Zaganiacz mały

Zaganiacz mały
	Iduna caligata
	(Lichtenstein, 1823)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	trzciniaki
Rodzaj	Iduna
Gatunek	zaganiacz mały
Synonimy
	Sylvia caligata Lichtenstein, 1823; Hippolais caligata (Lichtenstein, 1823); Hippolais caligata caligata (Lichtenstein, 1823); Iduna caligata caligata (Lichtenstein, 1823);
	Sylvia caligata Lichtenstein, 1823; Hippolais caligata (Lichtenstein, 1823); Hippolais caligata caligata (Lichtenstein, 1823); Iduna caligata caligata (Lichtenstein, 1823);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; w sezonie lęgowym zimowiska

Zaganiacz mały (Iduna caligata) – gatunek małego ptaka z rodziny trzciniaków (Acrocephalidae), wcześniej zaliczany do pokrzewkowatych (Sylviidae). Zamieszkuje Eurazję, zimuje w Indiach; sporadycznie zalatuje do Polski. Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1823 roku Martin Heinrich Carl Lichtenstein, nadając mu nazwę Sylvia caligata. Miejsce typowe to rzeka Ilek w okolicach Orenburga. Takson był zaliczany rodzaju Hippolais, ale w 2009 roku na podstawie analizy filogenetycznej został przeniesiony do Iduna. Nie wyróżnia się podgatunków. Dawniej za jego podgatunek bywał uznawany zaganiacz afgański (Iduna rama), klasyfikowany obecnie jako osobny gatunek. Proponowany podgatunek annectens z południowo-wschodniego Ałtaju nie jest uznawany.

Morfologia

Zaganiacz mały jest podobny do gatunków z rodzaju Phylloscopus, ale jest bardziej przysadzisty. Długość ciała 11–12,5 cm; masa ciała 7–11 g. Obie płcie są do siebie podobne.

Zasięg występowania

Występuje od skrajnie południowo-wschodniej Finlandii, zachodniej i południowo-zachodniej Rosji na wschód po Kazachstan, skrajnie północno-zachodnie Chiny, północno-zachodnią Mongolię i południowo-środkową Syberię. Zimuje głównie w środkowo-wschodnich i południowo-wschodnich Indiach.

W maju 2013 roku w Jastarni odnotowano pierwsze wystąpienie gatunku w Polsce. Do końca 2021 roku odnotowano łącznie 8 stwierdzeń.

Ekologia i zachowanie

Biotop: Występuje głównie na stepie z niskimi zaroślami; w strefie umiarkowanej także na zarośniętych pastwiskach i łąkach.

Rozród: Sezon lęgowy trwa od maja do początku lipca. Gniazdo umieszczone jest na ziemi lub nisko nad nią (do 1 m). Ma kształt miseczki i zbudowane jest z gałązek, korzonków, łodyg i liści; wyściółkę stanowi drobniejszy materiał, w tym pióra, włosie i puszysty materiał roślinny.

Pożywienie: Żywi się głównie owadami i innymi bezkręgowcami.

Status i ochrona

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje zaganiacza małego za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, wstępnie obliczona w oparciu o szacunki organizacji BirdLife International dla Europy na rok 2015, zawiera się w przedziale 560 000 – 1 200 000 dorosłych osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za wzrostowy ze względu na rozprzestrzenianie się gatunku w kierunku zachodnim.

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.

Zobacz też

ptaki Polski

Przypisy

1 2 Iduna caligata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 6 7 Svensson, L.: Booted Warbler (Iduna caligata). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].
1 2 3 4 D. Lepage: Booted Warbler Iduna caligata. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-14]. (ang.).
1 2 3 4 5 Iduna caligata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ M.H.C.M.H.C. Lichtenstein M.H.C.M.H.C., Naturhistorischer Anhang, [w:] EduardE. Eversmann, Reise von Orenburg nach Buchara, Berlin 1823, s. 128 (niem.).
↑ Silke Fregin, Martin Haase, Urban Olsson, Per Alström. Multi-locus phylogeny of the family Acrocephalidae (Aves: Passeriformes) – The traditional taxonomy overthrown. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 52 (3), s. 866–878, 2009. DOI: 10.1016/j.ympev.2009.04.006. (ang.).
↑ F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2023-01-14]. (ang.).
↑ Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Godfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.
↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raporty. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2013. „Ornis Polonica”. 55, s. 181–218, 2014.
↑ Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 38. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2021. „Ornis Polonica”. 63, s. 130–159, 2022.
↑ Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[itis-1] 1 2 Iduna caligata, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[hbwa-2] 1 2 3 4 5 6 7 Svensson, L.: Booted Warbler (Iduna caligata). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (red.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. Lynx Edicions, Barcelona, 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-10)].

[avibase-3] 1 2 3 4 D. Lepage: Booted Warbler Iduna caligata. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-01-14]. (ang.).

[iucn-4] 1 2 3 4 5 Iduna caligata, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[oryg-5] M.H.C.M.H.C. Lichtenstein M.H.C.M.H.C., Naturhistorischer Anhang, [w:] EduardE. Eversmann, Reise von Orenburg nach Buchara, Berlin 1823, s. 128 (niem.).

[mpe52-6] Silke Fregin, Martin Haase, Urban Olsson, Per Alström. Multi-locus phylogeny of the family Acrocephalidae (Aves: Passeriformes) – The traditional taxonomy overthrown. „Molecular Phylogenetics and Evolution”. 52 (3), s. 866–878, 2009. DOI: 10.1016/j.ympev.2009.04.006. (ang.).

[ioc-7] F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v12.2). [dostęp 2023-01-14]. (ang.).

[sterry-8] Paul Sterry, Andrew Cleve, Andy Clements, Peter Godfellow: Ptaki Europy: przewodnik. Warszawa: 2007. ISBN 978-83-247-0818-5.

[kf2013-9] Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raporty. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2013. „Ornis Polonica”. 55, s. 181–218, 2014.

[kf2021-10] Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 38. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2021. „Ornis Polonica”. 63, s. 130–159, 2022.

[11] Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).