Zdenka Rusínová (ur. 13 czerwca 1939 w Ostrawie) – czeska językoznawczyni i pedagożka, profesor emerytowany na Uniwersytecie Masaryka w Brnie.

Życiorys

Po zdaniu matury podjęła studia języka czeskiego i rosyjskiego na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Masaryka w Brnie (1956–1961). Po ukończeniu studiów pozostała na wydziale, piastując stanowisko asystenta, a później adiunkta. W 1967 r. uzyskała „mały doktorat” (PhDr.), a 1985 r. obroniła pracę kandydacką. Na podstawie pracy Aspekty české substantivní deklinace była, po habilitacji w roku 1992, mianowana docentem w dziedzinie języka czeskiego. W 1997 r. mianowano ją profesorem języka czeskiego. Kontynuowała pracę na wydziale jako profesor emerytowany. Od roku 1996 była kierownikiem wydziałowego Instytutu Języka Czeskiego, w latach 1994–1996 pełniła funkcję prodziekana wydziału.

Funkcje naukowe i pedagogiczne pełniła także na innych uczelniach, krajowych i zagranicznych (nauczanie zewnętrzne na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Śląskiego w Opawie, praca na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie, wielokrotne staże w Instytucie Slawistyki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu w Ratyzbonie, staże akademickie na uczelniach w Magdeburgu, Greifswaldu, Neapolu, Wrocławiu i w innych miejscach). Przez dwadzieścia lat była lektorem języka czeskiego w Letniej Szkole Studiów Słowiańskich w Brnie.

Działalność

Działalność naukową rozpoczęła w dziedzinie dialektologii, badając cechy fonetyczne i morfologiczne w gwarach na południe od Ostrawy. Większość jej prac poświęcona jest słowotwórstwu historycznemu języka czeskiego. Po serii badań poruszających derywację przysłówków opublikowała monografię Tvoření staročeských adverbií (1984). Współautorka publikacji Tisíc let české poezie (1974).

Koncentrowała się w szczególności na słowotwórstwie i morfologii współczesnej czeszczyzny. Jest autorką podręczników bohemistycznych dla czeskich studentów i obcokrajowców, np. Problémy současné české morfologie (1977), Tvoření slov v současné češtině (1980), Základní kurs češtiny pro cizince (1971) i Praktická cvičení z češtiny. Jako współautorka pracowała nad przeważającą częścią rozdziału Morfologie (współautorstwo z Markiem Nekulą) w publikacji Příruční mluvnice češtiny (1995, 1996, 2000) i przyczyniła się do tworzenia tego podręcznika, który otrzymał nagrodę Rektora Uniwersytetu Masaryka. Pisała hasła do Encyklopedického slovníku češtiny (2002), poruszające procesy derywacyjne w języku czeskim. Napisała rozdział poświęcony słowotwórstwie do publikacji Kapitoly z dějin české językovědné bohemistiky, wydanej nakładem wydawnictwa Academia (2007).

Publikowała i wykładała w kraju i za granicą, m.in. na uniwersytetach w Bratysławie, Greifswaldzie, Magdeburgu, Neapolu itp. Pracowała też w radach redakcyjnych różnych czasopism fachowych. Opublikowała także liczne artykuły popularnonaukowe po czesku, a także wniosła wkład w publikację O češtině každodenní (1984). W swoim dorobku badawczym ma również publikacje poruszające problematykę normatywności i kultury językowej, np. Spisovná a obecná čeština (1966).

Wybrana twórczość

Publikacje książkowe

• O češtině každodenní, 1984
• Současná česká morfologie, 1993
• Příruční mluvnice češtiny, 1996 – współautorka
• Encyklopedický slovník češtiny, 2002 – współautorka
• Pokušení struktury, 2011

Opracowania, artykuły

• Tvoření slov v současné češtině, 1990
• Spisovná a obecná čeština, 1995
• Spisovnost a přirozenost v jazyce, 1996
• Deminutiva ve frazeologických přirovnáních, 1998
• Jak je to s obecností obecné češtiny, 2000
• Deminutivum jako językové universale, 2002
• Slovotvorná adaptace přejatých slov a její povaha, 2002

Przypisy

Linki zewnętrzne

• Životopis Zdenky Rusínové Masarykova univerzita
• Kronika: Jubileum Zdenky Rusínové Eva Minářová
• Život s morfémy Sborník studií na počest Zdenky Rusínové