Zasłonak niebieski (Cortinarius caerulescens (Schaeff.) Fr.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae)

Systematyka i nazewnictwo

Po raz pierwszy opisany został w 1774 r. przez Schaeffa jako Agaricus caerulescens, do rodzaju Cortinarius przeniósł go Fries w 1838 r.

Niektóre synonimy nazwy naukowej:

Nazwę polską nadał A. Nespiak w 1975 r.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 5-10 cm, kształt początkowo półkulisty, później łukowaty lub płaski i na środku nieco wgłębiony. Powierzchnia podczas suchej pogody jedwabiście matowa i sucha, podczas wilgotnej śliska i błyszcząca. Brzeg kapelusza długo pozostaje podwinięty i połączony z trzonem siwofioletową zasnówką. Początkowo ma barwę niebieskofioletową, później płowieje i staje się siwy do jasnoochrowego. Młode owocniki pokryte są brudnobiaławymi resztkami zasnówki.

Blaszki

Szerokie i szeroko przyrośnięte. U młodych owocników są niebieskofioletowe, później stają się siwofioletowe, w końcu ochrowobrązowe. Ostrza blaszek bruzdkowane i niebieskie.

Trzon

Wysokość 4-8 cm, grubość 1-2 cm, walcowaty, pełny. U podstawy posiada bulwę o średnicy do 4,5 cm. U młodych okazów pełny, u starszych pusty. Powierzchnia początkowo włóknista, o barwie siwofioletowej, później naga. W dolnej części posiada białą osłonę, która szybko przebarwia się na ochrowobrązowo.

Miąższ

Jasnoniebieski. Smak słaby, zapach stęchły.

Występowanie i siedlisko

Występuje w Ameryce Północnej, Europie, Korei i Japonii. W Europie jest szeroko rozprzestrzeniony, ale tylko w niektórych miejscach występuje liczniej. W Polsce notowany był w okolicach Jeleniej Góry, Gdańska, w Górach Świętokrzyskich i w Beskidzie Sądeckim. W 2013 r. nowe jego stanowiska w Łagowskim Parku Krajobrazowym nad Jeziorem Łagowskim podał J Ślusarczyk. Nie jest znane jego rozprzestrzenienie, nie znajduje się jednak na liście gatunków zagrożonych. Jest na takich listach natomiast w Niemczech, Danii, Anglii, Słowacji i Czechach. Według J. Ślusarczyka również w Polsce powinien znaleźć się na liście gatunków zagrożonych

W Polsce rośnie w górskich lasach liściastych, na glebach wapiennych, szczególnie pod bukami, rzadziej pod dębami i grabami. Owocniki wytwarza od sierpnia do października.

Znaczenie

Grzyb mikoryzowy, grzyb trujący. Zawiera orellaninę i powoduje zatrucia orellaninowe (8 grupa zatruć grzybowych).

Gatunki podobne

• zasłonak gołąbkowy (Cortinarius cumatilis). Nie posiada wyraźnej bulwy i rośnie w lasach iglastych.
• zasłonak niebieskawy (Cortinarius agathosmus). Ma inny trzon.

Przypisy