Zasłonak gniadofioletowy (Calonarius rufo-olivaceus (Pers.) Niskanen & Liimat.) – gatunek grzybów należący do rodziny zasłonakowatych (Cortinariaceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Calonarius, Cortinariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy zdiagnozował go w 1801 r. Christiaan Hendrik Persoon nadając mu nazwę Agaricus rufo-olivaceus. Obecną nazwę nadali mu Tuula Niskanen i Kare Liimatainen w 2022 r.

Synonimy:

Nazwę polską nadał Andrzej Nespiak w 1975 r. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową.

Morfologia

Kapelusz

Średnica 6–12 cm, za młodu łukowaty z podwiniętym brzegiem, potem płaski i nadal z podwiniętym brzegiem. W stanie suchym powierzchnia błyszcząca, na środku czerwona, przy brzegu przez długi czas fioletowa, w stanie wilgotnym śliska. U starszych okazów powierzchnia brudnobrązowoczerwona z oliwkowym odcieniem.

Blaszki

Przyrośnięte i wykrojone przy trzonie, gęste, cienkie, początkowo zielonkawożółte, potem szarooliwkowe, rdzawooliwkowe, w końcu rdzawobrązowe.

Trzon

Wysokość 5–11 cm, grubość do 2 cm, walcowaty, pełny, w podstawie z bulwą o szerokości do 3 cm. Powierzchnia purpurowo włóknista, górą fioletowa, dołem purpurowoczerwona.

Miąższ grzyba

U młodych owocników oliwkowozielony, u starszych winnoczerwony, pod skórką kapelusza fioletowy. Smak kwaśno-gorzkawy, zapach słaby, grzybowy.

Zarodniki

W kształcie cytryny o rozmiarach 10,7–12,9 × 5,6–7,3 μm, brodawkowate, stosunek długości do szerokości 1,8.

Gatunki podobne

• zasłonak anyżkowy (Cortinarius odorifer). Rośnie pod drzewami iglastymi i ma miąższ żółtawy z zielonkawym odcieniem.
• zasłonak miedzianogłowy (Cortinarius orichalceus). Rośnie tylko w górach, pod drzewami iglastymi i ma trzon i blaszki żółtawe.
• Cortinarius cupreorufus, Cortinarius xanthophyllus, Cortinarius splendificus. Te gatunki jednak nie rosną w Polsce.

Występowanie i siedlisko

Znane są jego stanowiska tylko w niektórych krajach Europy i w prowincji Kolumbia Brytyjska w Kanadzie. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano 1 stanowisko (Władysław Wojewoda, 1974 r., Ojcowski Park Narodowy). Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – gatunek potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych.

Grzyb mikoryzowy. Rośnie w cieplejszych regionach na ziemi, głównie na podłożu wapiennym w lasach liściastych pod dębami i bukami.

Grzyb niejadalny.

Przypisy