Zasłonak wonny

Zasłonak wonny
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	grzyby
Typ	podstawczaki
Klasa	pieczarniaki
Rząd	gołąbkowce
Rodzina	zasłonakowate
Rodzaj	zasłonak
Gatunek	zasłonak wonny
	Nazwa systematyczna
	Cortinarius traganus (Fr.) Fr.; Epicr. syst. mycol. (Upsaliae): 281 (1838)
	Zasięg
	; Zasięg w Europie

Zasłonak wonny (Cortinarius traganus (Fr.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cortinarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy opisany został opisany w 1818 r. przez E. M. Friesa jako Agaricus traganus, w 1838 ten sam autor przeniósł go do rodzaju Cortinarius.

Niektóre synonimy naukowe:

Agaricus traganus Fr. 1818
Inoloma traganum (Fr.) Wünsche 1877
Phlegmacium traganum (Fr.) M.M. Moser 1953

Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1975 r., wcześniej (w 1955 r.) Stanisław Domański opisywał ten gatunek jako zasłonak koźli, Barbara Gumińska i Władysław Wojewoda w 1985 r. jako zasłonak brodaty.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 4-14 cm, u młodych owocników kulisty, fioletowy i jedwabiście błyszczący, o srebrzystym wierzchołku. Z czasem staje się wypukły, w końcu rozpostarty. Fioletowa powierzchnia młodych owocników z czasem płowieje i staje się szarożółtawa, potem ochrowa. Często bywa promieniście popękana, zwłaszcza podczas suchej pogody. Z brzegu zwieszają się rdzawobrązowe resztki zasnówki, czasami znajdują się one również na obrzeżach kapelusza.

Blaszki

Gęste, dość grube i szeroko przyrośnięte. Mają szerokość 7-15 mm. U młodych owocników są jasnoochrowe, z czasem stają się żółtawobrązowe, u dojrzałych rdzawobrązowe.

Trzon

Wysokość 5-10 cm, grubość 2-5 cm, u młodych owocników podstawa jest silnie bulwiasta, u dojrzałych trzon staje się maczugowaty. Powierzchnia u młodych owocników fioletowa, z czasem, poczynając od podstawy stopniowo zaczyna blaknąć. Okryty jest zasnówką, która na początku ma jasnoróżowofioletową barwę, później wskutek zabarwienia zarodnikami staje się rdzawobrązowa, a z czasem tworzy wyraźnie zaznaczający się pierścień.

Miąższ

Gruby, o barwie początkowo brudnożółtawej, później szafranowo żółtawej. Smak gorzki, zapach nieprzyjemny. Nigdy nie jest fioletowy, z wyjątkiem podstawy trzonu, która ma barwę brudnofiołkową.

Cechy mikroskopowe

Wysyp zarodników rdzawobrązowy. Zarodniki elipsoidalne, o rozmiarach 8-9 × 5-5,5 μm, pokryte drobnymi brodawkami lub kropkami. Podstawki o rozmiarach 30-35 × 6,5-7,5 μm.

Występowanie i siedlisko

Opisano występowanie tego gatunku w Ameryce Północnej, Europie i Japonii, inne źródła podają, że występuje na całej półkuli północnej na obszarach o klimacie umiarkowanym. W Europie Środkowej miejscowo jest pospolity, brak go tylko na obszarach o podłożu wapiennym. W Polsce jest dość pospolity.

Rośnie na ziemi, w lasach iglastych, szczególnie na kwaśnym podłożu w górskich lasach świerkowych. W lasach liściastych jest rzadki. Owocniki wytwarza od sierpnia do października.

Znaczenie

Grzyb mikoryzowy. Jest niejadalny lub lekko trujący.

Gatunki podobne

zasłonak białofioletowy (Cortinarius alboviolaceus) ma zapach surowych ziemniaków, a miąższ o barwie od różowofioletowej do szaroniebieskiej,
zasłonak odrażający (Cortinarius camphoratus) ma fioletowy miąższ i zapach podobny do zapachu kóz. Ponadto jest jaśniejszy i ma bardziej smukły trzon.
gąsówka fioletowawa (Lepista nuda) jest podobna, zwłaszcza do młodych owocników zasłonaka wonnego, ale nie posiada zasnówki.

Przypisy

1 2 3 Index Fungorum. [dostęp 2015-01-20]. (ang.).
↑ Species Fungorum. [dostęp 2014-02-20]. (ang.).
1 2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
1 2 3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.
1 2 3 4 5 6 7 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
1 2 3 4 5 Pilat Á, Ušák O. (1961). Mushrooms and other Fungi. London, UK: Peter Nevill. s. 108
↑ Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].
1 2 3 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[if-1] 1 2 3 Index Fungorum. [dostęp 2015-01-20]. (ang.).

[2] Species Fungorum. [dostęp 2014-02-20]. (ang.).

[checklist-3] 1 2 Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.

[guminska-4] 1 2 3 Barbara Gumińska, Władysław Wojewoda: Grzyby i ich oznaczanie. Warszawa: PWRiL, 1985. ISBN 83-09-00714-0.

[wag-5] 1 2 3 4 5 6 7 Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.

[pilat-6] 1 2 3 4 5 Pilat Á, Ušák O. (1961). Mushrooms and other Fungi. London, UK: Peter Nevill. s. 108

[7] Discover Life Maps. [dostęp 2014-04-18].

[Gminder-8] 1 2 3 Andreas Gminder: Atlas grzybów. Jak bezbłędnie oznaczać 340 gatunków grzybów Europy Środkowej. Warszawa: Weltbild, 2011. ISBN 978-83-258-0588-3.