| nr rej. A/83 z 20.01.1971 | |
YMCA Łódź w 2007 roku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres | |
| Styl architektoniczny |
modernizm |
| Architekt |
Wiesław Lisowski |
| Kondygnacje |
4 |
| Powierzchnia użytkowa |
8700 m² |
| Rozpoczęcie budowy |
1932 |
| Ukończenie budowy | |
| Ważniejsze przebudowy |
1949 |
| Pierwszy właściciel |
YMCA Polska |
| Kolejni właściciele |
Młodzieżowy Dom Kultury (Pałac Młodzieży im. J. Tuwima) |
| Obecny właściciel |
YMCA Polska |
Położenie na mapie Łodzi | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa łódzkiego | |
| 51°46′05,84″N 19°27′30,66″E/51,768289 19,458517 | |
| Strona internetowa | |
YMCA Łódź – łódzki oddział Związku Młodzieży Chrześcijańskiej Polska YMCA, będącego częścią światowego aliansu organizacji YMCA.
Celem YMCA jest prowadzenie działalności edukacyjnej, sportowej, charytatywnej i wychowawczej.
Historia
II Rzeczpospolita
Polską YMCA stworzono 8 grudnia 1923. Zorganizowano ogniska (oddziały) w kilku miastach, również w Łodzi. Dyrektorem ogniska został Aleksander Leśniewicz. Pierwszą siedzibą YMCA Łódź był budynek przy ul. Piotrkowskiej 243.
Gmach, będący obecnie siedzibą łódzkiego ogniska, powstał w latach 1932–1935 według projektu Wiesława Lisowskiego (pływalnia – pierwsza kryta pływalnia w Łodzi – została oddana do użytku w 1936). Przed wojną budynek był uważany za najlepiej wyposażony gmach organizacji YMCA w Europie. W tym czasie łódzką „Imką” kierował Amerykanin H.J. Rounds.
Rozwój YMCA Łódź został zatrzymany podczas II wojny światowej. W budynku organizacji, podówczas przy Dietrich–Eckart–Strasse, działał klub dla oficerów niemieckich.
Polska Ludowa
YMCA Łódź reaktywowano w 1945 (prowadziła wtedy również kursy przysposobienia zawodowego). W 1949 od strony zachodniej dobudowano salę teatralną według projektu Stanisława Kowalskiego.
W budynkach YMCA w Polsce po wojnie grywano jazz, a łódzkiej siedzibie YMCA działał Jazz Klub Melomani. Zakazano tego w 1949 roku. Szczególnie drastycznie rozprawiono się z jazzem w łódzkiej YMCA, gdzie spalono całą bibliotekę, a płyty potłuczono.
Zawodnicy YMCA Łódź byli pierwszymi mistrzami Polski w siatkówce mężczyzn (w 1929). Złoty medal mistrzostw kraju zdobyli również koszykarze (w 1948).
W grudniu 1949 YMCA Polska została rozwiązana przez władze, a majątek organizacji znacjonalizowano.
W budynku łódzkiej „Imki” pomieszczono Młodzieżowy Dom Kultury. Z dniem 1 września 1964 r. zmieniono nazwę na Pałac Młodzieży im. Juliana Tuwima. W sali teatralnej utworzono Teatr Rozmaitości, który jednak nie był samodzielną jednostką. Funkcjonował jako sala teatralna dla okazjonalnych przedstawień prezentowanych w Łodzi. Z czasem stał się drugą sceną zawodowego Teatru 7.15. Pałac Młodzieży był placówką zajęć pozalekcyjnych (pracownie techniczne, teatralne, baletowe, naukowe oraz sekcje sportowe). W 1975 powstał tu Harcerski Zespół Pieśni i Tańca „Krajki”, reprezentacyjny zespół Chorągwi Łódzkiej ZHP.
