Willem Janszoon (także Willem Jansz, Willem Janssen, ur. ok. 1570, zm. 1630) – holenderski podróżnik i odkrywca, nawigator, znany jako kapitan pierwszej europejskiej wyprawy, która dotarła do wybrzeża Australii (półwysep Jork).
Pracował dla Holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.
18 listopada 1605 roku na pokładzie jachtu Duyfken udał się w podróż z Bantamu w poszukiwaniu Nowej Gwinei. Po przemierzeniu Morza Arafura wpłynął do Zatoki Karpentaria.
Statek Janszoona noszący nazwę Duyfken (co znaczy po polsku Gołąbek) odkrył wybrzeże Australii u ujścia szerokiej na 2 km rzeki Pennefather (miasto Weipa w stanie Queensland).
Na brzegu Pennefather odbyło się lądowanie, załoga Duyfkena była pierwszymi białymi stawiającymi stopy na australijskim gruncie. W czasie swej podróży Janszoon naniósł na mapy prawie 320 kilometrów wybrzeża, wpłynął nawet w cieśninę Torresa na parę miesięcy przed jej odkryciem przez Portugalczyków. Sądził jednak, że ląd należy do Nowej Gwinei.
Z powodu kończących się zapasów i śmierci 9 członków załogi, zabitych przez natywnych mieszkańców, zdecydował się na powrót na wysokości (nazwanego przez siebie) przylądka Keer Weer (w wolnym tłumaczeniu Znowu Zakręt; zachodnia część półwyspu Jork).
Odkryte przez siebie ziemie nazwał Nieu Zelandt, ale nazwa ta nie przyjęła się. Została za to użyta później przez Abla Tasmana na nazwanie odkrytej przez niego wyspy – Nowa Zelandia.
Istnieje wiele teorii na temat jeszcze wcześniejszego odkrycia Australii przez żeglarzy z Chin, Francji czy Portugalii, ale wyprawa Janszoona to pierwsze udokumentowane i bezsporne odkrycie tego kontynentu.
Przypisy
- 1 2 3 4 Willem Jansz [online], Store norske leksikon, 15 marca 2022 [dostęp 2023-03-19] (norw.).
- 1 2 J.W. Forsyth, Janssen, Willem (?–?), Canberra: National Centre of Biography, Australian National University, 1967 (Australian Dictionary of Biography) [dostęp 2023-02-26] (ang.).
- 1 2 Janszoon Willem, [w:] Encyklopedia PWN [dostęp 2023-03-19].
- ↑ Edward Brooke-Hitching, The golden atlas : the greatest explorations, quests and discoveries on maps, London 2018, ISBN 978-1-4711-6682-2, OCLC 1020867741 [dostęp 2023-03-21].
- ↑ Willem Jansz, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2023-03-19] (ang.).
- 1 2 3 Willem JANSZOON (Jansz) (c.1570-after 1629) [online], Project Gutenberg Australia [dostęp 2023-03-20].
- 1 2 3 Australian Discovery [online], Project Gutenberg Australia [dostęp 2023-03-20].
- ↑ Lalita Rāṇā Ātaśa Bhāratīya, Geographical thought : a systematic record of evolution, New Delhi: Concept Pub. Co, 2008, s. 123, ISBN 81-8069-536-0, OCLC 277278952 [dostęp 2023-03-21].
Linki zewnętrzne
- T.D. MUTCH, The First Discovery of Australia. With an account of the Voyage of the "Duyfken" and the Career of Captain Willem Jansz., Project Gutenberg Australia, 1942 [dostęp 2023-03-20] (ang.).
- J.E. Heeres, The Part Borne by the Dutch in the Discovery of Australia 1606-1765, Project Gutenberg Australia, 1899 [dostęp 2023-03-20] (ang.).
- 1 The Little Dove, [w:] Evan McHugh, 1606: An Epic Adventure, UNSW Press, 2006, s. 1-14, ISBN 978-0-86840-866-8 [dostęp 2023-03-21] (ang.).