Titawin
υ Andromedae

Położenie w gwiazdozbiorze
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór

Andromeda

Rektascensja

01h 36m 47,842s

Deklinacja

+41° 24′ 19,64″

Paralaksa (π)

0,07412 ± 0,00019″

Odległość

44,00 ± 0,11 ly
13,492 ± 0,035 pc

Wielkość obserwowana

4,10 ± 0,05m

Rozmiar kątowy

1,114 ± 0,009 mas

Ruch własny (RA)

−173,33 ± 0,20 mas/rok

Ruch własny (DEC)

−381,80 ± 0,13 mas/rok

Prędkość radialna

−28,59 ± 0,08 km/s

Charakterystyka fizyczna
Typ widmowy

A: F9 V
B: M4,5 V

Masa

A: 1,27 ± 0,06 M☉

Promień

A: 1,631 ± 0,014 R☉

Metaliczność [Fe/H]

0,09 ± 0,06

Wielkość absolutna

3,45 ± 0,02m

Jasność

A: 3,4 L☉

Temperatura

A: 6212 ± 80 K

Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół

Centrum Galaktyki

Półoś wielka

7195 pc

Mimośród

0,2068

Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 50 And
2MASS: J01364784+4124200
Bonner Durchmusterung: BD+40°332
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 1045
Boss General Catalogue: GC 1948
Katalog Gliesego: GJ 61
Katalog Henry’ego Drapera: HD 9826
Katalog Hipparcosa: HIP 7513
Katalog jasnych gwiazd: HR 458
SAO Star Catalog: SAO 37362
TYC 2822-2210-1, PPM 44216, CCDM 01367+4125

Titawin (Ypsilon Andromedae, υ And) – gwiazda w gwiazdozbiorze Andromedy, odległa o 44 lata świetlne od Słońca. Gwiazda ma układ planetarny.

Nazwa

Nazwa własna gwiazdy, Titawin, nie jest nazwą tradycyjną, lecz została wyłoniona w publicznym konkursie w 2015 roku. Wywodzi się ona od marokańskiego miasta Tetuan, wpisanego na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Nazwę tę, jak również nazwy planet, zaproponował Klub Astronomiczny Vega z Maroka. Gwiazda nie miała tradycyjnej nazwy własnej, dla Koptów stanowiła część „stacji księżycowej” Kuton, „nić”.

Charakterystyka obserwacyjna

Ypsilon Andromedae to gwiazda o wielkości obserwowanej 4,10m, a jej wielkość absolutna jest równa 3,45m. Widoczna gołym okiem, jest najjaśniejszą z gwiazd położonych pomiędzy jaśniejszymi gwiazdami Almach i Mirach, bliżej pierwszej z nich.

Charakterystyka fizyczna

Ypsilon Andromedae jest gwiazdą podwójną. Jej główny składnik A (Titawin) to żółto-biały karzeł, gwiazda ciągu głównego należąca do typu widmowego F9 lub F8. Ma ona temperaturę około 6200 K i świeci 3,4 razy jaśniej niż Słońce. Jej promień jest o 63% większy niż promień Słońca, masę tej gwiazdy szacuje się na około 1,3 masy Słońca.

Gwiazda ta ma towarzyszkę Ypsilon Andromedae B, która jest czerwonym karłem. W 2002 roku stwierdzono, że ma ona taki sam ruch własny jak jaśniejsza gwiazda. Odległa o 55,6″ (pomiar z 2015 roku), jest oddalona w przestrzeni od składnika υ And A o około 750 au i obiega ją w czasie co najmniej 16 tysięcy lat. Należy do typu widmowego M4,5.

Ponadto układ ma dwie inne optyczne towarzyszki.

Układ planetarny

W latach 1996–1999 astronomowie zidentyfikowali trzy planety krążące wokół tej gwiazdy. Był to pierwszy zidentyfikowany układ wielu planet krążących wokół gwiazdy ciągu głównego (oprócz Układu Słonecznego. W 2015 roku w konkursie wyłoniono nazwy planet: Saffar (Ypsilon Andromedae b), Samh (c) i Majriti (d).

Długofalowy trend zmian prędkości radialnej wykazał też istnienie czwartej planety, Ypsilon Andromedae e, o ponad dziesięcioletnim okresie obiegu. Wszystkie te ciała są gazowymi olbrzymami; masywna Ypsilon Andromedae d (Majriti) krąży w ekosferze gwiazdy.

