Wilhelm Kasprzykiewicz
podpułkownik dyplomowany piechoty
Data i miejsce urodzenia

5 lipca 1896
Nowy Sącz, Austro-Węgry

Data i miejsce śmierci

wiosna 1940
Katyń, RFSRR, ZSRR

Przebieg służby
Lata służby

1914–1940

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Błękitna Armia
Wojsko Polskie

Formacja

Legiony Polskie

Jednostki

2 Pułk Piechoty
20 Pułk Piechoty Austro-Węgier
47 Pułk Strzelców Kresowych
48 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
53 Pułk Piechoty Strzelców Kresowych
2 Dywizja Piechoty Legionów
11 Karpacka Dywizja Piechoty
78 Pułk Piechoty
23 Górnośląska Dywizja Piechoty
Armia „Prusy”
DOK III

Stanowiska

dowódca plutonu
dowódca kompanii
dowódca batalionu
oficer sztabu armii

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka (Bitwa Warszawska, bitwa pod Ossowem)
II wojna światowa (kampania wrześniowa)

Odznaczenia

Wilhelm Jakub Kasprzykiewicz (ur. 5 lipca 1896 w Nowym Sączu, zm. wiosną 1940 w Katyniu) – podpułkownik dyplomowany piechoty Wojska Polskiego, uczestnik czterech wojen, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Syn Antoniego (kolejarz, zmarł w styczniu 1939) i Kunegundy (bądź Katarzyny) z Mordarskich. Miał siostrę Marię. W rodzinnym mieście uczęszczał do szkoły powszechnej, a od 1907 do tamtejszego I Gimnazjum. Podczas nauki szkolnej działał w harcerstwie i Związku Strzeleckim. Za kontakty ze Związkiem Strzeleckim groziła mu relegacja ze szkoły. Po anonimowym donosie do władz szkolnych zmuszony był ograniczyć swoje ćwiczenia w Związku Strzeleckim.

Po wybuchu I wojny światowej tuż po ukończeniu 18 roku życia wstąpił do Legionów Polskich. Służył w 13 kompanii 2 pułku piechoty. W 1915 zdał maturę w Pradze, po czym został wcielony do c. i k. armii, a po ukończeniu szkoły oficerskiej w Opawie i służył w 20 pułku piechoty. Jako chorąży brał udział w walkach na frontach rosyjskim i włoskim; na froncie włoskim trafił do niewoli włoskiej w 1917. Odzyskał wolność 20 listopada 1918. Wówczas wstąpił do 2 pułku piechoty im. Tadeusza Kościuszki we Włoszech, zaś w 1919 w 5 pułku Strzelców Podhalańskich Armii Polska we Francji.

Wraz z tym wojskiem powrócił do ojczyzny i wstąpił do Wojska Polskiego. Został mianowany podporucznikiem piechoty ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919. Uczestniczył w wojnie polsko-ukraińskiej. W 1919 awansował do stopnia porucznika. Podczas wojny polsko-bolszewickiej służył w 47 pułku Strzelców Kresowych pełniąc funkcję dowódcy plutonu, dowódcy 12 kompanii w trakcie Bitwy Warszawskiej 1920, zaś we wrześniu 1920 dowódcy III batalionu. Otrzymał Order Virtuti Militari za swoje czyny dowódcze kompanią z 13 sierpnia 1920, gdy w trakcie bitwy pod Ossowem po utraceniu pola przez stronę polską dokonał wraz ze swoją 12 kompanią kontrataku, w wyniku którego wojska nieprzyjacielskie zostały wyparte z rejonu od Wołomina do Leśniakowizny.

3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 1840. lokatą w korpusie oficerów piechoty, a jego oddziałem macierzystym był nadal 6 Pułk Strzelców Podhalańskich. W latach 1923–1924 pełnił służbę w Dowództwie 11 Dywizji Piechoty w Stanisławowie na stanowisku II oficera sztabu, pozostając oficerem nadetatowym 53 Pułku Piechoty w Stryju. Tymczasowo studiował na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. W marcu 1924 został przeniesiony do 48 pułku piechoty Strzelców Kresowych w Stanisławowie. W 1928 ponownie w Dowództwie 11 Dywizji Piechoty. Następnie został oficerem 78 pułku piechoty w Baranowiczach. W latach 1929–1931 był słuchaczem Kursu Normalnego Wyższej Szkoły Wojennej w Warszawie. W międzyczasie (27 stycznia 1930 roku) awansował do stopnia majora ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1930 roku i 94. lokatą w korpusie oficerów piechoty. 1 września 1931 roku, po ukończeniu kursu i otrzymaniu dyplomu naukowego oficera dyplomowanego, został przydzielony do Dowództwa 23 Dywizji Piechoty w Katowicach na stanowisko szefa sztabu. 26 stycznia 1934 roku otrzymał przeniesienie do składu osobowego Inspektora Armii generała dywizji Tadeusza Piskora na stanowisko oficera sztabu. W 1937 roku został mianowany kierownikiem referatu wydziału ogólnego w Dowództwa Okręgu Korpusu nr III w Grodnie. Na stopień podpułkownika został mianowany ze starszeństwem z 19 marca 1938 roku i 39. lokatą w korpusie oficerów piechoty.

