. Od 1 września 1959 do sierpnia 1980 był nauczycielem języka angielskiego w tamtejszym Technikum Ekonomicznym i Hotelarskim (w 1977 zatrudniony na część etatu). Na przełomie lat 60./70. dokonywał tłumaczeń na języka angielski fragmentów oraz spisu treści czasopisma „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”, wydawanego przez Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku. Należał do Związku Nauczycielstwa Polskiego (w roku 1963-1964 był społecznym inspektorem pracy ZNP w TE), Towarzystwa Szkoły Świeckiej w Sanoku i PTTK. Był członkiem koła ZBoWiD w Sanoku i udzielał się jako prelegent tej organizacji. W 1976 otrzymał zaświadczenie kombatanckie. W maju 1980 na łamach rzeszowskiego dziennika „Nowiny” wypowiedział się przeciw narastającym aktom bandytyzmu, chuligaństwa i terroru w Polsce. Był bezpartyjny.

Jego żoną była Emilia, z domu Myćka (1910–1992), stomatolog, od 1950 do 1992 dentystka szkolna w Zespole Szkół Ekonomicznych w Sanoku, była jedną z lekarzy, udzielających w 1956 r. pomocy medycznej ks. prymasowi kard. Stefanowi Wyszyńskiemu, wówczas internowanemu w pobliskiej Komańczy. Jego szwagierką była Maria Kril.

Zenon Chruszcz zmarł 8 września 1984. Został pochowany w grobowcu rodzinnym na cmentarzu przy ul. Jana Matejki w Sanoku 11 września 1894.

Odznaczenia

Przypisy

  1. 1 2 3 Deklaracje ↓, s. 33.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Boczar 1995 ↓, s. 271.
  3. 1 2 3 Deklaracje ↓, s. 33, 35.
  4. ↑ Kronika sportowa. Zawody o mistrzostwo klasy „B”. Sokół – Betar 5:0. „Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborski”. Nr 19, s. 3, 26 maja 1928.
  5. ↑ Sport. „Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborski”. Nr 5, s. 6, 21 lutego 1930.
  6. ↑ Święto przysposobienia wojskowego. Wyniki zawodów. „Głos Drohobycko-Borysławsko-Samborsko-Stryjski”. Nr 18, s. 4, 23 czerwca 1929.
  7. 1 2 3 4 ZBoWiD 1986 ↓, s. 263.
  8. 1 2 Brygidyn 1989 ↓, s. 5.
  9. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 Deklaracje ↓, s. 36.
  10. ↑ Deklaracje ↓, s. 35.
  11. ↑ Tu podano 3 Dywizję Strzelców Karpackich, zob. Witold Szymczyk. Na Monte Cassino. „Nowiny”. Nr 110, s. 2, 18-20 maja 1990.
  12. 1 2 Brygidyn 1990 ↓, s. 5.
  13. ↑ Andrzej Brygidyn: Żołnierskimi rzuceni losami. Sanok: 1994, s. 120. ISBN 83-87282-47-2.
  14. ↑ Boczar 1995 ↓, s. 272.
  15. ↑ Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie (1945-1995). W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 80, 84. ISBN 83-903469-0-7.
  16. ↑ Translated by Zenon Chruszcz. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 10, s. 114, 1969. (ang.).
    Translated by Zenon Chruszcz. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 11, s. 71, 1970. (ang.).
    Translated by Zenon Chruszcz. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 16, s. 4, 1972. (ang.).
    Wstęp. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 22, s. 2, 1976.
    Wstęp. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 23, s. 2, 1977.
    Wstęp. „Materiały Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku”. Nr 24, s. 2, 1978.
    Jerzy Czajkowski –bibliografia. biblioteka.sanok.pl. [dostęp 2014-08-06]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-07-26)].
  17. 1 2 Deklaracje ↓, s. 39.
  18. 1 2 Zenon Chruszcz. Mówią ludzie pracy... Bandytyzmowi musimy się przeciwstawić. „Nowiny”. Nr 102, s. 1-2, 25 maja 1981.
  19. ↑ Komitet Organizacyjny Fundacji Sztandaru. Związek Bojowników o Wolność i Demokrację. Zarząd Koła w Sanoku. 1986, s. 112.
  20. ↑ Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie. 1945–1995. W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925–1995. Sanok: 1995, s. 87. ISBN 83-903469-0-7.
  21. ↑ Andrzej Brygidyn, W latach powojennych. Życie polityczne. W dobie stalinowskiego terroru w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, s. 787.
  22. ↑ Leczyłem kardynała Wyszyńskiego. Wywiad z doktorem Stanisławem Lewkiem. W: Halina Więcek: Zwyczajni – niezwyczajni. Wywiady I. Sanok: 2007, s. 81. ISBN 987-83-906746-7-6.
  23. ↑ Alicja Wolwowicz: Dzieje szkoły w zarysie (1945-1995). W: Księga pamiątkowa szkół ekonomicznych w Sanoku 1925-1995. Sanok: 1995, s. 84. ISBN 83-903469-0-7.
  24. 1 2 Księga cmentarna nr 1. Matejki Rymanowska od 1973 do 2004 (stare cmentarze), Sanok, (poz. 896).
  25. 1 2 3 Deklaracje ↓, s. 37.
  26. ↑ Deklaracje ↓, s. 33, 35 (5 Kres.Dyw.Piech.).
  27. ↑ Deklaracje ↓, s. 33, 35, 37, 187 (Kres.Dyw.Piech., 1945).
  28. ↑ Deklaracje ↓, s. 33, 35, 37 (14 Wlkp.Bryg.Panc, 1945).
  29. 1 2 3 Deklaracje ↓, s. 35, 37.
  30. ↑ Deklaracje ↓, s. 33, 35, 37 (14 Wlkp.Bryg.Panc).
  31. ↑ Deklaracje ↓, s. 35, 37 (14 Wlkp.Bryg.Panc, 1945).
  32. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 315.
  33. ↑ ZBoWiD 1986 ↓, s. 276.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.