Witold Wilkosz

Zurich 1932
Państwo działania

 Polska

Data i miejsce urodzenia

14 sierpnia 1891
Kraków

Data i miejsce śmierci

31 marca 1941
Kraków

Profesor nauk matematycznych i fizycznych
Alma Mater

Uniwersytet Jagielloński

Doktorat

1918

Habilitacja

1920

Profesura

1936

Uczelnia

Uniwersytet Jagielloński

Witold Wilkosz (ur. 14 sierpnia 1891 w Krakowie, zm. 31 marca 1941 tamże) – polski matematyk, fizyk i filozof, popularyzator nauki.

Życiorys

Witold Wilkosz był synem Jana Wilkosza, polonisty i profesora gimnazjum, oraz Józefy Vopalko. Od najmłodszych lat wyróżniał się zdolnościami matematycznymi oraz językowymi. Maturę zdał w Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego. W młodości przyjaźnił się z Stefanem Banachem. Przed maturą napisał artykuł o semitologii, za który otrzymał od towarzystwa naukowego Morgenländische Gesselchaft członkostwo oraz stypendium, które umożliwiło mu studia na uniwersytecie w Bejrucie. Po kilku miesiącach powrócił i rozpoczął studia z zakresu filologii na Uniwersytecie Jagiellońskim. Po dwóch latach zmienił kierunek na matematykę, studiował w Krakowie i w Turynie. Uzyskał doktorat na podstawie pracy o całkach Lebesgue’a napisanej pod kierunkiem Stanisława Zaremby i rozpoczął pracę wykładowcy matematyki na swojej macierzystej uczelni. W 1920 roku habilitował się, w 1936 otrzymał profesurę. Aresztowany 6 listopada 1939 w gronie profesorów krakowskich po tzw. "wykładzie inauguracyjnym" SS-Sturmbannführera Bruno Müllera. Ciężka choroba spowodowała, że Niemcy uznali go za niezdolnego do umieszczenia w obozie, 9 listopada 1939 roku został zwolniony wraz z innymi 9 profesorami. Powrócił do domu chory, załamany 14 listopada 1939 roku otrzymał nakaz opuszczenia zajmowanego wraz z rodziną mieszkania przy Placu Inwalidów 4. Przyjął propozycję objęcia pracy nauczycielskiej w szkole handlowej mieszczącej się w dawnym Instytucie Matematycznym. W celach zarobkowych przyjął dodatkową pracę w Powszechnym Zakładzie Ubezpieczeń Wzajemnych przy ulicy Łobzowskiej 39. Osłabiony, podupadł na zdrowiu, zimne sale szkolne, nasiliły tylko przeziębienie. Lekarze polecili mu wyjazd do Sanatorium Ubezpieczalni Społecznej w Radziszowie koło Skawiny. Okazało się jednak, że stan profesora był już beznadziejny. Odesłano go do Krakowa, gdzie zmarł na zapalenie płuc 31 marca 1941 roku. Pozostawił rodzinę bez środków do życia. Pomocą służyła im wyłącznie Rada Główna Opiekuńcza. Został pochowany na cmentarzu Rakowickim w Krakowie (kwatera Z, wsch.). Jego imię nosi konkurs PTM na najlepszą pracę popularyzującą matematykę

Twórczość

  • 1918: Z teorii funkcji absolutnie ciągłych i całek Lebesgue’a (doktorat),
  • 1920: O funkcjach ściśle mierzalnych i Duhamelowskich wraz z zastosowaniami do teorii równań całkowych i różniczkowych (rozprawa habilitacyjna),
  • 1931: Les proprietés topologiques du plan euclidien, Paryż,
  • 1938: Liczę i myślę, Kraków,
  • 1938: Jak powstała liczba,
  • 1946: Człowiek stwarza naukę, Kraków.

Przypisy

  1. ↑ Wilkosz Witold (1891-1941). wiw.pl. [dostęp 2014-01-05]. (pol.).
  2. ↑ Marian Albiński: Wspomnienia o Banachu i Wilkoszu. kielich.amu.edu.pl, 1976. [dostęp 2014-01-05]. (pol.).
  3. ↑ Witold Wilkosz - The Mathematics Genealogy Project [online], www.genealogy.math.ndsu.nodak.edu [dostęp 2023-07-22].
  4. ↑ prof. Bronisław Średniawa: W dwudziestą rocznicę śmierci Witolda Wilkosza. ifpan.edu.pl, 1961. [dostęp 2014-01-05]. (pol.).
  5. ↑ Jan Wiktor Tkaczyński (red.), Pro Memoria III. Profesorowie Uniwersytetu Jagiellońskiego spoczywający na cmentarzach Krakowa 1803-2017, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2018, s. 316, ISBN 978-83-233-4527-5.
  6. ↑ Oddział Krakowski Polskiego Towarzystwa Matematycznego [online], im.uj.edu.pl [dostęp 2024-04-26] (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne



This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.