Kampanię wrześniową odbył w Sztabie Armii „Prusy” na stanowisku szefa oddziału IV. Do 23 września 1939 uczestniczył w walkach wojny obronnej z ich zakończeniem w rejonie Tomaszowa Lubelskiego. Podczas usiłowania przejścia na obszar Węgier został zatrzymany przez Niemców i trafił do niewoli niemieckiej. Był osadzony w tymczasowym obozie jenieckim w Radomiu (przebywał tam jeszcze na początku listopada 1939). Stamtąd został przekazany przez Niemców stronie sowieckiej. Przyczyna oddania sowietom jego osoby przez Niemców nie została wyjaśniona.

Został osadzony w obozie w Kozielsku, gdzie przebywał wraz z oficerami polskimi wziętymi do niewoli sowieckiej po agresji ZSRR na Polskę. Po 4 kwietnia 1940 został przetransportowany do Katynia i rozstrzelany przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940.

Został pochowany w lesie katyńskim, gdzie w 1943 jego ciało zidentyfikowano podczas ekshumacji prowadzonych przez Niemców pod numerem 25. Przy zwłokach Wilhelma Kasprzykiewicza zostały odnalezione: listy oraz wizytówka. Obecnie spoczywa na terenie otwartego 28 lipca 2000 Polskiego Cmentarza Wojennego w Katyniu.

Wilhelm Kasprzykiewicz był kawalerem.

5 października 2007 roku Minister Obrony Narodowej Aleksander Szczygło awansował go pośmiertnie do stopnia pułkownika. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 roku, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”.

Ordery i odznaczenia

Upamiętnienie

W Nowym Sączu Wilhelm Kasprzykiewicz został upamiętniony w sposób symboliczny na cmentarzu w części osiedle Helena oraz został wymieniony wraz z innymi uhonorowanymi na tablicy pamiątkowej ofiar zbrodni katyńskiej związanych z Sądecczyzną, ustanowionej 16 maja 1992 w kościele św. Kazimierza.

W ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia” został zasadzone Dęby Pamięci honorujące Wilhelma Kasprzykiewicza: przy Zespole Szkół w Dziadkowicach oraz 15 kwietnia 2012 przy Szkole Podstawowej w Majdanie.

15 sierpnia 2014, w 94. rocznicę bitwy warszawskiej, na Cmentarzu Poległych w Bitwie Warszawskiej w Ossowie została odsłonięta w Ossowie tablica upamiętniająca ośmiu dowódców polskich oddziałów uczestniczących w walkach, którzy w 1940 zostali ofiarami zbrodni katyńskiej; upamiętnieni zostali gen. dyw. Stanisław Haller, gen. dyw. Henryk Minkiewicz, gen. dyw. Leonard Skierski, gen. bryg. Bronisław Bohaterewicz, gen. bryg. Kazimierz Orlik-Łukoski, gen. bryg. Mieczysław Smorawiński, płk dypl. Stefan Kossecki, ppłk. Wilhelm Kasprzykiewicz.

Zobacz też

Przypisy

  1. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 1 czerwca 1935 roku, s. 61, sprostowano imię z „Wilhelm” na „Wilhelm Jakub”.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego: Katyń. Rada Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, 2000. s. 254. [dostęp 2015-03-04].
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 Wykaz Legionistów ↓.
  4. 1 2 3 4 5 6 Marek Bartosik: Niemcy wydali go Sowietom na zatracenie. polskatimes.pl, 8 kwietnia 2010. [dostęp 2015-03-04].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 K. Banaszek, W. K. Roman, Z. Sawicki: Kawalerowie orderu Virtuti Militari w mogiłach katyńskich. Warszawa: 2000, s. 127.
  6. ↑ Szymon Nowak, Wilhelm Jakub Kasprzykiewicz, Warszawa: IPN, 2020, s. 6.
  7. ↑ Bój pod Ossowem. rok1920.pl. [dostęp 2015-03-04].
  8. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 69.
  9. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 99, 275, 421.
  10. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 25 z 14 marca 1924 roku, s. 121.
  11. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 240, 364.
  12. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 132, 198.
  13. 1 2 3 Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 37.
  14. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 23 października 1931 roku, s. 322.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 491.
  16. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 2 z 26 stycznia 1934 roku, s. 8.
  17. ↑ Rybka i Stepan 2004 ↓, s. 418.
  18. ↑ Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2015-03-04].
  19. ↑ Andrzej Leszek Szcześniak: Katyń. Lista ofiar i zaginionych jeńców obozów Kozielsk, Ostaszków, Starobielsk. Warszawa: Alfa, 1989, s. 76. ISBN 83-7001-294-9.
  20. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 roku w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  21. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. policja.pl. [dostęp 2015-03-04].
  22. ↑ M.P. z 1934 r. nr 64, poz. 97 „za zasługi na polu wyszkolenia wojska”.
  23. ↑ M.P. z 1928 r. nr 260, poz. 636 „w uznaniu zasług, położonych w poszczególnych działach pracy dla wojska”.
  24. ↑ Nowy Sącz – tablica katyńska. miejscapamiecinarodowej.pl. [dostęp 2015-03-04].
  25. ↑ Wilhelm Kasprzykiewicz. Stowarzyszenie Parafiada. [dostęp 2019-02-22]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-22)].
  26. ↑ Dąb pamięci w Majdanie. Urząd Miejski w Wołominie. [dostęp 2019-02-22].
  27. ↑ Odsłonięcie w Ossowie popiersi gen. Andrzeja Błasika i abp. Mirona Chodakowskiego. blogpress.pl/, 18 sierpnia 2015. [dostęp 2015-03-04].
  28. ↑ Piotr Czartoryski-Sziler. naszdziennik.pl/, 16 sierpnia 2015. [dostęp 2015-03-04].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.