Wurmbea

Wurmbea inusta
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

liliopodobne (≡ jednoliścienne)

Rząd

liliowce

Rodzina

zimowitowate

Rodzaj

Wurmbea

Nazwa systematyczna
Wurmbea Thunb.
Nov. Gen. Pl. 1: 18 (1781)
Typ nomenklatoryczny

Wurmbea capensis Thunb..

Synonimy
  • Anguillaria R.Br.
  • Onixotis Raf.
  • Skizima Raf.
  • Dipidax Lawson ex Salisb.
  • Neodregea C.H.Wright

Wurmbea Thunb. – rodzaj wieloletnich, ziemnopączkowych roślin zielnych z rodziny zimowitowatych, obejmujący 49 gatunków występujących w tropikalnej i południowej Afryce oraz Australii. Rośliny te zawierają silnie toksyczny alkaloid kolchicynę, flawon luteloinę oraz kwas wanilinowy i kwas salicylowy.

Nazwa rodzaju została nadana na cześć Friedricha van Wurmba, osiemnastowiecznego duńskiego przyrodnika, sekretarza Bataviaasch Genootschap van Kunsten en Wetenschappen w Holenderskich Indiach Wschodnich.

Morfologia

Pokrój
Drobne rośliny zielne, osiągające wysokość od 2–5 cm (Wurmbea minima) do 10–30 cm (Wurmbea dolichantha).
Łodyga
Jajowata do niemal kulistej bulwa pędowa okryta ciemną, skórzastą lub błoniastą tuniką. Pęd naziemny wzniesiony.
Liście
Rośliny tworzą od dwóch do czterech liści łodygowych, nitkowatych do jajowatych, siedzących, okalających pęd tworząc pochwę liściową.
Kwiaty
Kwiaty obupłciowe lub jednopłciowe, pojedyncze lub zebrane w kłosowaty skrętek. Okwiat promienisty, trwały. Listki okwiatu zrośnięte u nasady i tworzące rurkę, białe, kremowe lub żółtawe do czerwonych lub brązowych, niekiedy z ciemniejszymi brzegami lub wierzchołkami, często z ciemnymi miodnikami. Pręciki wyrastające do poziomu ujścia gardzieli okwiatu lub powyżej. Zalążnia cylindryczna, głęboko trójklapowana. Trzy szyjki słupka długie i smukłe lub krótkie i haczykowate.
Owoce
Jajowate do podługowatych torebki. Nasiona kuliste lub niemal kuliste, brązowe lub czarne.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 10, 14, 20, 22, 40.

Systematyka

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG IV z 2016)
Rodzaj zaliczany jest do plemienia Anguillarieae w rodzinie zimowitowatych (Colchicaceae), należącej do rzędu liliowców (Liliales) zaliczanych do jednoliściennych (monocots).
Gatunki
  • Wurmbea angustifolia B.Nord.
  • Wurmbea australis (R.J.Bates) R.J.Bates
  • Wurmbea biglandulosa (R.Br.) T.D.Macfarl.
  • Wurmbea burttii B.Nord.
  • Wurmbea calcicola T.D.Macfarl.
  • Wurmbea capensis Thunb.
  • Wurmbea centralis T.D.Macfarl.
  • Wurmbea cernua T.D.Macfarl.
  • Wurmbea citrina (R.J.Bates) R.J.Bates
  • Wurmbea compacta B.Nord.
  • Wurmbea decumbens R.J.Bates
  • Wurmbea densiflora (Benth.) T.D.Macfarl.
  • Wurmbea deserticola T.D.Macfarl.
  • Wurmbea dilatata T.D.Macfarl.
  • Wurmbea dioica (R.Br.) F.Muell.
  • Wurmbea dolichantha B.Nord.
  • Wurmbea drummondii Benth.
  • Wurmbea elatior B.Nord.
  • Wurmbea elongata B.Nord.
  • Wurmbea glassii (C.H.Wright) J.C.Manning & Vinn.
  • Wurmbea graniticola T.D.Macfarl.
  • Wurmbea hiemalis B.Nord.
  • Wurmbea inflata T.D.Macfarl. & A.L.Case
  • Wurmbea inframediana T.D.Macfarl.
  • Wurmbea inusta (Baker) B.Nord.
  • Wurmbea kraussii Baker
  • Wurmbea latifolia T.D.Macfarl.
  • Wurmbea marginata (Desr.) B.Nord.
  • Wurmbea minima B.Nord.
  • Wurmbea monantha (Endl.) T.D.Macfarl.
  • Wurmbea monopetala (L.f.) B.Nord.
  • Wurmbea murchisoniana T.D.Macfarl.
  • Wurmbea nilpinna R.J.Bates
  • Wurmbea odorata T.D.Macfarl.
  • Wurmbea punctata (L.) J.C.Manning & Vinn.
  • Wurmbea pusilla E.Phillips
  • Wurmbea pygmaea (Endl.) Benth.
  • Wurmbea recurva B.Nord.
  • Wurmbea robusta B.Nord.
  • Wurmbea saccata T.D.Macfarl. & S.J.van Leeuwen
  • Wurmbea sinora T.D.Macfarl.
  • Wurmbea spicata (Burm.f.) T.Durand & Schinz
  • Wurmbea stellata R.J.Bates
  • Wurmbea stricta (Burm.f.) J.C.Manning & Vinn.
  • Wurmbea tenella (Endl.) Benth.
  • Wurmbea tenuis (Hook.f.) Baker
  • Wurmbea tubulosa Benth.
  • Wurmbea uniflora (R.Br.) T.D.Macfarl.
  • Wurmbea variabilis B.Nord.

Zastosowanie

Wiele gatunków tych roślin jest uprawianych w ogrodach jako rośliny ozdobne.

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2020-02-20] (ang.).
  2. 1 2 Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2017-10-20] (ang.).
  3. ↑ Tropicos. Missouri Botanical Garden. [dostęp 2011-03-27].
  4. 1 2 3 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families. The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-03-27]. (ang.).
  5. ↑ H. Potesilová, T.D. Macfarlane, D. Guénard i V. Šimánek. Alkaloids and phenolics of Wurmbea and Burchardia species. „Phytochemistry”. 26 (4), s. 1031-1032, 1987. DOI: 10.1016/S0031-9422(00)82343-2. (ang.).
  6. ↑ D. Gledhill: The names of plants. Cambridge ; New York: Cambridge University Press, 2008, s. 408. ISBN 978-0-521-86645-3.
  7. 1 2 3 4 5 John Manning, Peter Goldblatt, D. A. Snijman: The color encyclopedia of cape bulbs. Portland: Timber Press, 2002, s. 409-411. ISBN 978-0-88192-547-0.
  8. 1 2 3 B. Nordenstam: Colchicaceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. 3: Flowering Plants. Monocotyledons. Lilianae (except Orchidaceae). Berlin Heidelberg: Springer-Verlag, 1998, s. 182. ISBN 3-540-64060-6. (ang.).
  9. ↑ Gwen J. Harden: Flora of New South Wales. Kensington, NSW, Australia: New South Wales University Press, 1990, s. 110. ISBN 978-0-86840-188-1.
  10. ↑ John E. Bryan: Bulbs. Portland, Or.: Timber Press, 2002, s. 474. ISBN 978-0-88192-529-6.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.