Wojciech Jacek Stec
Data i miejsce urodzenia

15 października 1940
Warszawa

Profesor nauk chemicznych
Specjalność: chemia bioorganiczna
Alma Mater

Politechnika Łódzka

Doktorat

1968 – nauki chemiczne

Habilitacja

1974 – nauki chemiczne
Instytut Chemii Organicznej PAN

Profesura

1979

Polska Akademia Nauk
Status

członek rzeczywisty

Funkcja

Wiceprezes PAN (2007–2010)

Doktor honoris causa
Politechnika Łódzka – 2012
Praca naukowa
Jednostka

Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN

Odznaczenia

Wojciech Jacek Stec (ur. 15 października 1940 w Warszawie) – polski chemik specjalizujący się w chemii bioorganicznej.

Życiorys

Uczęszczał do Szkoły Podstawowej nr 3 oraz I Liceum Ogólnokształcącego im. J. Śniadeckiego w Pabianicach, gdzie w 1958 uzyskał świadectwo dojrzałości. Od 1962 członek PZPR. W 1963 roku ukończył studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Łódzkiej. Podejmując pracę w Instytucie Chemii Organicznej Polska Akademia Nauk (PAN) specjalizował się w lekkiej syntezie organicznej. W 1968 na tej samej uczelni uzyskał stopień doktora nauk chemicznych. Stopień doktora habilitowanego uzyskał w 1974 w Instytucie Chemii Organicznej PAN. Tytuł profesora nadzwyczajnego otrzymał w 1979, a profesora zwyczajnego w 1986 roku.

Pracuje w Centrum Badań Molekularnych i Makromolekularnych PAN, gdzie kieruje Zakładem Chemii Bioorganicznej. Jego wczesne prace dotyczyły syntezy i stereochemii organicznych związków fosforu, w tym syntezy enancjomerów grupy leków przeciwnowotworowych, takich jak cyklofosfamid, ifosfamid, trofosfamid. Jego badania były podstawą opracowania technologii wytwarzania Macdafenu (jednego z leków, opartych na ifosfamidzie).

Zajmował się również stosowaniem wytwarzanych związków fosforu jako narzędzi badawczych w biologii molekularnej i medycynie. Opracował metodę stereokontrolowanej syntezy tiofosforanowych analogów DNA, stosowanej w tzw. technologii antygenowej.

Wypromował 17 doktorów nauk chemicznych. Współtwórca 108 zgłoszeń patentowych.

Członek Prezydium PAN (2001–2004), wiceprezes PAN (kadencja 2007–2010), wiceprzewodniczący PAN (1987–1989), przewodniczący Komitetu Biotechnologii przy Prezydium PAN (1990–1995). Przewodniczący Komitetu Narodowego ds. Współpracy z Międzynarodowym Centrum Inżynierii Genetycznej i Biotechnologii ICGEB (od 1994 roku). Prowadził wykłady i badania w USA, Chinach, Japonii i Niemczech.

W 2004 roku otrzymał Nagrodę Fundacji na rzecz Nauki Polskiej za otrzymanie nowych biologicznie czynnych związków o dużym potencjale terapeutycznym za pomocą oryginalnej, opracowanej przez siebie metody syntezy tiofosforanowych analogów DNA.

Publikacje

Jest autorem ponad 300 publikacji naukowych w czasopismach międzynarodowych, cytowanych przez innych autorów blisko 6000 razy. W roku 2015 jego indeks H wynosił 45. Do najczęściej cytowanych prac należą:

  • Morgan, Wayne E., Stec, Wojciech J., Van Wazer, John R.. Inner-orbital binding-energy shifts of antimony and bismuth compounds. „Inorganic Chemistry”. 12 (4), s. 953–955, 1973. DOI: 10.1021/ic50122a054.  (188 cytowań do stycznia 2015)
  • Stec, Wojciech J., Zon, Gerald, Egan, William. Automated solid-phase synthesis, separation, and stereochemistry of phosphorothioate analogs of oligodeoxyribonucleotides. „Journal of the American Chemical Society”. 106 (20), s. 6077–6079, 1984. DOI: 10.1021/ja00332a054.  (301 cytowań do stycznia 2015)
  • Stec, Wojciech J., Zon, Gerald, Uznanski, Bogdan. Reversed-phase high-performance liquid chromatographic separation of diastereomeric phosphorothioate analogues of oligodeoxyribonucleotides and other backbone-modified congeners of DNA. „Journal of Chromatography A”. 326, s. 263–280, 1985. DOI: 10.1016/S0021-9673(01)87452-5.  (114 cytowań do stycznia 2015)
  • Stec, Wojciech J., Grajkowski, Andrzej, Koziolkiewicz, Maria, Uznanski, Bogdan. Novel route to oligo(deoxyribonucleoside phosphorothioates). Stereocontrolled synthesis of P-chiral oligo(deoxyribonucleoside phosphorothioates). „Nucleic Acids Research”. 19 (21), s. 5883–5888, 1991. DOI: 10.1093/nar/19.21.5883. PMID: 1945876. PMCID: PMC329042.  (117 cytowań do stycznia 2015)
  • Clark, Jeremy L., Hollecker, Laurent, Mason, J. Christian, Stuyver, Lieven J. i inni. Design, Synthesis, and Antiviral Activity of 2'-Deoxy-2'-fluoro-2'-C-methylcytidine, a Potent Inhibitor of Hepatitis C Virus Replication. „Journal of Medicinal Chemistry”. 48 (17), s. 5504–5508, 2005. DOI: 10.1021/jm0502788. PMID: 16107149.  (118 cytowań do stycznia 2015)

Wyróżnienia i nagrody

Przypisy

  1. 1 2 Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 1248
  2. 1 2 3 Roman Kubiak - My Pabianiczanie. Agencja Dziennikarzy, 2019, s. 283-284, język polski, ISBN 978-83-945659-1-6
  3. ↑ Prof. dr hab. czł. rzecz. PAN Wojciech Jacek Stec, [w:] baza „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI PIB) [dostęp 2020-05-14].
  4. ↑ Inventor: Wojciech Stec. Espacenet. [dostęp 2014-07-16].
  5. ↑ Wojciech J. Stec w bazie Web of Science [dostęp 2015-01-29].
  6. ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 listopada 1996 r. o nadaniu orderów (M.P. z 1997 r. nr 12, poz. 103).
  7. ↑ Wybitny chemik prof. Wojciech J. Stec otrzymał doktorat h.c. PŁ. [w:] Nauka w Polsce [on-line]. PAP, 2012-11-22. [dostęp 2015-01-29]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-04)].

Bibliografia

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.