Zamek w Swobnicy
Schloss Wildenbruch
nr rej. A-760 z 31 marca 1957

Widok z zachodu (2015)
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Miejscowość

Swobnica

Styl architektoniczny

pierwotnie gotycki

Inwestor

joannici

Wysokość całkowita

31 m (wieża)

Kondygnacje

2–3

Powierzchnia użytkowa

1 961 m²

Rozpoczęcie budowy

1377

Ukończenie budowy

1382

Ważniejsze przebudowy

XV, XVII, XVIII wiek

Pierwszy właściciel

joannici

Kolejni właściciele

Hohenzollernowie, skarb państwa, von Lenart

Obecny właściciel

gmina Banie

Plan budynku
Położenie na mapie gminy Banie
Położenie na mapie Polski
Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Położenie na mapie powiatu gryfińskiego
53°01′51,7″N 14°37′23,9″E/53,031028 14,623306

Zamek w Swobnicy (niem. Schloss Wildenbruch) – zamek z XIV wieku w Swobnicy w powiecie gryfińskim, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa zachodniopomorskiego wraz z parkiem z aleją kasztanowcową.

Historia

Zamek wznieśli joannici baliwatu brandenburskiego w latach 1377–1382 za zgodą książąt szczecińskich Świętobora I i Bogusława VII, wydaną w 1377 roku. Joannici w 1382 roku przenieśli do zamku w Swobnicy swoją komandorię (komturię) po zdobyciu i spaleniu ich zamku w Rurce przez mieszczan z Chojny w 1373 roku. W XV wieku zamek rozbudowano o dwa dodatkowe skrzydła. Po wojnie trzydziestoletniej zamek przejął ród Hohenzollernów z Schwedt, który władał nim do 1945 roku. Przebudowano go w stylu barokowym w latach 1680–1690. Zamek został ponownie przebudowany w XVIII wieku – przekształcono go w rezydencję myśliwską.

Podczas II wojny światowej na zamku przechowywano pomnik Fryderyka II Wielkiego ze Szczecina. Po II wojnie światowej znaleziono na zamku także kapitele z Kołbacza, Nowogardu, Szadzka, renesansowe płyty nagrobne z portretami Filipa I i Barnima IX z żoną. W czasach PRL zespół zamkowy należał do państwowego gospodarstwa rolnego. W tym okresie korpus główny zamku był użytkowany jako spichlerz, a pozostałe pomieszczenia służyły za mieszkania i biura. W 1992 roku zamek nabył holenderski przedsiębiorca von Lenart.

Pierwotny park przez lata zaniedbań zamienił się w gęsty las, a zamek pomimo swojej wartości został zdewastowany w 1954 roku i nie doczekał się remontu (w 2008 roku zawaliło się północne skrzydło) aż do listopada 2011 roku, kiedy to właściciel oddał gminie Banie zaniedbany zamek dzięki działalności Towarzystwa Zamku w Swobnicy, co umożliwiło rozpoczęcie remontu. Główną część zamku pokryto nowym dachem w 2012 roku.

Zamek wpisano do rejestru zabytków nieruchomych 31 marca 1957 roku (nr rej.: A-760), pod tym samym numerem rejestru dopisano park z aleją kasztanowcową 4 grudnia 1980 roku.

Architektura

Zamek znajduje się poza centrum wsi, prowadzi do niego długa aleja obsadzona szpalerem lip i kasztanowców. Zamek znajduje się nad Jeziorem Grodziskim (lub Zamkowym – położonym na rzece Tywie; w dużej mierze wyschniętym), dzięki fosie był z trzech stron otoczony wodą. Jest to obiekt trzyskrzydłowy w stylu pierwotnie gotyckim, na planie kwadratu o boku 50 m, z wewnętrznym dziedzińcem i wieżą o oryginalnej wysokości 31 m o przekroju kwadratu u podstawy. Od zachodu znajduje się przedzamcze, na które składają się dwa ceglane budynki gospodarcze. Powierzchnia użytkowa zamku wynosi 1 961 m², a jego kubatura to 20 049 m³.

Zobacz też

Galeria

Przypisy

  1. 1 2 Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2023, s. 36 [dostęp 2023-03-28].
  2. ↑ Heinrich Jobst von Wintzingerode, Schwierige Prinzen die Markgrafen von Brandenburg-Schwedt, Berlin 2011, s. 77, ISBN 978-3-8305-1881-5, OCLC 780310867 [dostęp 2023-03-28].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Hinterkeuser 2014 ↓, s. II.
  4. 1 2 Hinterkeuser 2014 ↓, s. V.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Swobnica - zamek joannitów [online], Architektura średniowiecza i starożytności [dostęp 2023-03-28] (pol.).
  6. ↑ Hinterkeuser 2014 ↓, s. III.
  7. ↑ Maria Irena Mileska, Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski, Wyd. 2., zmienione, Warszawa: Państwowe Wydawn. Nauk, 1992, s. 702, ISBN 83-01-09822-8, OCLC 28702180 [dostęp 2023-03-28].
  8. ↑ Rurka [online], Zamki znane i nieznane [dostęp 2023-03-28] (pol.).
  9. ↑ Bohdan Guerquin, Zamki w Polsce, Wyd. 2., popr, Warszawa: Arkady, 1984, s. 278, ISBN 83-213-3239-0, OCLC 12302498 [dostęp 2023-03-28].
  10. 1 2 3 4 Tadeusz Wojciech Lange, Szpitalnicy, joannici, kawalerowie maltańscy, Warszawa: Dom Wydawn. Bellona, 1999, s. 89, ISBN 83-11-08970-1, OCLC 43893352 [dostęp 2023-03-28].
  11. ↑ Zbigniew Mazur, Wspólne dziedzictwo? : ze studiów nad stosunkiem do spuścizny kulturowej na Ziemiach Zachodnich i Północnych, Poznań: Instytut Zachodni, 2000, s. 211, ISBN 83-87688-02-9, OCLC 46329184 [dostęp 2023-03-28].
  12. ↑ Kazimierz Piwarski, Stanisława Zajchowska (red.), Odbudowa ziem odzyskanych, 1945-1955, Poznań: Instytut Zachodni, 1957, s. 276.
  13. 1 2 Hinterkeuser 2014 ↓, s. IV.
  14. 1 2 Skwirzyńska 1999 ↓, s. 3.
  15. ↑ Maria Glińska, Stowarzyszenie Historyków Sztuki. Oddział Szczeciński, 50 lat polskich badań nad sztuką Szczecina i Pomorza Zachodniego : materiały z seminarium 29-30 wrzesień 1995, Szczecin: Stowarzyszenie Historyków Sztuki, Oddział Szczeciński, 1996, s. 99, ISBN 83-905667-1-0, OCLC 40744159 [dostęp 2023-03-28].
  16. ↑ Hinterkeuser 2014 ↓, s. IV–V.
  17. 1 2 3 4 Skwirzyńska 1999 ↓, s. 2.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.