III Rzeczpospolita
Łódzka YMCA wznowiła działalność w 1990. Budynek przy ul. Moniuszki został odzyskany w 1993. Z powodu braku porozumienia pomiędzy władzami miasta a kierownictwem łódzkiej YMCA w sprawach finansowych i dalszego funkcjonowania Pałacu przy ul. Moniuszki, został on przeniesiony do budowanego gmachu na osiedlu Retkinia w zachodniej części Łodzi. Po wyprowadzeniu się Pałacu miasto na krótki okres ulokowało w „Imce” kilka swoich agend.
Aktualnie (2015) budynek jest w coraz gorszym stanie technicznym (m.in. nie działa pływalnia). Duża jego część stoi pusta. W części obiektu prowadzona jest działalność statutowa, w pozostałej, na zasadzie wynajmu, działalność komercyjna, np. dawny teatr został gruntowanie przebudowany i jest wykorzystywany na działalność restauracyjną.
Obiekt został uwieczniony w dziełach filmowych, np. w „Aktorach prowincjonalnych” Agnieszki Holland, czy „Porno” Marka Koterskiego.
Architektura gmachu
Obiekt modernistyczny (zmodernizowany klasycyzm); zbudowany z prostopadłościennych brył o zróżnicowanej wysokości (rozbicie na bryły jest wyrazem funkcjonalizmu). Od ul. Moniuszki część środkowa cofnięta, po bokach ryzality. Budynek urozmaicony pionowymi lizeno-skarpami oraz podcieniami od strony północnej. We wnętrzu zaplanowano basen, sale teatralne, bibliotekę z czytelnią, sale wykładowe oraz klubowe.
Gmach ten to „jedno z najważniejszych łódzkich dzieł lat międzywojennych związanych z nurtem modernistycznym".
Obecnie budynek jest w złym stanie, zaprzestano wykorzystywania basenu; obiekt wymaga pilnego remontu.
Zajęcia prowadzone w YMCA Łódź
- aerobic
- sekcja koszykówki
- kurs rysunku i malarstwa
- łódzki klub miłośników fantastyki
- karate dla dzieci (Budokai Kyokushin)
- zajęcia dla kobiet w ciąży oraz dla matek i niemowląt
Ognisko bierze udział w programie Unii Europejskiej „Młodzież w Działaniu”, wspierającym uczestnictwo w kształceniu pozaszkolnym (edukacji pozaformalnej).
Zobacz też
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków – województwo łódzkie. nid.pl, 2013-06-30. s. 41. [dostęp 2013-08-08].
- 1 2 3 Stefański i Ciarkowski 2018 ↓, s. 79.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Joanna Olenderek: Łódzki modernizm. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2011, s. 78-79. ISBN 978-83-7729-087-3.
- ↑ Misja ZMCh „Polska YMCA”. ymca.pl. [dostęp 2012-02-15].
- 1 2 YMCA w Polsce. ymca.pl. [dostęp 2012-02-15].
- 1 2 3 Stefański i Ciarkowski 2018 ↓, s. 80.
- ↑ „Łódź w Ilustracji”, 7 VII 1935, nr 27, s. 2 (zdjęcie portretowe)
- ↑ „Głos Robotniczy”, wyd. A, 17.08.1964, nr 194, s. 2.
- ↑ Harcerski Zespół Artystyczny „Krajki”. palacmlodziezy.lodz.pl. [dostęp 2012-03-06].
- ↑ Historia. hzakrajki.prv.pl. [dostęp 2012-03-06].
- 1 2 Zajęcia prowadzone w YMCA Łódź. ymca-lodz.pl. [dostęp 2012-02-15].
- ↑ Stefański i Ciarkowski 2018 ↓, s. 79-80.
- ↑ Od lat nikt tu nie pływa. Opuszczona pływalnia YMCA [ZDJĘCIA] - zdjęcie nr 1 [online], gazetapl [dostęp 2021-01-02] (pol.).
Bibliografia
- Krzysztof Stefański, Błażej Ciarkowski: Modernizm w architekturze Łodzi XX wieku. 2018.
Linki zewnętrzne
- siedziba Stowarzyszenia YMCA na stronie Centrum Informacji Turystycznej w Łodzi
- zdjęcia budynku przy ul. Moniuszki na stronie fotopolska.eu