Zaroślówka
Acrocephalus dumetorum
Blyth, 1849
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

wróblowe

Podrząd

śpiewające

Rodzina

trzciniaki

Rodzaj

Acrocephalus

Gatunek

zaroślówka

Synonimy
  • Notiocichla dumetorum (Blyth, 1849)
  • Notiocichla dumetora (Blyth, 1849)
  • Herbicola dumetorum (Blyth, 1849)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)

Zasięg występowania

     w sezonie lęgowym

     zimowiska

Zaroślówka, trzciniak zaroślowy (Acrocephalus dumetorum) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae). Monotypowy. Nie jest zagrożony.

Występowanie

Zaroślówki są wędrowne. Gniazdują we wschodniej Europie (głównie południowa Finlandia, kraje bałtyckie, Białoruś) na wschód po centralną Rosję (okolice górnego biegu rzeki Leny i południowo-wschodni Ałtaj) i dalej na południe po północny Afganistan. Migrują na zimowiska w południowo-wschodnim subkontynencie indyjskim i w Mjanmie.

Jest to gatunek w ekspansji, poszerzający swój zasięg występowania w kierunku zachodnim. Przykładowo, w Finlandii pojawił się dopiero w latach 30. XX wieku. Ukrainę, Białoruś i kraje bałtyckie zaroślówki skolonizowały w latach 40–60. XX wieku. Na Słowacji po raz pierwszy stwierdzono tego ptaka w 2003, na Węgrzech i w Czechach w 2014.

W Polsce stwierdzenia odnotowano po raz pierwszy w 1967 i 1977. Obecnie odnotowywana już corocznie, obserwuje się głównie śpiewające samce i ptaki złapane podczas obrączkowania. W latach 1967–2014 zaroślówkę stwierdzono około 200 razy. Zaroślówki obserwowane są głównie w północnej i północno-wschodniej części kraju, ale pojedyncze obserwacje miały miejsce między innymi w Wielkopolsce, na Ziemi Łódzkiej, Mazowszu, Lubelszczyźnie i na Podkarpaciu. W 2014 pierwszy raz stwierdzono tego ptaka na Śląsku. 16 lipca 2011 w Wasilkowie koło Białegostoku odkryto pierwszy w Polsce pewny lęg. Kolejne dwa lęgi stwierdzono w 2021 w woj. podlaskim i warmińsko-mazurskim.

Morfologia i rozpoznawanie

Zaroślówka osiąga długość ciała około 13 cm i masę ciała 8–16 g. Z wyglądu bardzo przypomina trzcinniczka (A. scirpaceus) i łozówkę (A. palustris). Odróżnić ją można po dłuższej brwi, sięgającej za oko, krótkiej projekcji lotek, i po śpiewie – wolniejszym od głosu łozówki, składającym się z różnorodnych, powtarzanych fraz.

Ekologia i zachowanie

Zaroślówki gnieżdżą się na różnego typu terenach otwartych, w dolinach rzek, również i lasach liściastych. Często obserwuje się te ptaki na porośniętych wierzbą szarą (łozą; Salix cinerea), na obrzeżach łęgów, a niekiedy i śródpolnych zakrzewieniach. W Indiach na zimowiskach przebywają w różnorodnych środowiskach, od suchych lasów po podmokłe obszary z pojedynczymi krzewami. Żywią się głównie owadami.

Lęgi

Przeważnie zaroślówki łączą się w pary, aczkolwiek odnotowywano przypadki poligamii. Ptaki badane w południowo-wschodniej Finlandii przylatywały na obszary lęgowe pod koniec maja lub na początku czerwca; zwykle samce przybywały kilka dni przed samicami. Łączyły się one w pary lub w poligyniczne grupy: samiec+2 samice, samiec+3 samice, a w jednym przypadku w mieszaną międzygatunkowo grupę: samiec zaroślówki + samica zaroślówki i samica łozówki (A. palustris). Samce ustalały wówczas więcej niż 1 terytorium; u monogamicznych samców ma ono średnicę 15–30 m. Zniesienia liczyły 5–6 jaj. Okres inkubacji trwał 12–13 dni, pisklęta przebywały w gnieździe 9–11 dni.

Status i ochrona

IUCN uznaje zaroślówkę za gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku (stan w 2021). Liczebność światowej populacji, obliczona w oparciu o dane organizacji BirdLife International dla Europy z 2015 roku, mieści się w przedziale 20–50 milionów dorosłych osobników. BirdLife International uznaje trend populacji za wzrostowy ze względu na postępującą ekspansję ptaków tego gatunku.

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Acrocephalus dumetorum, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. 1 2 3 D. Lepage: Blyth's Reed-Warbler Acrocephalus dumetorum. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-13].
  3. ↑ Acrocephalus dumetorum, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. ↑ Systematyka i nazewnictwo polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Acrocephalidae Salvin, 1882 (1838) - trzciniaki - Brush, reed and swamp warblers (wersja: 2020-01-11). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-03-11].
  5. 1 2 3 Dyrcz, A.: Blyth's Reed-warbler (Acrocephalus dumetorum). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (14 września 2016)].
  6. ↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Bushtits, leaf warblers, reed warblers. IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-03-11]. (ang.).
  7. 1 2 3 4 5 Dominik Marchowski: Ptaki Polski. Kompletna lista 450 stwierdzonych gatunków. Wyd. 1. Warszawa: SBM, 2015, s. 356. ISBN 978-83-7845-983-5.
  8. 1 2 Pertti Koskimies. Polygyny in Blyth's Red Warbler. „Annales Zoologici Fennici”. 21, s. 239–242, 1984.
  9. 1 2 Aleksandra Wasińska, Krzysztof Koźlik, Katarzyna Mazur, Krzysztof Ostrowski & Szymon Beuch. Zaroślówka Acrocephalus dumetorum nowym gatunkiem w awifaunie Śląska. „Ptaki Śląska”. 22, s. 151–155, 2015.
  10. ↑ G. Neubauer, A. Sikora, T. Stawarczyk. Występowanie, elementy ekologii i metody wykrywania zaroślówki Acrocephalus dumetorum w Polsce. „Notatki Ornitologiczne”. 50, s. 251–267, 2009.
  11. ↑ Zaroślówka lęgowa w Polsce!. BirdWatching.pl, 2011-07-17. [dostęp 2021-03-11].
  12. ↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 38. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2021. „Ornis Polonica”. 63, s. 130–159, 2022.
  13. ↑ Species factsheet: Acrocephalus dumetorum. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-11-14]. (ang.).
  14. ↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.