Wodnik kasztanowaty

Wodnik kasztanowaty
	Eulabeornis castaneoventris
	Gould, 1844
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	żurawiowe
Rodzina	chruściele
Rodzaj	Eulabeornis; Gould, 1844
Gatunek	wodnik kasztanowaty
Synonimy
	Aramides castaneoventris Gould, 1844; Gallirallus castaneoventris Gould, 1844;
	Aramides castaneoventris Gould, 1844; Gallirallus castaneoventris Gould, 1844;
Podgatunki
	E. c. sharpei Rothschild, 1906; E. c. castaneoventris Gould, 1844;
	E. c. sharpei Rothschild, 1906; E. c. castaneoventris Gould, 1844;
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski

Wodnik kasztanowaty (Eulabeornis castaneoventris) – gatunek dużego lub średniej wielkości ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae). Występuje w północnej Australii i na okolicznych wyspach, w tym na indonezyjskich Wyspach Aru. Niezagrożony wyginięciem.

Taksonomia

Gatunek opisał po raz pierwszy John Gould w roku 1844 pod nazwą Eulabeornis castaneoventris. Opis zamieścił w Handbook to the Birds of Australia. Holotyp pochodził z Zatoki Karpentaria, został zabity przez kontradmirała Johna L. Stokesa. Przy okazji, Gould w Port Essington pozyskał również jaja wodnika kasztanowatego. Przez IOC gatunek ten jest umieszczany w monotypowym rodzaju Eulabeornis; rodzaj ten bywa poszerzany o Aramides, Amaurolimnas i Gymnocrex. W języku Aborygenów gatunek ten zwany jest Mor-dug-e-ra.

Etymologia

Nazwa rodzajowa: gr. ευλαβης eulabēs – ostrożny, rozważny < ευ eu – dobry; λαβειν labein – wziąć; ορνις ornis, ορνιθος ornithos – ptak. Epitet gatunkowy: łac. castaneus – kasztanowo-brązowy < castanea – kasztan < gr. καστανον kastanon – kasztan; venter, ventris – brzuch.

Podgatunki i zasięg występowania

Wyróżnia się następujące podgatunki:

E. c. sharpei Rothschild, 1906 – Wyspy Aru
E. c. castaneoventris Gould, 1844 – wybrzeża północnej Australii, od północnych wybrzeży Australii Zachodniej po Terytorium Północne

Środowisko życia stanowią błotniste wybrzeża, namorzyny oraz podmokłe tereny trawiaste.

Morfologia

Nie występuje znaczny dymorfizm płciowy. U samca tył szyi, grzbiet, kuper i sterówki oliwkowe, na kuprze pióra mają odcień rudobrązowy. Wewnętrzne chorągiewki skrzydełka, lotek I i II rzędu kasztanowe; podobnie ubarwione są sterówki. Wierzch i boki głowy oraz gardło szare. Spód ciała wyraźnie kasztanowy, barwa nabiera intensywności na pokrywach podskrzydłowych i podogonowych. Boki szyi i pierś cechuje nieco szarawa barwa. Dziób u nasady zielony lub żółty, końcówka o barwie rogu. Tęczówka czerwona, u młodych samców żółta. Nogi i stopy żółtooliwkowe lub brązowe. Samica z tyłu głowy i na grzbiecie szara. Masa ciała samców 626–910 g, samic 550–710 g.

Wymiary średnie

Wymiary przedstawiono w mm, dla holotypu stanowią zaokrąglenia wymiarów podanych w calach.

Okaz	Całkowita długość	Dziób	Skrzydło	Ogon	Skok
holotyp John Gould	482	57	241	152	63
♂ G.M. Mathews	537	61	212	136	70
♀ G.M. Mathews	512	56	206	130	66

Lęgi

Okres lęgowy trwa od września do lutego; biologia lęgowa słabo poznana – jest to gatunek niezwykle skryty. Gniazdo umieszczone jest na niskim, pochyłym drzewie mangrowym, 0,9–2,1 m nad ziemią. Budulec stanowią wytyki. Wodnik kasztanowaty nie wyścieła gniazda. Zniesienie liczy 4 jaja. Cechuje je wydłużony kształt oraz różowobiałe tło pokryte na całej powierzchni czerwonokasztanowo lub lawendowo. Ich wymiary to 51,5–54 mm na 36,5 mm.

Status zagrożenia

Przez IUCN gatunek klasyfikowany jest jako najmniejszej troski (LC, Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Występuje na 6 obszarach uznanych za ostoje ptaków IBA; są to: w Indonezji Pulau Baun i Pulau Kobroor, a w Australii – Limmen Bight, Port McArthur Tidal Wetlands System (obejmujący m.in. estuarium rzeki McArthur), okolice rzek Prince Regent i Mitchell oraz Wyspy Tiwi.

Przypisy

↑ Eulabeornis castaneoventris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 D. Lepage: Chestnut Rail Eulabeornis castaneoventris. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2021-09-26]. (ang.).
↑ Eulabeornis castaneoventris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Rallidae Rafinesque, 1815 - chruściele - Rails and Coots (wersja: 2020-03-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-03-31].
1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Flufftails, finfoots, rails, trumpeters, cranes, limpkin. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-03-31]. (ang.).
1 2 3 4 del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. 3. Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, 1996, s. 193. ISBN 84-87334-20-2.
1 2 3 4 5 6 John Gould: Handbook to The birds of Australia. T. 2. 1865, s. 338–339.
↑ Eulabeornis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-18] (ang.), [archiwum].
↑ Castaneoventris, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-18] (ang.), [archiwum].
1 2 Species factsheet: Eulabeornis castaneoventris. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-09-26]. (ang.).
1 2 3 Macalister Mathews: A manual of the birds of Australia. 1921, s. 196.

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótki film. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.

[itis-1] Eulabeornis castaneoventris, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[avibase-2] 1 2 D. Lepage: Chestnut Rail Eulabeornis castaneoventris. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2021-09-26]. (ang.).

[iucn-3] Eulabeornis castaneoventris, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[Mielczarek&Kuziemko-4] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Rallidae Rafinesque, 1815 - chruściele - Rails and Coots (wersja: 2020-03-14). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-03-31].

[ioc-5] 1 2 F. Gill, D. Donsker, P. Rasmussen (red.): Flufftails, finfoots, rails, trumpeters, cranes, limpkin. IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-03-31]. (ang.).

[hbw3-6] 1 2 3 4 del Hoyo, J.; Elliot, A. & Christie, D.A.: Handbook of the Birds of the World. T. 3. Hoatzin to Auks. Lynx Edicions, 1996, s. 193. ISBN 84-87334-20-2.

[gould-7] 1 2 3 4 5 6 John Gould: Handbook to The birds of Australia. T. 2. 1865, s. 338–339.

[hbwalive1-8] Eulabeornis, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-18] (ang.), [archiwum].

[hbwalive2-9] Castaneoventris, [w:] The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca [dostęp 2022-02-18] (ang.), [archiwum].

[birdlife-10] 1 2 Species factsheet: Eulabeornis castaneoventris. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-09-26]. (ang.).

[mathews-11] 1 2 3 Macalister Mathews: A manual of the birds of Australia. 1921, s. 196.