Wilhelm Leuschner
Data i miejsce urodzenia

15 czerwca 1890
Bayreuth

Data i miejsce śmierci

29 września 1944
więzienie Plötzensee (Berlin)

Przyczyna śmierci

kara śmierci

Zawód, zajęcie

działacz związkowy, polityk

Narodowość

niemiecka

Partia

SPD

Wilhelm Leuschner (ur. 15 czerwca 1890 w Bayreuth, zm. 29 września 1944 w więzieniu Plötzensee) – niemiecki działacz związkowy i polityk SPD; opozycjonista antyhitlerowski w okresie III Rzeszy związany z Kręgiem z Krzyżowej; zaangażowany w zamach z 20 lipca 1944 roku.

Życiorys

Należał do najbardziej wpływowych polityków i przywódców związków zawodowych w czasach Republiki Weimarskiej. Z wykształcenia rzeźbiarz, w 1908 wstąpił do SPD. W latach 1909–1910 studiował na Akademii Sztuk Pięknych w Norymberdze. Pracował też w przemyśle meblarskim. Brał udział w I wojnie światowej. Później został sekretarzem związku zawodowego w Darmstadt i do roku 1926 stał na czele heskich lokalnych struktur socjalistycznej organizacji młodzieżowej tzw. Sozialistische Arbeiter-Jugend (SAJ). W międzyczasie ożenił się z Elisabeth Baatz, z którą miał dwójkę dzieci.

W latach 1922–1925 pełnił rolę przewodniczącego zarządu miejscowego SPD w Darmstadt. W 1924 wybrano go po raz pierwszy do heskiego landtagu, gdzie do 1928 pełnił funkcję wiceprzewodniczącego. Był ponadto członkiem rady miejskiej i członkiem prowincjalnego landtagu w Starkenburgu. W 1928 został ministrem spraw wewnętrznych rządu Hesji. Po przejęciu władzy przez Adolfa Hitlera zrezygnował z pełnionej dotychczas funkcji ministra. Do jego bliskich współpracowników należeli Carlo Mierendorff i Ludwig Schwamb. 2 maja 1933 został ciężko pobity i aresztowany w Berlinie przez ludzi z SA, bojówki NSDAP.

Leuschner, który był wówczas zastępcą przewodniczącego zjednoczenia związków zawodowych w Niemczech (Allgemeiner Deutscher Gewerkschaftsbund – ADGB), został zmuszony do towarzyszenia Robertowi Leyowi w czerwcu 1933 roku na kongresie Międzynarodowej Organizacji Pracy w Genewie. Zdystansował się tam jednak oficjalnie od narodowosocjalistycznego związku zawodowego Deutsche Arbeitsfront, kierowanego przez Leya.

Już w drodze powrotnej z Genewy został aresztowany i do czerwca 1934 był przetrzymywany w obozie koncentracyjnym w Lichtenburgu. Po zwolnieniu pozostawał pod kontrolą policyjną. Do 1944 zarabiał na rodzinę prowadząc wytwórnię kurków do beczek piwnych. W swojej firmie zatrudnienie znaleźli także inni byli działacze socjaldemokratyczni, tacy jak: Hermann Maaß, Ernst Schneppenhorst i Friedrich Ebert młodszy. Leuschner utrzymywał w tym czasie kontakty z Juliusem Leberem; a za pośrednictwem Dietricha Bonhoeffera – także z opozycją mieszczańską. Po wybuchu wojny we wrześniu 1939 został na krótko aresztowany. Po 1939 utrzymywał intensywne kontakty ze środowiskiem Kręgu z Krzyżowej.

W związku z jego zaangażowaniem w przygotowania do zamachu stanu z 20 lipca 1944 aresztowano go 16 sierpnia 1944 i osadzono w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. Później przesłuchiwany był w Szkole Policyjnej SS w Drögen. Była to placówka gestapo przygotowana do prowadzenia przesłuchań za pomocą tortur. 8 września 1944 Trybunał Ludowy (Volksgerichtshof) skazał go na karę śmierci. Wyrok wykonano 29 września 1944 w berlińskim więzieniu Plötzensee.

Przypisy

  1. ↑ Materiały dot. Wilhelma Leuschnera. Katalog Niemieckiej Biblioteki Narodowej. [dostęp 2018-02-14]. (niem.).
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 Wilhelm Leuschner. Gedenkstätte Deutscher Widerstand. [dostęp 2018-02-13]. (niem.).
  3. ↑ Sebastian Fikus: Niepokorni z Krzyżowej. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2010, s. 8. ISBN 978-83-60691-97-7.
  4. ↑ Sebastian Fikus: Opór w III Rzeszy. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2011, s. 206. ISBN 978-83-62736-43-0.
  5. ↑ Sebastian Fikus: Opór w III Rzeszy. Oficyna Wydawnicza Politechniki Opolskiej, 2011, s. 243. ISBN 978-83-62736-43-0.

Bibliografia

  • Eberhard Flessing: Leuschner, Wilhelm. deutsche-biographie.de. [dostęp 2018-02-13]. (niem.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.