Zamek w Przyszowej – średniowieczny obiekt obronny na górze Łyżka koło wsi Przyszowa w powiecie limanowskim w województwie małopolskim. Obiekt ten został zaklasyfikowany jako zamek w Katalogu grodzisk i zamczysk w Karpatach (1993) J. Marszałka.

Na zachód od Przyszowej, na płaskim szczycie wysokiej góry nazywanej Łyżka (niekiedy także Wyżka, Wyszka lub Łyska) (807 m n.p.m.; niektóre źródła podają wysokość 802 m n.p.m.), znajdują się pozostałości wału ziemnego i suchej fosy; układ terenu sugeruje, że wały mogły być podwójne. Według miejscowych podań w XIII wieku schroniła się tu przed Tatarami wraz ze skarbcem klasztornym święta Kinga, żona Bolesława Wstydliwego, założycielka zakonu klarysek w Starym Sączu. Według podania nazwa góry pochodzi od srebrnej łyżki upuszczonej lub zgubionej przez świętą Kingę w chwili odejścia z tego miejsca. Legendy ludowe o skarbach klasztornych ukrytych przed Tatarami na górze Łyżka przytacza m.in. Żegota Pauli w pracy Podróże naukowe po Sądecczyznie.

W literaturze archeologicznej wysuwano przypuszczenie, że początkowo na górze Łyżka znajdował się obiekt obronny należący do kasztelanii sądeckiej, a później zameczek rycerski rodu posługującego się zawołaniem "Janina" lub "Jonina", które dało początek herbowi Janina.

Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich wspomina, że według podań ludowych na górze Łyżka znajdują się "obszerne podziemia, dla bardzo ciasnych przejść i zepsutego powietrza niedostatecznie zbadane". W dniu 28 listopada 2004 roku speleolodzy ze Stowarzyszenia Speleoklub Beskidzki zlokalizowali na wschodnim stoku góry, na wysokości 700 m n.p.m., niewielką jaskinię o głębokości ok. 2 m; otrzymała ona nazwę katalogową Schronisko z Lisem, gdyż w środku zauważono lisa.

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Przyszowa, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. IX: Pożajście – Ruksze, Warszawa 1888, s. 235.
  2. 1 2 B. Bubula, opis Schroniska z Lisem K.Bw – 02.32 na stronie Beskid Wyspowy
  3. ↑ J. Marszałek, Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Warszawa 1993
  4. ↑ J. Marszałek, Katalog grodzisk i zamczysk w Karpatach, Wydawnictwo Stanisław Kryciński, Warszawa 1993
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.