Xenasmatella vaga (Fr.) Stalpers – gatunek grzybów należący do rodziny woskóweczkowatych (Xenasmataceae).

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Xenasmatiella, Xenasmataceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.

Po raz pierwszy gatunek ten został opisany w 1821 r. przez Eliasa Friesa jako Phlebia vaga. Do rodzaju Xenasmatiella przeniósł go Joast A. Stalpers w 1996 r.

Synonimów ma ponad 40. Niektóre z nich:

Władysław Wojewoda w 2003 r. zaproponował polską nazwę żylaczka żółtobrązowa, Franciszek Błoński w 1889 r. opisywał ten gatunek pod nazwą nalotek żółty. Po przeniesieniu do rodzaju Xenasmatiella obydwie polskie nazwy są niespójne z nazwą naukową.

Morfologia

Owocnik rozpostarty, często zajmujący dużą powierzchnię. Jest pajęczynowaty, delikatny i błoniasty. Obrzeża rozrzedzone, strzępiaste i przechodzące w sznury grzybniowe anastomozujące z sobą. Początkowo ma żółtawy kolor, szczególnie w strefach sterylnych, które są siarkowożółte. Starsze owocniki stają się ochrowe i brązowe.

Cechy mikroskopowe

System strzępkowy monomityczny. Strzępki podstawowe ze sprzążkami, o średnicy 2–4 μm, cienkościenne, słabo lub średnio rozgałęzione, przy czym odgałęzienia powstają zwykle przy przegrodach. Strzępki powierzchniowe o średnicy 1,5–6 μm, z przegrodami, słabo rozgałęzione. Sprzążki występują na niektórych tylko przegrodach. Niektóre strzępki silnie inkrustowane hialinowymi kryształkami. Cystyd brak. Podstawki cylindryczne o rozmiarach 15–20 × 5–6 μm, z 4–sterygmami. Zarodniki elipsoidalne, brodawkowate, o rozmiarach 5–5,5(–6) × 4–4,5 µm.

Występowanie i siedlisko

Występuje głównie w Europie. Poza Europą znany tylko w stanie Clarion w USA. W Europie występuje w Rosji, Turcji, Estonii, Francji, Niemczech, Polsce, Węgrzech, Bośni i Hercegowinie, Chorwacji, Macedonii, Słowenii, Serbii, Belgii, Wielkiej Brytanii, Białorusi, Portugalii, Szwecji, Hiszpanii, Austrii, Włoszech, Danii, Norwegii, Szwajcarii, Finlandii i na Kaukazie. W piśmiennictwie naukowym na terenie Polski do 2003 r. podano kilkanaście stanowisk.

Saprotrof, powoduje białą zgniliznę drewna. Występuje na martwym drewnie w lasach – na pniach i opadłych gałęziach, zarówno na drewnie liściastym, jak iglastym. W Polsce odnotowano występowanie na drewnie olszy, brzozy, buka, sosny i dębu, w innych krajach Europy także na drewnie grabu pospolitego i wschodniego, jałowca pospolitego i fenickiego, sosny czarnej, jodły pospolitej, świerka pospolitego, chruściny jagodnej, Calicotome spinosa.

Przypisy