Obserwacje tego układu wskazują, że płaszczyzny orbit planet c i d (Samh i Majriti) są nachylone pod kątem 30° jedna do drugiej. Nachylenie to może być skutkiem silnych oddziaływań grawitacyjnych lub nawet zderzeń pomiędzy ciałami w układzie, które mogły być wywołane przez grawitację masywnych planet lub gwiazdy Ypsilon Andromedae B. Dzięki określeniu nachylenia orbity do osi obserwacji, możliwe stało się wyznaczenie rzeczywistej masy tych planet.

Towarzysz
 Masa
(MJ)		 Okres orbitalny
(dni)		 Półoś wielka
(au)		 Ekscentryczność
b (Saffar) >0,62 ± 0,09 4,61711 ± 0,00018 0,059 ± 0,001 0,01186 ± 0,0006
c (Samh) 9,1+5,04−2,93 240,937 ± 0,06 0,861 0,24 ± 0,10
d (Majriti) 23,58+2,93−2,29 1281,4 ± 2,0 2,55 0,316+0,006−0,070
e >1,059 ± 0,028 3848,86 ± 0,74 5,2456 ± 0,00067 0,00536 ± 0,00044

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Titawin (gwiazda) w bazie SIMBAD (ang.)
  2. 1 2 3 4 Mason et al.: WDS J01368+4124A. [w:] The Washington Double Star Catalog [on-line]. VizieR, 2014.
  3. 1 2 3 Patrick J. Lowrance, J. Davy Kirkpatrick, Charles A. Beichman. A Distant Stellar Companion in the υ Andromedae System. „The Astrophysical Journal Letters”. 572 (1), s. L79–L81, 2002. DOI: 10.1086/341554. arXiv:astro-ph/0205277. Bibcode: 2002ApJ...572L..79L. (ang.).
  4. 1 2 3 4 5 6 7 ups And b w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  5. ↑ Obliczona na podstawie paralaksy i wielkości obserwowanej.
  6. 1 2 3 Jim Kaler: Upsilon Andromedae. [w:] STARS [on-line]. [dostęp 2018-05-22]. (ang.).
  7. 1 2 3 Anderson E., Francis C: HIP 7513. [w:] Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-09-05]. (ang.).
  8. ↑ Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-09-05].
  9. 1 2 Final Results of NameExoWorlds Public Vote Released. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2015-12-15. [dostęp 2015-12-16].
  10. ↑ The Approved Names. [w:] NameExoWorlds [on-line]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna / Zooniverse, 2015-12-15. [dostęp 2015-12-16].
  11. ↑ Andromeda, the Woman Chained. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 36. ISBN 0-486-21079-0. (ang.).
  12. 1 2 3 Upsilon Andromedae. SolStation. [dostęp 2018-09-05]. (ang.).
  13. ↑ Where is Upsilon Andromedae? w serwisie APOD: Astronomiczne zdjęcie dnia
  14. ↑ UCAC4 657-006214 w bazie SIMBAD (ang.)
  15. ↑ R. Paul Butler, Geoffrey W. Marcy, Debra A. Fischer, Timothy M. Brown i inni. Evidence for Multiple Companions to υ Andromedae. „The Astrophysical Journal”. 526 (2), s. 916–927, 1999. DOI: 10.1086/308035. Bibcode: 1999ApJ...526..916B. (ang.).
  16. ↑ Barbara E. McArthur, et al.. New observational constraints on the υ Andromedae system with data from the Hubble Space Telescope and Hobby-Eberly Telescope. „Astrophysical Journal”. 715 (2). DOI: 10.1088/0004-637X/715/2/1203.
  17. ↑ S. Curiel, J. Cantó, L. Georgiev, C.E. Chávez i inni. A fourth planet orbiting υ Andromedae. „Astronomy & Astrophysics”. 525, 2011. DOI: 10.1051/0004-6361/201015693.
  18. ↑ Out of Whack Planetary System Offers Clues to a Disturbed Past. [w:] HubbleSite [on-line]. NASA, 2010-05-24. [dostęp 2018-09-05].
  19. ↑ Rory Barnes, Richard Greenberg, Thomas R. Quinn, Barbara E. McArthur i inni. Origin and Dynamics of the Mutually Inclined Orbits of Upsilon Andromedae c and d. „Astrophysical Journal”. 726 (2), 2011. DOI: 10.1088/0004-637X/726/2/71. arXiv:1011.2216.
  20. ↑ ups And c w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  21. ↑ ups And d w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
  22. ↑ ups And e w serwisie The Extrasolar Planets Encyclopaedia (ang.)
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.